Symptomen

Een symptoom is een klacht of (typisch) kenmerk van een ziekte of letsel (trauma). Het kan door een arts worden waargenomen in de vorm van een bevinding of door de patiënt zelf als klacht worden gerapporteerd. Een symptoom is de kleinste onderzoekseenheid die in de geneeskunde kan worden beschreven. Veel voorkomende symptomen zijn: hoest, koorts, keelpijn, spierpijn en hoofdpijn. De term ‘symptoom’ is afgeleid van het Oudgrieks σύμπτωμα symptoma = ‘willekeurige omstandigheid’ (bestaande uit συν syn = ‘samen’ en πτῶμα ptoma = ‘geval’). Het geheel van symptomen als gevolg van een ziekteproces resulteert in de symptomatologie (ook wel klinisch beeld genoemd). Subjectieve symptomen zijn ziekteverschijnselen die door de betrokken persoon kunnen worden waargenomen. Objectieve symptomen (of klinische symptomen) zijn daarentegen van buitenaf waarneembare ziekteverschijnselen. Typische combinaties van symptomen die tegelijkertijd optreden, worden een syndroom genoemd. Duidelijke symptomen worden meestal door de patiënt zelf opgemerkt en geven aanleiding om medisch of psychotherapeutisch advies in te winnen. Aan de andere kant worden sommige symptomen vaak pas duidelijk na een uitgebreid vraaggesprek met de arts of door lichamelijk onderzoek. Veel ziekten worden voorafgegaan door een zogenaamde preklinische fase zonder specifieke symptomen.

Oksel

Inhoud

Drie hoofdtypen symptomen

Er zijn drie hoofdtypen symptomen: 

Voorbijgaande of tijdelijke symptomen

Wanneer de symptomen verbeteren of volledig verdwijnen, staan ​​ze bekend als voorbijgaande symptomen. In Angelsaksische literatuur wordt wel de term ‘remitting’ gebruikt. Symptomen van verkoudheid kunnen bijvoorbeeld enkele dagen optreden en daarna verdwijnen zonder behandeling.

Chronische symptomen

Dit zijn langdurige of terugkerende symptomen. Chronische symptomen worden vaak gezien bij aanhoudende aandoeningen, zoals diabetes, astma en kanker.

Terugkerende symptomen

Dit zijn symptomen die in het verleden zijn opgetreden, zijn opgelost en vervolgens zijn teruggekeerd. Symptomen van depressie komen bijvoorbeeld jarenlang niet voor, maar kunnen daarna terugkeren.

Asymptomatisch

Zonder symptomen

Asymptomatisch betekent ‘zonder symptomen’. Sommige aandoeningen vertonen helemaal geen symptomen. Je kunt bijvoorbeeld jarenlang hoge bloeddruk hebben zonder het te weten, en sommige kankers hebben geen symptomen tot de latere, agressievere stadia. Deze staan ​​bekend als asymptomatische aandoeningen, en hoewel het idee van symptomen vaak verband houdt met ongemak of abnormaal functioneren, kan een aandoening zonder symptomen uiterst dodelijk zijn. Hoge bloeddruk wordt bijvoorbeeld ‘de sluipmoordenaar’ genoemd. De reden daarvoor is dat een hoge bloeddruk jarenlang aanwezig kan zijn zonder duidelijke symptomen, terwijl het een killer is die wereldwijd verantwoordelijk is voor het grootste aantal vroegtijdige sterftes.

Subklinische infectie

Veel soorten infecties vertonen geen symptomen. Deze staan ​​bekend als subklinische infecties en ze kunnen besmettelijk zijn ondanks dat ze geen merkbare symptomen veroorzaken bij de persoon die de infectie draagt. De infectie kan nog steeds worden overgedragen op andere mensen tijdens de incubatieperiode (de periode tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen), of de periode waarin het infectieuze agens zich in het lichaam ophoudt.

Een ander gevaar van een infectie zonder waarneembare verschijnselen ofwel een subklinische infecties, is dat ze complicaties kunnen veroorzaken die geen verband houden met de infectie zelf. Onbehandelde urineweginfecties kunnen bijvoorbeeld vroeggeboorten veroorzaken.

Voorbeelden van infecties die aanvankelijk geen symptomen veroorzaken, zijn hiv, het humaan papillomavirus (HPV), herpes simplex-virus (HSV), syfilis en hepatitis B en C.

Asymptomatische kanker

Veel kankers zijn asymptomatisch tijdens hun vroege stadia. Prostaatkanker vertoont bijvoorbeeld pas symptomen als het tot een bepaald punt is gevorderd. Dit is wat sommige kankers zo gevaarlijk maakt, aangezien vroege behandeling vaak cruciaal is bij de behandeling van kanker.

Alarmsymptomen

Alarmsymptomen zijn symptomen die kunnen wijzen op het bestaan van een ernstige onderliggende aandoening, die direct behandeling behoeft. 

Enkele belangrijke alarmsymptomen passeren de revue:

Bloed bij de ontlasting

Oorzaken

Bloedingen kunnen over de gehele lengte van de darmen optreden en mogelijke oorzaken zijn onder meer:

  • ​​goedaardige en kwaadaardige tumoren
    ontsteking zoals infectieuze colitis of inflammatoire darmziekte
  • zweren zoals maagzweren
  • oesofagitis of lokdarmontsteking
  • een traumatische scheur zoals een anuskloof of in het onderste uiteinde van de slokdarm
Helderrood bloed bij de ontlasting

Vaak is de oorzaak van de bloeding niet duidelijk, hoewel de aard ervan aanwijzingen kan geven over de oorsprong van het bloed. Helderrood bloed dat het oppervlak van de ontlasting bedekt, betekent dat de bloeding op of net boven de anus is. Het is een veel voorkomend symptoom en blijkt meestal een scheur van de anus zelf te zijn (anale fissuur), vooral als de ontlasting erg hard en pijnlijk is om te passeren. Minder vaak kan een dergelijke bloeding het gevolg zijn van een proctitis (ontsteking van het onderste deel van het rectum, meestal door een inflammatoire darmziekte) of een rectumtumor. Inspectie van de anus en sigmoïdoscopie kunnen deze identificeren.

Helderrood bloed vermengd met de ontlasting geeft aan dat de bloeding acuut is en waarschijnlijk in de dikke darm. Oorzaken zijn onder meer infecties, inflammatoire darmziekte, divertikels of een tumor. Als er veel bloed verloren gaat, is een spoedcolonoscopie nodig. Soms kan een maagbloeding dermate doorbloeden dat het eruitziet als helderrood bloed uit het rectum. In dit geval kan het individu flauwvallen en tekenen van bloedverlies-shock vertonen. Dit is een medische noodsituatie.

Zwarte, teerachtige ontlasting

Langzamere bloeding uit het bovenste deel van het maagdarmkanaal (slokdarm, maag of twaalfvingerige darm) zal worden weergegeven als donkerder bloed of zelfs als zwarte, teerachtige ontlasting. Bloedende zweren (vaak als gevolg van NSAID’s) of gescheurde slokdarmaders die worden gezien bij leveraandoeningen zijn veelvoorkomende oorzaken.

Occult (niet zichtbaar) bloed in de ontlasting

Soms is de bloeding te gering om de ontlasting te verkleuren. Hier wordt gezegd dat de bloeding ‘occult’ is en dit kan worden opgespoord als de dokter merkt dat je er erg bleek uitziet of als uit bloedonderzoek blijkt dat er bloedarmoede is (laag hemoglobinegehalte).

Bloedonderzoek
Bloedonderzoek / Bron: IvanRiver/Shutterstock.com

Special

Deze special bevat de volgende artikelen:

B

D

G

H

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

V

W

Z

Ook de moeite waard:

Jongeman met arts door Wavebreakmedia
Gedraaide teelbal (torsio testis): symptomen en behandeling

Een gedraaide teelbal of zaadbal, ook bekend als torsio testis of teelbaltorsie, doet zich voor wanneer de zaadstreng die de bloedtoevoer aan de testikel (zaadbal, teelbal) levert gedraaid is. Bij een teelbaltorsie is de bloedtoevoer naar de teelbal afgesneden, waardoor deze kan afsterven als gevolg van een gebrek aan zuurstof

Read More »
Arts
Peniskanker: symptomen, oorzaken en behandeling

Peniskanker is een kwaadaardige woekering van de huidcellen van de penis of piemel. Het ontstaat vaak aan de voorhuid of de glanspenis (eikel). Peniskanker is een zeldzame ziekte, die vaak op oudere leeftijd voorkomt. In Nederland zijn er jaarlijks circa 150 nieuwe patiënten die behandeld worden voor peniskanker. Vaak begint de

Read More »

Een vraag stellen of je ervaringen delen?

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt feedback geven op het artikel, vragen stellen en/of waardevolle aanvullingen of adviezen geven. Ook kun je je ervaringen delen. Andere lezers kunnen daar baat bij hebben en daar weer op reageren. Het kan een manier zijn om in contact te komen met andere mensen die met hetzelfde probleem kampen of dezelfde interesse hebben. Reacties worden niet automatisch gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie van Mens & gezondheid gezien zijn. Daar kan soms enige uren overheen gaan.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

M.G. Sulman
M.G. Sulman
Scribent is al bijna 25 jaren werkzaam in het forensische werkveld. Hij heeft al meer dan 20 jaar (beroepsmatige) schrijfervaring en al maar dan 15 jaar schrijft hij artikelen op het gebied van gezondheid en psychologie. Hij volgt ieder jaar één of meerdere cursussen en trainingen op het gebied van gezondheid, psychologie en agogiek. Scribent houdt zijn artikelen over ziekten, aandoeningen en stoornissen (DSM-5) zo actueel mogelijk. Om die reden is hij geabonneerd op diverse (vak)bladen, zoals het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) en het Nederlands Tijdschrift voor Dermatologie en Venereologie. Ook schaft hij regelmatig nieuwe literatuur aan om zijn artikelen —daar waar nodig— aan te vullen.