Bruine tong: symptomen, oorzaken en behandeling

Een bruine tong duidt vaak op bruine haartong. Dit is een bruinverkleuring van vaak het achterste gedeelte van de tong, met een symmetrisch verdeling. De kleur kan bruine haartong varieert van gelig, lichtbruin tot donkerbruin tot zelfs bijna zwart en het heeft dikwijls een harig aspect. Bruine haartong heeft in principe geen ziektewaarde. Het bruin verkleuren van de tong komt niet zo vaak voor, naar schatting heeft tot 3% van de bevolking er last van. Vooral rokers worden erdoor getroffen. De langwerpige tongpapillen verkleuren door pigmentvormende bacteriën en kleurstoffen. Secundaire infecties zoals Candida albicans kunnen ook bijdragen aan de ontwikkeling van een bruine tong.

Inhoud

Symptomen van een bruine tong

Bij een bruine haartong verschijnt er een gekleurde, harige laag op het midden- en achtergedeelte van de tong. Deze verkleuring is meestal bruin, maar kan ook zwart, grijs, groen en geel zijn. Een jeukende tong, een brandende sensatie op de tong, slechte adem, smaakveranderingen, slechte smaak in de mond, misselijkheid en gebrek aan eetlust zijn andere mogelijke klachten. Bij het slikken kan een kietelend gevoel of misselijkheid ontstaan. De haartong kan vanzelf verdwijnen, maar kan soms lang aanwezig zijn.

Oorzaken

Bruine haartong is een goedaardige, hyperkeratotische verlenging van de draadvormige papillen op de tong, die groeien van ongeveer 1 mm tot maximaal 1,8 cm. Ze vormen daarmee een vachtachtige beslag op de tong. De papillen worden enerzijds gekleurd door pigmentvormende bacteriën en deels door secundaire infecties met Candida albicans (mondschimmel), anderzijds door het voedsel wat je eet of de medicijnen die je slikt. Een branderige tong treedt vaak op bij een superinfectie met Candida albicans.

Er zijn veel potentiële risicofactoren bekend, maar de exacte oorzaak is anno 2020 nog niet opgehelderd. Er wordt vermoed dat een verandering in de lokale omgeving in de mondholte (flora, pH, tongbewegingen) er aan ten grondslag liggen. Dit wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door antibiotica. Slechte mondhygiëne en bepaald voedsel (bijvoorbeeld het nemen van vloeibaar voedsel) lijken hierbij een rol te spelen.

Risiscofactoren

Mogelijke risicofactoren van bruine haartong zijn onder meer:

  • roken (met stip de belangrijkste risicofactor)
  • overmatige consumptie van thee, koffie en alcohol
  • bacteriën, schimmels
  • medicijnen:
    • antibiotica (bijvoorbeeld linezolid, tetracycline, doxycycline, erytromycine)
    • antischimmelmiddelen
    • glucocorticoïden (deze medicijnen onderdrukken de afweer)
    • antacida (neutraliseren het maagzuur)
    • psychotrope geneesmiddelen (zoals angstremmers, de antipsychotische medicijnen, de antidepressiva en de stemmingsstabilisatoren)
    • fenothiazines (een basismolecule voor vele derivaten)
    • olanzapine (remt wanen, hallucinaties en tics)
    • medicijnen die een droge mond veroorzaken
  • bestraling (radiotherapie) van het hoofdgebied
  • drugsverslaving
  • irriterende stoffen, zoals sterk mondwater, mondwater (bijvoorbeeld waterstofperoxide), zuigtabletten
  • gebrek aan niacine (vitamine B3)
  • immunosuppressie (hiv)
  • uitdroging, droge mond
  • mannelijk geslacht
  • leeftijd (ouderdom)

Complicaties

Bruine haartong is een goedaardige verandering in het oppervlak van de tong en is vooral een cosmetisch probleem. Hoewel het vaak als onschadelijk wordt beschreven, kan het voor patiënten een ware last zijn.

Onderzoek en diagnose

De diagnose moet door een arts worden gesteld, bijvoorbeeld je huisarts. Het belangrijkste criterium is de verlenging van de papillen langer dan 3 mm. Bruine haartong moet worden onderscheiden van een tijdelijke bruinverkleuring van de tong zonder dat de tongpapillen in lengte toenemen, bijvoorbeeld bij het nemen van bismuthzouten, bosbessen en ander fruit, rode wijnen of bij het gebruik van mondwater. Andere ziekten zoals harige leukoplakie, acanthosis nigricans of schimmelinfectie kunnen een soortgelijk beeld opleveren. De arts zal in vragen naar je klachten en risicofactoren en daarna lichamelijk onderzoek uitvoeren.

Behandeling van een bruine tong

Niet-medicamenteuze behandeling

De eerste keuze van behandeling is regelmatige reiniging van de tong met een zachte tandenborstel of tongreiniger (tongschraper) en een goede mondhygiëne met een milde tandpasta. Dit verwijdert onzuiverheden van de papillen en voorkomt dat ze zich opnieuw ontwikkelen. Er moet echter worden opgemerkt dat je moet stoppen met het gebruik van sterke mondspoelmiddelen, omdat deze de symptomen kunnen bevorderen of veroorzaken.

De risicofactoren moeten indien mogelijk worden geëlimineerd. De verkleuring verdwijnt bijvoorbeeld na stopzetting van bepaalde medicatie of wanneer de dosis wordt verlaagd. Doe dit alleen in overleg met de arts.

Als je mond te droog is, moet er voor gezorgd worden dat er voldoende hydratatie is. Voldoende (water) drinken is daarbij een eerste vereiste.

Een andere belangrijk maatregel is stoppen met roken.

Medicamenteuze behandeling

Medicijnen zijn de tweede keuze. Het gebruik van ureum zorgt ervoor dat na enkele dagen is de bruine tongaanslag gemakkelijker te verwijderen is met een tongschraper of tandenborstel. Je moet dit middel gebruiken volgens voorschrift.

Externe of interne antischimmelmiddelen worden alleen gebruikt als er secundaire kolonisatie van schimmels is met Candida albicans. Mondspoelingen moeten met voorzichtigheid worden gebruikt bij de behandeling, aangezien het ook een risicofactor is.

Systemische isotretinoïne kan worden overwogen voor de behandeling van ernstige gevallen. De talrijke voorzorgsmaatregelen moeten in acht worden genomen. De behandeling kan talloze bijwerkingen veroorzaken.

Tandenborstel tandenpoetsen
Door het gebruik van ureum kun je na enkele dagen de bruine tongaanslag gemakkelijker verwijderen met een tongschraper of tandenborstel / Bron: Pixabay

Preventie

Alhoewel de oorzaak van bruine haartong anno 2021 niet volledig worden begrepen, zijn er talloze risicofactoren bekend. Deze bestaan uit roken en het overmatig gebruik van alcohol, koffie en thee. Irriterende stoffen in de vorm van mondwater of zuigtabletten moeten worden vermeden. Ook kan een vitaminedeficiëntie, zoals vitamine B en niacine. Bepaalde medicijnen, vooral sommige antibiotica, kunnen de ontwikkeling van bruine tong bevorderen.

  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten. Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Vijfde geheel herziene druk, tweede oplage, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, 2010.
  • https://dermateam.nl/aandoeningen/haartong-bruine/
  • https://www.colgate.com/en-us/oral-health/basics/nutrition-and-oral-health/brown-tongue–symptoms–causes-and-treatment
  • https://www.vraagdetandarts.nl/bruine-harige-tong/
  • https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/black-hairy-tongue/symptoms-causes/syc-20356077
  • https://www.elkerliek.nl/Mobile-Channel-1/Patientenfolders/Schimmelinfectie-van-het-mondslijmvlies.pdf
  • https://www.vraagdetandarts.nl/8-ziekten-van-de-tong-herkennen-tip/
  • https://www.apotheek.nl/medicijnen/olanzapine
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Fenothiazine
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Smaakpapil
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Glucocortico%C3%AFden
  • https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/acanthosis-nigricans/
  • https://www.huidarts.com/huidaandoeningen/haartong-lingua-villosa/
  • https://www.thuisarts.nl/haartong
  • https://www.apotheek.nl/medicijnen/ureum-op-de-tong
  • https://www.medicalnewstoday.com/articles/320201
  • https://www.apotheek.nl/medicijnen/isotretinoine?product=isotretinoine
  • http://www.skinsight.com/skin-conditions/adult/hairy-tongue
  • Prof. dr. R.O.B. Gans, prof. dr. P.E.Y. Van Schil, prof. dr. J.P. Vandenbroucke, prof. dr. C. van Weel (hoofdred.). Codex Medicus. Reed Business, Amsterdam, 13e geheel herziene en opnieuw bewerkte druk, 2009, tweede en derde oplage 2010 en 2012.
  • Inleidingsfoto: Adam J/Shutterstock.com
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on print
Print
Share on pinterest
Pinterest
Share on reddit
Reddit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *