Okselpijn door vaccinatie: oorzaak en wat te doen?

Last Updated on 30 september 2025 by M.G. Sulman

Als je okselpijn ervaart na het ontvangen van een COVID-19-vaccin of booster-injectie, dan is dit een normaal symptoom en het gevolg van gezwollen lymfeklieren (meestal in de oksel van de gevaccineerde arm).¹Lareb. Bijwerkingen coronavaccins. https://www.lareb.nl/bijwerkingen-coronavaccins (ingezien op 17-2-2023) Dit betekent dat het immuunsysteem van je lichaam correct werkt en de vaccinatie goed wordt verwerkt. Het is een erkende bijwerking van de Moderna en Pfizer-BioNTech COVID-vaccins die gebruikmaken van mRNA-technologie. Hoewel het pijnlijk kan zijn, is het meestal niet iets om je zorgen over te maken en is er geen tussenkomst van de huisarts nodig.

Wat is vaccinatie?

Vaccinatie is het proces van het toedienen van een vaccin aan iemand teneinde het immuunsysteem van het lichaam te stimuleren en aldus te beschermen tegen een specifieke ziekteverwekker. Vaccins bevatten vaak een verzwakte of geïnactiveerde versie van een ziekteverwekker, dat het lichaam aanzet om antistoffen en immuuncellen aan te maken. Wanneer het lichaam later in contact komt met de echte ziekteverwekker, herinnert het immuunsysteem zich deze en kan het snel de juiste afweerstoffen en immuuncellen aanmaken om de ziekte te bestrijden.

De bescherming van een vaccin kan variëren in duur en sommige vaccins vereisen mogelijk boostershots. Vaccinatie biedt niet alleen bescherming aan de gevaccineerde persoon, maar ook aan anderen in de samenleving door het risico op blootstelling aan de ziekte te verminderen. Dit werkt echter alleen als voldoende mensen zijn gevaccineerd om groepsimmuniteit te bereiken.

Vaccinatie is een van de meest effectieve manieren om infectieziekten te voorkomen en heeft geleid tot de uitroeiing van ziekten zoals polio en mazelen in veel delen van de wereld.

Mogelijke bijwerkingen van een vaccinatie

Veelvoorkomende klachten

Net als bij elk medicijn of vaccin kunnen er bijwerkingen optreden na het ontvangen van een vaccinatie. De meeste bijwerkingen zijn mild en verdwijnen binnen een paar dagen. Veelvoorkomende bijwerkingen van vaccinaties zijn onder andere:

• Pijn op de injectieplaats, de plek waar je geprikt bent
• Roodheid en zwelling op de injectieplaats
• Koorts
• Vermoeidheid
• Hoofdpijn
• Spierpijn
• Misselijkheid

Bijwerkingen zijn meestal mild van aard en verdwijnen vanzelf. Het risico op ernstige bijwerkingen na vaccinatie is zeer zeldzaam. Mochten klachten langer aanhouden of maak je je zorgen, neem dan contact op met je huisarts.

Ernstige bijwerkingen

Als je ernstige bijwerkingen ervaart na vaccinatie, zoals moeite met ademhalen, zwelling van het gezicht of de keel, een hoge koorts die niet verdwijnt of een ongewone bloeding of blauwe plekken, moet je onmiddellijk medische hulp inschakelen.

Bang voor bijwerkingen?

Het is begrijpelijk dat sommige mensen bang zijn voor mogelijke bijwerkingen van vaccinaties. Het is echter belangrijk om te beseffen dat bijwerkingen meestal mild en van voorbijgaande aard zijn en dat de voordelen van vaccinatie doorgaans opwegen tegen het risico op bijwerkingen.

Bovendien worden vaccins grondig getest en beoordeeld voordat ze op de markt worden gebracht. Ze worden beoordeeld op veiligheid en effectiviteit en ondergaan uitgebreide klinische onderzoeken voordat ze worden goedgekeurd voor gebruik. Na goedkeuring blijven vaccins onderhevig aan monitoring om eventuele bijwerkingen te detecteren en te beoordelen. Vaccins kunnen over het algemeen als veilig en effectief worden beschouwd.

Okselpijn is een normale reactie

Wanneer na een prik de oksel pijnlijk of gevoelig aanvoelt, is dat niet per se een alarmsignaal, maar juist een teken dat het afweersysteem wakker geschud is. De lymfeklieren in de oksel – kleine wachters die normaal onopgemerkt hun dienst verrichten – raken tijdelijk vergroot en gevoelig omdat zij hard aan het werk zijn. Zij filteren, ordenen en zetten de immunologische cavalerie in gang.

Artsen benadrukken dan ook dat dit soort klachten na een mRNA-vaccinatie (zoals Pfizer of Moderna) een normale fysiologische reactie zijn. In de Moderna-studies meldde bijna één op de zes deelnemers na de tweede dosis okselpijn, terwijl bij Pfizer dit veel zeldzamer werd gezien (rond de 0,3%). De pijn verdwijnt doorgaans na enkele dagen, zonder dat behandeling nodig is.

Voorbeeld uit de praktijk

Een jonge vrouw die zich zorgen maakte omdat haar oksel strak en pijnlijk aanvoelde na een booster, meldde zich bij de huisarts. Na kort onderzoek bleek de zwelling een klassieke lymfeklierreactie: vervelend, maar volkomen onschuldig. En inderdaad, drie dagen later was de pijn verdwenen zonder enig medicijngebruik.

Met andere woorden: waar de leek vooral ongemak ervaart, ziet de arts de logica van het lichaam. Het immuunsysteem doet wat het behoort te doen: reageren, oefenen en paraat staan voor een mogelijke echte aanval. Ofschoon de pijn hinderlijk kan zijn, is het desalniettemin een geruststellend signaal.

Oorzaak van okselpijn door vaccinatie

De okselpijn die wordt ervaren na het COVID-19-vaccin wordt veroorzaakt door gezwollen lymfeklieren in het gebied. Deze klieren zijn een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem en bevinden zich dicht bij de injectieplaats van het vaccin. De lymfeklieren worden gezwollen en pijnlijk omdat ze reageren op het vaccin en hun werk doen om het immuunsysteem te stimuleren.

De booster-shots hebben dezelfde formule als het standaardvaccin, maar de Moderna-booster bevat een halve dosis in vergelijking met de primaire vaccinatie. De bijwerkingen na boosterdoses van mRNA, zijn vergelijkbaar of lager dan die waargenomen na de primaire vaccinreeks.

Wat te doen?

Bij okselpijn als gevolg van gezwollen lymfeklieren veroorzaakt door het COVID-19-vaccin, bevelen artsen het volgende aan:

• Rust nemen
• Voldoende drinken
• Neem pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen. Bij kinderen onder de 16 jaar geen aspirine geven. Ook is het belangrijk om bij het gebruik van paracetamol erop te letten dat er geen andere producten worden ingenomen die ook paracetamol bevatten, omdat overdosering leverschade kan veroorzaken.

Neem contact op met je huisarts als je je zorgen maakt of als de pijn ernstig is of langer dan een paar dagen aanhoudt.

Goed om te weten!

Bijwerkingen na een vaccinatie kunnen onrust wekken, vooral als het lichaam anders reageert dan verwacht. Toch is het goed om een aantal zaken in gedachten te houden. Ze plaatsen de okselpijn na een vaccinatie in een breder kader en helpen je om de signalen van je lichaam juist te interpreteren.

Normale klachten horen erbij

Het RIVM en internationale gezondheidsautoriteiten benadrukken dat pijn in de oksel meestal een onschuldige, tijdelijke reactie is. Net zoals koorts, spierpijn of vermoeidheid na een prik. Het lichaam traint als het ware zijn afweer. Zie het als een generale repetitie: de immuuncellen oefenen alvast, zodat zij bij een echte infectie niet overvallen worden maar slagvaardig optreden.

Monitoring en veiligheid

Vaccins die in Nederland gebruikt worden, hebben een intensief traject achter de rug van klinische onderzoeken en veiligheidscontroles. Pas na goedkeuring volgt een voortdurende monitoring. Dit betekent dat artsen, het Lareb (Landelijk Bijwerkingen Centrum) en internationale instanties alle meldingen in de gaten houden. Komt er een patroon van zeldzame of ernstiger klachten naar voren, dan volgt nader onderzoek of een waarschuwing.

Een voorbeeld: bij de eerste toedieningen van AstraZeneca kwamen meldingen van trombose naar boven. Dankzij de monitoring kon snel worden ingegrepen, met aangepaste adviezen en leeftijdsgrenzen. Dit laat zien dat de veiligheid geen statisch gegeven is, maar een voortdurend bewaakt proces.

Wanneer moet je wél alert zijn?

Hoewel okselpijn in de regel onschuldig is, zijn er signalen die vragen om een artsenbezoek. Denk aan:

• Pijn of zwelling die na 1 à 2 weken niet vermindert

• Een oksel die rood en warm wordt, wat kan wijzen op een infectie

• Koorts die niet wegtrekt

• Ernstige algemene klachten (benauwdheid, huiduitslag, flauwvallen)

Bij twijfel is een telefoontje naar de huisarts beter dan piekeren.

Praktische tips om ongerustheid te verminderen

• Houd een klein dagboekje bij van je klachten: vaak zie je dat de pijn al na 48 uur afneemt.

• Gebruik eenvoudige pijnstilling (paracetamol) als de pijn je belemmert in dagelijkse activiteiten.

• Weet dat bijwerkingen zelden gevaarlijk zijn; angst vergroot vaak de beleving van pijn.

• Vermijd paniek-googelen midden in de nacht; raadpleeg liever betrouwbare bronnen zoals RIVM of Thuisarts.nl.

Een bredere blik

Wat veel mensen vergeten: bijwerkingen zijn niet alleen een last, maar ook een bewijs dat je afweersysteem reageert. Zoals een spier die na een training stijf kan zijn, zo reageert het immuunsysteem na vaccinatie met lichte ontstekingsverschijnselen. Desalniettemin betekent dit doorgaans: het vaccin doet zijn werk.

Andere oorzaken van okselpijn

Een aantal andere mogelijke oorzaken van okselpijn zijn:

• Lymfeklierontsteking: een ontsteking van de lymfeklieren in de oksel kan pijn en gezwollen okselklieren veroorzaken.
• Zweetklierontsteking: hierbij ontstaat een zwelling, roodheid en pijn in de aangedane oksel.
• Borstproblemen: sommige borstaandoeningen, zoals mastitis of borstkanker, kunnen pijn of ongemak in de oksel veroorzaken.
• Axillaire zenuwschade: schade aan de zenuwen die door de oksel lopen.
• Thoracic outlet syndroom (TOS): een aandoening waarbij de zenuwen en bloedvaten die door de schouder- en halsregio (thoracic outlet) passeren, bekneld raken.
• Fibromyalgie: een aandoening die wordt gekenmerkt door chronische pijn en stijfheid in de spieren en weefsels, kan ook okselpijn veroorzaken.

Feiten & fabels rond okselpijn na vaccinatie

Het onderwerp vaccinatie roept dikwijls emoties op. Waar sommigen het beschouwen als een geschenk van de moderne wetenschap, zien anderen spoken achter elke bijwerking. Juist daarom is het zinvol om feiten en fabels te onderscheiden. Hieronder een uitvoerig overzicht dat lezers helpt om onrust te temperen en misvattingen te ontmaskeren.

Fabel 1: “Okselpijn na vaccinatie betekent dat er iets mis is gegaan met de prik.”

Feit: Okselpijn is meestal een normale reactie. Het ontstaat doordat de lymfeklieren in de oksel – gelegen dicht bij de prikplaats – tijdelijk opzwellen. Zij fungeren als filters en schakelstations van het afweersysteem. Zwelling en gevoeligheid zijn dus tekenen dat het immuunsysteem actief is, niet dat er een fout gemaakt is.

Fabel 2: “Iedereen krijgt okselpijn na een COVID-vaccin.”

Feit: Slechts een deel van de gevaccineerden ervaart dit. Bij Moderna meldde ongeveer 1 op de 6 deelnemers na de tweede dosis pijnlijke okselklieren. Bij Pfizer was dit veel zeldzamer, rond de 0,3%. Veel mensen merken helemaal niets van hun lymfeklieren. Het ontbreken van pijn betekent dus niet dat het vaccin niet ‘werkt’.

Fabel 3: “Een pijnlijke oksel kan een teken zijn van kanker.”

Feit: Een zwelling van de lymfeklieren kán in sommige gevallen wijzen op een ernstiger probleem, zoals een infectie of zelfs een tumor. Maar in de context van vaccinatie is het bijna altijd een tijdelijke reactie. Het onderscheid zit vooral in de duur: verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot een week, dan is er niets aan de hand. Houden ze langer aan, dan is het verstandig een arts te raadplegen.

Fabel 4: “Paracetamol slikken maakt het vaccin minder effectief.”

Feit: Er is geen overtuigend bewijs dat het gebruik van paracetamol of ibuprofen de werking van het vaccin vermindert. Wel adviseren artsen om pas pijnstilling te nemen als er daadwerkelijk klachten zijn. Preventief slikken heeft geen zin en kan leiden tot onnodig medicijngebruik.

Fabel 5: “Hoe heviger de bijwerking, hoe beter het vaccin werkt.”

Feit: Dat is een hardnekkige misvatting. Het lichaam kan zowel met milde als met hevige reacties voldoende antistoffen aanmaken. Het uitblijven van klachten betekent niet dat je onbeschermd bent. Het immuunsysteem werkt nu eenmaal verschillend bij ieder mens.

Fabel 6: “Okselpijn na vaccinatie kan maanden blijven aanhouden.”

Feit: In de meeste gevallen verdwijnen de klachten binnen enkele dagen. Soms kan het wat langer duren, tot hooguit een paar weken. Blijvende okselpijn is zeer ongebruikelijk en meestal toe te schrijven aan een andere oorzaak.

Fabel 7: “Het RIVM verzwijgt ernstige bijwerkingen.”

Feit: Het tegenovergestelde is waar. In Nederland verzamelt en publiceert het Lareb meldingen van bijwerkingen. Ook zeldzame en onverwachte signalen worden onderzocht en – indien nodig – gedeeld met het publiek. Vaccins zijn onder voortdurende monitoring. Transparantie is juist een van de pijlers van het huidige vaccinatiebeleid.

Fabel 8: “Een gezwollen oksel is besmettelijk voor anderen.”

Feit: Onjuist. De pijn of zwelling in de oksel is geen infectie die overdraagbaar is. Het is simpelweg een reactie van het eigen afweersysteem. Er is geen enkel risico voor de mensen om je heen.

Fabel 9: “Als je één keer okselpijn hebt gehad, krijg je het altijd bij volgende prikken.”

Feit: Dat verschilt. Sommige mensen hebben alleen bij de eerste dosis klachten, anderen juist bij de tweede of booster, en sommigen helemaal nooit. Het verloop is niet voorspelbaar, omdat het samenhangt met hoe je immuunsysteem op dat moment reageert.

Fabel 10: “Je moet meteen een echo laten maken bij okselpijn.”

Feit: Dat is in bijna alle gevallen onnodig. Artsen raden juist terughoudendheid aan met onderzoeken, omdat de klacht vanzelf wegtrekt. Onnodige scans of puncties kunnen leiden tot verwarring en extra belasting. Alleen als de klachten langdurig blijven bestaan of er bijkomende alarmsymptomen zijn, wordt aanvullend onderzoek overwogen.

Lees verder

Wie meer wil weten over pijn en zwelling in dit gebied, kan verder lezen bij aanverwante onderwerpen. Zo vind je in het artikel Pijn na vaccinatie of injectie (in arm, been of bil) meer uitleg over lokale reacties na een prik, en wordt in Okselpijn door bh: wat te doen? besproken hoe een te strakke bh dezelfde klachten kan oproepen. Ook hormonale factoren spelen mee: in Okselpijn tijdens menstruatie: oorzaak en behandeling lees je hoe de cyclus dit gebied kan beïnvloeden. Een breder overzicht staat in Okselpijn: oorzaken van pijn onder de oksel rechts of links, terwijl Oorzaken van gezwollen lymfeklieren onder de oksel dieper ingaat op het functioneren van de lymfeklieren. Tot slot is er nog Vergrote lymfeklieren sleutelbeen: oorzaken, waarin wordt uitgelegd hoe lymfadenopathie zich ook boven de borstkas kan uiten.

Let op: Deze tekst is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.

Geraadpleegde bronnen

• Cohen, D., Hazut Krauthammer, S., & Levi, A. (2022). COVID-19 vaccine-associated lymphadenopathy: A review. Clinical Imaging, 86, 94–100. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11142413/

• Lehman, C. D., D’Alessandro, H. A., Mendoza, D. P., Succi, M. D., Kambadakone, A., & Lamb, L. R. (2022). Axillary lymph node swelling after COVID-19 booster vaccination: Clinical and imaging findings. Journal of Breast Imaging, 4(3), 219–225. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9301409/

• Mehta, N., Sales, R. M., Babagbemi, K., Levy, A. D., McGrath, A. L., Drotman, M., Dodelzon, K., & Unsdorfer, K. M. (2022). Axillary lymphadenopathy after Pfizer-BioNTech and Moderna COVID-19 vaccination: Patterns and significance. Radiology, 303(1), E32–E39. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9490792/

• Pulendran, B., & Ahmed, R. (2022). The lymphatic system and COVID-19 vaccines: Mechanisms of immune activation. Nature Reviews Immunology, 22, 689–701. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9630830/

• Schroeder, D. G., Jang, S., Johnson, D. R., et al. (2021). Effects of COVID-19 vaccination on FDG-PET/CT imaging: A systematic review. European Journal of Nuclear Medicine and Molecular Imaging, 48, 3295–3303. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8239370/

• Yasuda, Y., Tokunaga, C., Nakamura, K., et al. (2024). Seven-month persistence of COVID-19 vaccine-induced lymphadenopathy: A case report. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 20(1), 1–4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40148999/

• Eshet, Y., Tau, N., Alhaj, M., et al. (2023). Axillary lymph nodes in breast cancer patients after COVID-19 vaccination: Prevalence and diagnostic challenges. Breast Cancer Research and Treatment, 197, 133–140. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37361395/

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over okselpijn na ene vaccinatie, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.