Last Updated on 6 juni 2022 by M.G. Sulman

Een vergrote lever is een lever die groter is dan normaal. De medische term is hepatomegalie. In plaats van een ziekte is een vergrote lever een teken van een onderliggend probleem, zoals een leverziekte, congestief hartfalen of kanker. De behandeling richt zich op de oorzaak van de aandoening.

Vergrote lever
Vergrote lever / Bron: Wikimedia Commons

Veelgestelde vragen

Vergrote lever

Een vergrote lever is geen ziekte maar een teken van een onderliggend probleem, zoals een leverziekte, congestief hartfalen of kanker. De behandeling omvat het identificeren en beheersen van de oorzaak van de aandoening. Snelle diagnose en behandeling verbetert de prognose.
Je hebt meer kans op het ontwikkelen van een vergrote lever als je een leverziekte hebt. Overmatig alcoholgebruik is ene belangrijke risicofactor. Het drinken van grote hoeveelheden alcohol kan schadelijk zijn voor je lever.
Vaak kun je een vergrote lever niet voelen. Soms kan de lever zo groot worden dat deze op organen drukt. Dan kunnen er wel klachten ontstaan, zoals buikpijn, een opgezette buik, kortademigheid, misselijkheid en snelle verzadiging na het eten.

Wat is een vergrote lever?

De medische term voor het vergroten, het merkbaar opzwellen van de lever, is hepatomegalie. Een vergrote lever is een symptoom van een onderliggende ziekte. Het kan een acute reactie op een infectie zijn of het resultaat van een gevorderde chronische leverziekte.

Ligging van de lever

De lever ligt rechtsboven in de buikholte, tegen het middenrif (diafragma) en onder de ribben.

Lever
Ligging van de lever in het lichaam / Bron: Nerthuz/Shuuetrstock.com

Synoniemen

De medische benaming voor een abnormaal vergrote lever is hepatomegalie.

Symptomen van een leververgroting

In veel gevallen kun je een vergrote lever niet voelen. Soms kan de lever dermate groot worden dat deze op organen drukt. Dan kunnen er wel klachten ontstaan, zoals buikpijn, een opgezette buik, kortademigheid, misselijkheid en snelle verzadiging na het eten.

Wanneer een vergrote lever het gevolg is van een leverziekte, kan dit gepaard gaan met de volgende symptomen:

  • buikpijn
  • vermoeidheid
  • misselijkheid en braken
  • geel worden van de huid en het wit van de ogen (geelzucht)

Complicaties

De kans dat je een vergrote lever kunt voelen, is onwaarschijnlijk. Doordat schade aan de lever een ophoping van vocht in uw buik kan veroorzaken, ascites genaamd, kun je mogelijk merken dat je buik meer uitsteekt dan normaal. Je kunt ook andere symptomen ervaren, zoals geelzucht, verlies van eetlust en buikpijn.

Ascites
Ascites / Bron: Wikimedia Commons

Oorzaken van een vergrote lever

De lever is een groot, voetbalvormig orgaan dat zich rechtsboven in je buikholte bevindt. De grootte van de lever varieert, afhankelijk van leeftijd, geslacht en lichaamsgrootte. Veel omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat het groter wordt, waaronder:

  • leverziekten:
    • levercirrose
    • hepatitis veroorzaakt door een virus, waaronder hepatitis A, B en C en soms veroorzaakt door klierkoorts (ziekte van Pfeiffer)
    • niet-alcoholische leververvetting (NAFLD/NASH)
    • alcoholische leververvetting
    • amyloïdose: een aandoening die ervoor zorgt dat abnormaal eiwit zich ophoopt in de lever
    • ziekte van Wilson: een genetische aandoening die ervoor zorgt dat koper zich ophoopt in je lever
    • hemachromatose: een aandoening die ervoor zorgt dat ijzer zich ophoopt in je lever
    • ziekte van Gaucher: een aandoening die ervoor zorgt dat vetstoffen zich ophopen in je lever
    • levercysten: een levercyste is een met vocht gevulde holte in je lever
    • niet-kwaadaardige levertumoren, waaronder hemangioom en adenoom
    • obstructie van de galblaas of galwegen
    • toxische hepatitis: een ontsteking van de lever veroorzaakt door blootstelling aan gifstoffen
  • kankers:
    • secundaire kanker: meestal aangeduid met de term levermetastasen (uitzaaiingen in de lever) en dat is kanker die in een ander deel van het lichaam begint en zich naar de lever verspreidt
    • leukemie
    • leverkanker
    • lymfoom, een gezwel van het lymfestelsel
  • hart- en bloedvatproblemen
    • Budd-Chiari-syndroom: een zeldzame aandoening waarbij de afvoerende bloedvaten van de lever verstopt zitten
    • hartfalen, waarbij het hart niet genoeg bloed rondpompt
    • pericarditis: een ontsteking van het hartzakje (pericard)
Normale lever en levercirrose
Normale lever en levercirrose / Bron: Wikimedia Commons

Risicofactoren

Verschillende factoren, waaronder genetische – en leefstijlfactoren, kunnen de kans op een gezwollen lever vergroten.

Genetische risicofactoren

Genetische factoren zijn onder meer:

  • een familiegeschiedenis van auto-immuunziekten, vooral aandoeningen die de lever treffen
  • inflammatoire darmziekten1Mensen met inflammatoire darmziekten kunnen te kampen krijgen met aandoeningen van de lever of de galwegen. De meest bekende is primaire scleroserende cholangitis (PSC). Dat is een auto-immuunziekte waarbij de (grote) galwegen gaandeweg beschadigd raken. Bron: UZ Gent. IBD en lever- en galwegziekten. https://www.uzgent.be/ibd-en-lever-en-galwegziekten (ingezien op 6-6-2022)
  • chronische leverziekte
  • leverkanker
  • sikkelcelziekte (door het vastlopen van rode bloedcellen in de lever kan er leverschade ontstaan)
  • zwaarlijvigheid / obesitas2Van de mensen met obesitas heeft ongeveer 90% een leververvetting. In deze groep heeft ongeveer 20 tot 30% een leververvetting gecombineerd met een ontsteking van de lever (NASH). Bron: MLDS. Niet-alcoholische leververvetting (NAFLD NASH). https://www.mlds.nl/chronische-ziekten/niet-alcoholische-leververvetting-nafld-nash/ (ingezien op 6-6-2022)

Leefstijlfactoren

Leefstijlfactoren die het risico op hepatomegalie kunnen verhogen, zijn onder meer:

  • te veel alcohol drinken
  • een virale, bacteriële of parasitaire infectie hebben (zoals hepatitis B of hepatitis C)
  • consumptie van overmatige hoeveelheden vitamines, supplementen of medicijnen
  • het hebben van overgewicht
  • ongezond eten
  • kruiden nemen zoals ma huang  (ephedra sinica), smeerwortel en maretak
Ephedra sinica
Ephedra sinica / Bron: Wikimedia Commons

Onderzoek en diagnose

Vraaggesprek en lichamelijk onderzoek

Een vergrote lever wordt vaak gevonden tijdens een routineonderzoek. De arts zal een anamnese afnemen en een lichamelijk onderzoek uitvoeren op zoek naar risicofactoren voor een leverziekte. De arts kan soms de lever voelen door zijn hand van onder, net achter de ribbenboog te duwen. Hij zal je dan vragen diep in te ademen, waardoor de lever naar beneden verplaatst wordt en de rand net voelbaar wordt. De arts zal ook op zoek gaan naar symptomen die de oorzaak van een vergrote lever kunnen onthullen. In veel gevallen kan de oorzaak van leververgroting  al vanuit je medische geschiedenis afgeleid worden.

Bloedonderzoek

Bloedonderzoek kan worden gebruikt om te bepalen of er sprake is van een aanhoudende leverontsteking.

Beeldvormend onderzoek

Beeldvormende tests kunnen worden gebruikt om leververgroting te bevestigen. Vaak gaat het om abdominale echografie. Dit type onderzoek maakt gebruik van geluidsgolven om afbeeldingen van je organen te maken. Indien nodig kan er aanvullende, complexere beeldvormend onderzoek uitgevoerd worden, waaronder een CT-scan of MRI-scan.

CT-scan
CT-scan / Bron: Pixabay

Ascitespunctie

Meer invasieve testen zijn soms nodig, afhankelijk van de resultaten van bloedonderzoek en beeldvorming. Als er bijvoorbeeld vocht in de vrije buikholte wordt ontdekt, ascites genaamd , kan een ascitespunctie worden gedaan. Dit is een onderzoek waarbij vocht uit de buikholte wordt afgenomen. Dit gebeurt door met een punctienaald links of rechts onder in de buikholte te prikken. Het vocht wordt vervolgens in het laboratorium onderzocht.

Leverbiopsie

Soms is een leverbiopsie nodig om tot een definitieve diagnose te komen. Een biopsie is een procedure waarbij een kleine hoeveelheid weefsel wordt weggenomen voor onderzoek onder een microscoop.

Behandeling van een vergrote lever

De behandeling van een leververgroting is afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Mogelijke behandelingen zijn:

  • medicijnen en behandelingen voor leverfalen of infecties zoals hepatitis C
  • chemotherapie, operatie of bestraling (radiotherapie) voor leverkanker
  • een levertransplantatie bij vergevorderde leverschade
  • de bron van uitgezaaide kanker behandelen
  • behandeling voor lymfoom of leukemie, afhankelijk van het type, de mate van verspreiding en je algehele gezondheid
  • stoppen met alcohol- en/of drugsgebruik
Medicijnen
Medicijnen / Bron: Pixabay

De arts kan leefstijlveranderingen aanbevelen ten behoeve van je algehele gezondheid en die van je lever, bijvoorbeeld:

  • stop met het drinken van alcohol
  • gezond en gevarieerd eten met veel fruit en groenten
  • regelmatig aan lichaamsbeweging doen
  • afvallen als je te zwaar bent
  • rook niet
leefstijlaanpassingen bij vergrote lever
leefstijlaanpassingen bij vergrote lever / Bron: M.G. Sulman

Prognose

De vooruitzichten voor herstel en vermindering van klachten hangen af van de onderliggende oorzaak. de prognose kan gunstiger zijn als de vergrote lever in een vroeg stadium ontdekt en de onderliggende oorzaak snel wordt behandeld. Er zijn behandelingen (zoals medicijnen) beschikbaar om de symptomen van aandoeningen, zoals congestief hartfalen en leverfalen, te verminderen. Soms verschijnen de symptomen van hepatomegalie pas in en later of vergevorderd stadium. Ernstige leverschade kan leiden tot levenslange complicaties.

Preventie

De volgende maatregelen kunnen helpen om het risico op een leverziekte te verminderen:

Eet gezond en gevarieerd

Kies voor een dieet vol fruit, groenten en volkoren producten. Bij voorkeur een onbewerkt en plantaardig dieet (whole food plant based).

Drink met mate

Drink geen alcohol. En als je toch drinkt, dan niet meer dan 1 glas per dag, zo luidt het advies van het Voedingscentrum.

Lees de bijsluiter

Lees de bijsluiter en de aanwijzingen van je arts op bij het nemen van medicijnen, vitamines of supplementen. Beperk jezelf tot de aanbevolen doseringen.

Beperk contact met chemicaliën

Gebruik spuitbussen, insecticiden en andere giftige chemicaliën alleen in goed geventileerde ruimtes. Draag handschoenen, lange mouwen en een masker.

Zorg voor een gezond gewicht

Eet een uitgebalanceerd dieet dat je voorziet van alle essentiële macro- en micronutriënten en beperk voedingsmiddelen met veel suiker en (onverzadigde) vetten. Val af als je te zwaar bent.

Gezonde voeding
Gezonde voeding / Bron: Anna Shepulova/Shutterstock.com

Stop met roken

Roken is slecht voor je lever. Chemicaliën die door roken worden gecreëerd kunnen leiden tot de ontwikkeling van leverfibrose.3El-Zayadi A. R. (2006). Heavy smoking and liver. World journal of gastroenterology12(38), 6098–6101. https://doi.org/10.3748/wjg.v12.i38.6098 Dit is de ophoping van overmatig bindweefsel in littekenweefsel in de lever, als reactie op chronische, herhaalde schade aan de cellen in de lever.

Gebruik met de nodig voorzichtigheid supplementen

Praat met uw arts over de risico’s en voordelen van kruidensupplementen voordat u ze gebruikt. Sommige alternatieve geneeswijzen kunnen uw lever schaden.

Vermijd bepaalde kruiden en supplementen

Kruiden en supplementen waar je voorzichtig mee moet zijn, zijn zilverkaars, ma huang (Ephedra sinica), smeerwortel, echte gamander, stinkende gouwe, kava, de polei (Mentha pulegium), Amerikaans glidkruid (scutellaria lateriflora) en valeriaan.  Deze geneeskrachtige planten en kruiden kunnen bij voortdurend gebruik een (mogelijk) dodelijk leverprobleem opleveren.

Reacties

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.