Last Updated on 24 november 2022 by M.G. Sulman

De bloedbezinking of bezinkingssnelheid (BSE) is een test die kan worden aangevraagd bij het bloedonderzoek. Het meet de snelheid waarmee rode bloedcellen naar beneden zakken in een bloedbuis. Het geeft informatie over de aanwezigheid en activiteit van een ontsteking, die het gevolg is van infecties (bacteriën, virussen), tumoren en auto-immuunziekten. De BSE-test moet altijd worden in samenhang met aanvullend onderzoek en met je medische voorgeschiedenis worden bekeken.

Een verhoging van de bloedbezinking (links) tot 76 mm in 2 uur bij een 25-jarige patiënt met atypische pneumonie. Rechts een normale bloedbezinkingswaarde ter vergelijking. / Bron: Wikimedia Commons

Wat is bloedbezinking (BSE)?

De erytrocytbezinkingssnelheid, ook wel bezinking (sedimentatie), bloedbezinking, of BSE (bezinkingssnelheid van de erytrocyten, rode bloedcellen) is een bloedtest die kan aantonen of er een ontsteking in je lichaam aanwezig is. Ontsteking is de reactie van je immuunsysteem op letsel, infectie en vele soorten aandoeningen, waaronder aandoeningen van het immuunsysteem, bepaalde vormen van kanker en bloedaandoeningen. 

Hoe vindt deze test plaats?

Om een ​​BSE-test uit te voeren, wordt er bloed bij je afgenomen en naar een laboratorium gestuurd. De laborant plaatst het monster in een lange, dunne glazen pipet en meet hoe snel de rode bloedcellen bezinken of naar de bodem van de pipet zakken. Normaal zakken rode bloedcellen langzaam. Maar ontsteking zorgt ervoor dat rode bloedcellen in bosjes aan elkaar plakken. Dit ontstaat door ontstekingseiwitten in het bloed, ook wel ‘acutefase-eiwitten’ genoemd. Deze klompjes bloedcellen zijn zwaarder dan afzonderlijke cellen, waardoor ze sneller naar de bodem zinken.

Bloedonderzoek voor BSE-test / Bron: Freepik

Doel van de test

Indien de rode bloedcellen sneller naar beneden zakken dan normaal, dan wordt er gesproken van een verhoogde bezinkingssnelheid. Dit doet zich voor als de hoeveelheid eiwitten in het bloed toeneemt door ontstekingen. De snelheid waarmee dit gebeurt is een teken van hoeveel ontstekingsactiviteit er is. Hogere bezinkingssnelheden betekenen verhoogde niveaus van ontsteking. Een BSE-test alleen kan niet vaststellen welke aandoening de ontsteking veroorzaakt.

Hoe wordt deze test uitgevoerd?

De test wordt gedaan met een bloedmonster. Een naald wordt gebruikt om bloed uit een ader in je arm of hand te trekken. Vervolgens wordt dit monster naar ene laboratorium gebracht. 

Brengt deze test risico’s met zich mee?

Bloedonderzoek met een naald brengt enkele risico’s met zich mee. Deze bestaan uit bloedingen, infecties, blauwe plekken en een licht gevoel in het hoofd. Maar dat komt bijna niet voor. Wanneer er met een naald in je arm of hand wordt geprikt, kun je een lichte steek of pijn voelen. Daarna kan de prikplek pijnlijk zijn.

Oorzaken van te hoog of te laag BSE

Bloedbezinking te hoog

De bezinkingssnelheid wordt beïnvloed door zowel inflammatoire als niet-inflammatoire aandoeningen.

Inflammatoire aandoeningen

Bij inflammatoire aandoeningen zijn fibrinogeen, andere stollingseiwitten en alfaglobuline positief geladen, waardoor de BSE wordt verhoogd. Je BSE begint te stijgen 24 tot 48 uur na het begin van een acute ontsteking en neemt langzaam af naarmate de ontsteking verdwijnt. Het kan echter ook weken tot maanden duren voordat het weer normaal is.

In geval van BSE-waarden van meer dan 100 mm/uur is er een kans van grofweg 90% dat bij nader onderzoek een onderliggende oorzaak wordt gevonden.

Niet-inflammatoire aandoeningen

Bij niet-inflammatoire aandoeningen kunnen de plasma-albumineconcentratie, de grootte, de vorm en het aantal rode bloedcellen en de concentratie van immunoglobuline de BSE beïnvloeden. Niet-inflammatoire aandoeningen die een verhoogde BSE kunnen veroorzaken, zijn onder meer:

  • bloedarmoede
  • nierfalen
  • obesitas
  • menstruatie en zwangerschap

Vrouwen hebben over het algemeen een iets hogere bezinkingssnelheid. 

Bloedbezinking te laag

Een abnormaal hoge concentratie rode bloedcellen (polycytemie) veroorzaakt een verminderde bezinkingssnelheid. Dit wordt lager naarmate de viscositeit (stroperigheid) van het bloed toeneemt.

Een ongewoon lage bezinking kan dus wijzen op polyglobulie. Dit is een toegenomen stroperigheid van het bloed. Bij polyglobulie is het bloed te dik door een toename van het aantal rode bloedcellen. Dit kan bijvoorbeeld komen door een toename in rode bloedcellen of door een vormverandering van de rode bloedcellen.

Betekenis van BSE-waarden

Hoe gaat het in z’n werk?

Een laborant plaatst het bloed in een lange, dunne glazen pipet en controleert de bezinkingssnelheid in 1 uur. Bij een ontsteking in je lichaam, zorgen ontstekingseiwitten in je bloed ervoor dat rode bloedcellen gaan samenklonteren. Deze klonteringen zijn zwaar, dus zakken ze sneller naar de bodem van de pipet dan afzonderlijke bloedcellen.

Hoe sneller de bloedcellen zakken, hoe meer ontstekingsactiviteit je in je lichaam hebt.

De erytrocytbezinkingssnelheid, ook wel bezinking of BSE, rapporteert in millimeters (mm) de afstand tussen de heldere vloeistof (plasma) aan de bovenkant van de buis en de rode bloedcellen na 1 uur.

Normaalwaarde BSE

De normaalwaarde voor de bloedbezinkingssnelheid is afhankelijk van leeftijd en geslacht:

Wie? Normaalwaarde
pasgeborene bezinking 0-2 mm/uur
kind bezinking 3-13 mm/uur
vrouw bezinking
vrouw > 50 jaar bezinking
zwangerschap 3e trimester bezinking
man bezinking
man > 50 jaar bezinking
Westergren-pipettenreeks op StaRRsed geautomatiseerde BSE-analysator. De BSE is de hoogte (in mm) van het kleurloze gedeelte aan de bovenkant van de pipet na een uur. / Bron: Wikimedia Commons

Wat kan van invloed zijn op het onderzoek?

Sommige aandoeningen en medicijnen kunnen van invloed zijn op de snelheid waarmee rode bloedcellen zakken en kunnen dus van invloed zijn op de testresultaten. Bijvoorbeeld:

  • bloedarmoede
  • oudere leeftijd
  • nierproblemen
  • schildklieraandoening
  • zwangerschap of ongesteld zijn
  • obesitas (fors overgewicht)
  • geneesmiddelen zoals anticonceptiepillen, aspirine of acetylsalicylzuur, methyldopa (medicijn tegen hoge bloeddruk), theofylline (toegepast als medicijn bij ziekten van de ademhalingswegen, zoals COPD of astma), vitamine A, cortison een (bijnierschorshormoon) en kinine

Wat te doen bij een afwijkende BSE-waarde?

Een verhoogde of verlaagde bezinking  hoeft dit niet altijd te betekenen dat er er ziekte is die door een arts moeten worden behandeld. De BSE bij vrouwen schommelt bijvoorbeeld over het algemeen, afhankelijk van de menstruatiecyclus. Bovendien kan de meting zelf worden beïnvloed door verschillende methodologische fouten (onjuiste opslag, temperatuurschommelingen). Als er geen gezondheidsproblemen door de arts worden vastgesteld, kan de test na ongeveer een week worden herhaald. Dit om te bepalen of de waarden weer binnen het normale bereik zijn. Ook bepaalde medicijnen en voedingssupplementen kunnen van invloed zijn op de uitslag (zie boven).

Welke andere tests kunnen nodig zijn?

Er kunnen andere tests worden ingezet om de juiste diagnose te kunnen stellen. Een van deze tests wordt een C-reactieve proteïnetest of CRP genoemd. Deze test meet ook actieve ontstekingen in het lichaam. CRP wordt aangemaakt door de lever en afgegeven in de bloedbaan. Bij een ontsteking neemt de hoeveelheid CRP in je lichaam binnen een paar uur toe.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over bloedbezinking of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *