Wanneer je leverenzymen verhoogd zijn, spreekt men van verhoogde leverwaarden. Dit betekent dit dat er schade is aangericht aan je lever. Hoge leverenzymwaarden kunnen tijdelijk zijn, of ze kunnen een teken zijn van een onderliggende aandoening zoals hepatitis of een andere leverziekte. Bepaalde medicijnen kunnen ook verhoogde leverwaarden veroorzaken.

Lever
Ligging van de lever in je lichaam / Bron: Wikimedia Commons

Wat zijn leverenzymen?

Leverenzymen zijn eiwitten die chemische reacties in je lichaam versnellen. Het gaat hierbij om het produceren van gal en stoffen die nodig zijn voor de bloedstolling. Maar ook stoffen die nodig zijn het afbreken van voedsel en gifstoffen en het bestrijden van infecties. Veel voorkomende leverenzymen zijn:

  • ALAT (Alanine-Amino-Transferase)
  • ASAT (Aspartaat-Amino-Transferase)
  • LDH (melkzuurdehydrogenase) 

Als levercellen beschadigd zijn, lekken er enzymen weg uit de lever. Het resultaat is een verhoogd gehalte van deze enzymen in het bloed. Dus verhoogde leverwaarden. 

Waarom worden je leverwaarden onderzocht?

Je huisarts of behandelend arts kan je leverwaarden controleren met een leverfunctietest. Dit is een soort bloedonderzoek. Dit kan worden aangevraagd als je risico loopt op leverschade of -ziekte of als je symptomen van leverschade hebt. 

Bloedonderzoek
Bloedonderzoek / Bron: Science photo/Shutterstock.com

Oorzaken van verhoogde leverwaarden

Er zijn tal van factoren die kunnen leiden tot een leveraandoening. Het kan erfelijk zijn, of veroorzaakt worden door factoren die de lever beschadigen. denk hierbij aan virussen (bijvoorbeeld het hepatitis C-virus), gifstoffen, geneesmiddelen, alcoholmisbruik of auto-immuunaandoeningen. Alle stoffen die je binnenkrijgt via je eten en drinken of door het te slikken (medicijnen), komen langs de lever. Het werkt als een filter dat is ingebouwd tussen het spijsverteringskanaal en de rest van de bloedsomloop. De lever pikt alles wat niet goed is voor je lichaam eruit en zet het om in onschadelijke stoffen.

Voeding

Wie voornamelijk voedingsmiddelen eet met een hoog vetgehalte, dierlijke eiwitten, lege koolhydraten (dus koolhydraten met geen of weinig voedingsvezels) zoals witte bloem, veel snoep en (zwaar) bewerkte voedingsmiddelen, riskeert hoge leverwaarden en een leververvetting. Te veel fructose, een enkelvoudige koolhydraat dat in veel industrieel geproduceerde voedingsmiddelen zit, heeft ook een negatief effect op je lichaam. Suikerbommen zoals mueslirepen en vruchtensappen overweldigen de lever en kunnen snel worden opgeslagen als vet. Mensen eten gemiddeld 120 gram vet per dag, dat is het dubbele van wat als gezond beschouwd wordt.

Stress

De lever kan ook lijden onder aanhoudende stress. Psychische stress zet je lever onder druk.  De afgifte van het stresshormoon cortisol is van invloed op je hele lichaamssysteem en bevordert de vetopslag in de lever. 

Alcohol

Als je lange tijd veel alcohol drinkt, kan de lever ziek worden. Door de alcohol raakt je lever beschadigd. De vetstofwisseling in de lever raakt erdoor verstoord. Het gevolg is dat er zich vet ophoopt in de levercellen (vetstapeling). Dit is leververvetting en is omkeerbaar door te stoppen met drinken. Wanneer de levercellen door alcoholgebruik beschadigd worden, kan er een ontsteking ontstaan. Dit noemt men alcoholische hepatitis. Vaak gaat deze aandoening aan levercirrose vooraf. 

Medicatie

Medicijnen worden ook via de lever afgebroken. Leverschade door geneesmiddelen is de belangrijkste oorzaak van levensbedreigend acuut leverfalen in Nederland. Dit kan optreden als je bijvoorbeeld te veel van een bepaald medicijn neemt, bijvoorbeeld paracetamol. Leverbeschadiging door geneesmiddelen komt vaak doordat iemand niet tegen een specifiek geneesmiddel kan, bijvoorbeeld door allergie of door de stofwisseling; de lever zet het medicijn bijvoorbeeld om in een giftige stof. 

Aandoening van de galblaas of galwegen

De gal en de lever vormen een organisatorische eenheid. De lever produceert tot wel één liter gal per dag, wat nodig is voor een goede vetvertering. Bij vet voedsel en veel alcohol moet de lever aanzienlijk meer van deze spijsverteringsafscheiding produceren. Te veel ervan leidt tot galsteenvorming.

Genetische factoren

Door een genetische verandering kunnen bepaalde bloedwaarden blijvend licht verhoogd zijn, zonder enige symptomen of stoornissen. Daarom worden afwijkende waarden altijd beschouwd vanuit je medische situatie en voorgeschiedenis.

Virale infecties

Verschillende hepatitisvirussen (A tot E) veroorzaken leverontsteking en zorgen zo voor een verhoging van de leverwaarden. Ze kunnen worden overgedragen via poep, lichaamsvloeistoffen en voedsel. Hoewel de meeste infecties meestal vanzelf genezen, blijven sommige permanent en moeten ze worden behandeld.

Levercirrose

Levercirrose is het eindstadium van een chronische leverziekte. Het wordt beschouwd als een onomkeerbaar proces, dat vaak wordt voorafgegaan door jarenlange klachten. De levercellen sterven af ​​en worden vervangen door bindweefsel dat de taken van de lever niet kan uitvoeren. Deze functionele beperking van de lever leidt tot aanzienlijke stofwisselings-, bloedstollings- en hormonale stoornissen, omdat toxines niet voldoende kunnen worden afgebroken.

Risicofactoren

Risicofactoren voor verhoogde leverwaarden zijn onder meer: 

  • alcoholmisbruik
  • bepaalde medicijnen, kruiden- en vitaminesupplementen
  • diabetes
  • familiegeschiedenis van leverziekte
  • hepatitis of blootstelling aan hepatitis

Symptomen van verhoogde leverwaarden

Er zijn enkele aspecifieke symptomen:

  • vermoeidheid
  • concentratieproblemen
  • verlies van eetlust
  • jeuk

Er zijn echter ook enkele symptomen die duidelijker wijzen op verhoogde waarden en leverschade. Dit zijn pijn in de rechter bovenbuik, bleke, kleikleurige ontlasting en bierbruine urine. Vooral gelige verkleuring van de huid en ogen (geelzicht) is een zeer sterke aanwijzing voor een leverziekte. 

Behandeling van te hoge leverwaarden

Grofweg één op de drie personen met verhoogde leverwaarden  zal na twee tot vier weken were normale waarden hebben. Als de waarden evenwel hoog blijven, kan de arts meer bloedonderzoeken of beeldvormende onderzoeken zoals echografie, CT-scan of MRI-scan laten uitvoeren. je kan ook verwezen worden naar een MLD-arts (maag-darm-leverarts). Deze specialist onderzoekt en behandelt aandoeningen van de spijsverteringsorganen. De behandeling hangt af van de oorzaak van de verhoogde leverenzymen.

Preventie

Sommige medische aandoeningen die tot verhoogde leerwaarden leiden, kunnen niet worden voorkomen. Je kunt echter ene aantal maatregelen nemen om je lever in een goede conditie te houden:

  • Drink geen alcohol of drink met mate, dat wil zeggen hooguit één alcoholische consumptie per dag.
  • Deel geen naalden of voorwerpen die besmet zijn met bloed.
  • Eet gezond en gevarieerd.
  • Laat je vaccineren tegen hepatitis.
  • Houd je bloedsuikerspiegel onder controle als je diabetes hebt.
  • Kijk uit met het gebruik van medicijnen, kruiden en supplementen. Vraag je apotheker naar eventuele interacties en lees altijd eerst de bijsluiter.
  • Let op je gewicht. Val af bij overgewicht.
  • Beweeg dagelijks. Vermijd een sedentair bestaan. 

Last Updated on 14 september 2021 by M.G. Sulman

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *