Na de alom bekende ‘ziekte van Alzheimer’, is vasculaire dementie de meest voorkomende oorzaak van dementie. Van alle mensen die aan dementie lijden, heeft ongeveer 15-20% vasculaire dementie (tot voor kort ook wel ‘multi-infarct dementie’ of ‘arteriosclerotische dementie’ genoemd). Er treden bij deze vorm van dementie hersenbeschadigingen op, die worden veroorzaakt door stoornissen in de bloedvoorziening in de hersenen. Als gevolg hiervan krijgen de hersenen te weinig zuurstof en voedingsstoffen en raakt hersenweefsel beschadigd en sterft af. Bij vasculaire dementie is er sprake van meervoudige stoornissen in cognitie (denken), stemming of gedrag ten gevolge van deze schade aan de bloedvaten van de hersenen.

Dementie
Vasculaire dementie / Bron: Wikimedia Commons

Wat is vasculaire dementie?

Bij vasculaire dementie leiden problemen in de doorbloeding van de hersenen tot een geleidelijke sterfte van zenuwcellen in de hersenen. Afhankelijk van hoe groot de bloedsomloopstoornis is, is de dementie ook meer uitgesproken.

Vasculaire dementie is een van de meest voorkomende vormen van dementie. Onderzoekers schatten dat grofweg 15% van de mensen met dementie deze vorm van dementie hebben. Het is de tweede meest frequente vorm van dementie na de ziekte van Alzheimer. Alzheimer wordt gediagnosticeerd bij ongeveer 65% van alle dementiepatiënten.

De term ‘vasculair’ betekent ‘met betrekking tot de bloedvaten’. Dit betekent dat vasculaire dementie in het algemeen gepaard gaat met een verstoring van de bloedtoevoer. Dit kan om verschillende redenen voorkomen. 

Er worden diverse soorten vasculaire dementie onderscheiden. Naar gelang het gebied in de hersenen dat is beschadigd, variëren de verschijnselen waarmee vasculaire dementie zijn intrede doet. Er is op dit moment geen genezing mogelijk. Dementie is niet terug te draaien.

Bij wie komt het voor?

Vaak manifesteert vasculaire dementie zich ergens tussen de 65 en 75 jaar, maar de ziekte kan zich ook op jongere leeftijd openbaren. Vasculaire dementie komt iets vaker bij mannen voor. De verschijnselen waarmee de ziekte gepaard gaat, nemen in de loop der tijd in ernst toe. Veel mensen die lijden aan vasculaire dementie hebben een voorgeschiedenis van hart- en vaataandoeningen, chronisch hoge bloeddruk (hypertensie), suikerziekte (diabetes). Sommige patiënten met vasculaire dementie hebben een beroerte (herseninfarct of bloeding) in de medische voorgeschiedenis. Erfelijkheid speelt een rol bij het ontstaan van sommige vaataandoeningen.

Symptomen van vasculaire dementie

Vasculaire dementie treedt vaak plotseling op, maar het kan zich ook geleidelijk openbaren. Het verloop van de aandoening is vaak grillig. Als je vasculaire dementie hebt, dan ken je vaak ‘goede’ en ‘slechte’ dagen. Ook je lichamelijke conditie kan achteruitgaan als gevolg van de vasculaire schade, bijvoorbeeld doordat het lopen moeilijker wordt. De stoornissen die optreden zijn afhankelijk van de plaats in de hersenen waar de schade optreedt. De ziekteverschijnselen kunnen variëren per persoon, maar er zijn een aantal algemene kenmerken:

Geestelijke verschijnselen

Er treden geheugen- en oriëntatieproblemen op. In eerste instantie minder op de voorgrond tredend dan bij de ziekte van Alzheimer. Traagheid in het handelen en het denken (een veelvoorkomend fenomeen is het niet twee dingen tegelijk kunnen doen, zoals lopen en spreken). Problemen met het gebruiken en begrijpen van taal, problemen met het herkennen van voorwerpen of het uitvoeren van dagelijkse handelingen. Verstoringen in het omgaan met veeleisende situaties of taken en in het vermogen logisch te redeneren.

Lichamelijke verschijnselen

De combinatie van geestelijke achteruitgang en lichamelijke verschijnselen is het meest kenmerkend voor vasculaire dementie. Hersenbeschadiging kan leiden tot een verlamming, spierverstijving of gevoelsverlies, wat problemen kan geven op het gebied van lopen, spreken, slikken of plassen. Een mogelijke nieuwe beroerte kan nieuwe klachten geven of bestaan klachten doen verergeren. Ook kan de patiënt last hebben van lichamelijke ongemakken die een gevolg zijn van de hart- en vaataandoeningen. Je kan hierbij denken aan pijn in de borst, kortademigheid of vochtophoping (oedeem).

Emotionele verschijnselen

Mensen die lijden aan vasculaire dementie zijn zich vaak lange tijd bewust van hun geestelijke achteruitgang, wat aanleiding kan geven tot sombere, of juist opstandige gevoelens. Ook kan je last krijgen van (extreem) wisselende stemmingen. De helderheid kan variëren, soms per dag. Waanideeën en hallucinaties kunnen zich voordoen en er kunnen stoornissen in de initiatiefname ontstaan. Iemand wordt steeds passiever.

Oorzaken van vasculaire dementie

Zoals alle vaatziekten wordt vasculaire dementie voornamelijk veroorzaakt door een verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen. De hersenen hebben een constante toevoer van zuurstofrijk bloed nodig om gezond te blijven. De belangrijkste hersenslagaders voorzien in de bloedtoevoer naar de hersenen. Wanneer er een verstoring in de bloedtoevoer optreedt, ontstaat er onmiddellijk schade aan de hersenen. In de regel lijden de hersencellen ernstige schade of sterven ze volledig af, zelfs bij een kort probleem met de toevoer. Daarom is een beroerte één van de meest voorkomende oorzaken van vasculaire dementie.

In veel gevallen is er echter sprake van een geleidelijk ontstaansproces gedurende meerdere jaren. Vasculaire dementie wordt vaak veroorzaakt door een aanhoudend tekort van een minimaal aanbod. Dit wordt veroorzaakt door de verdikking en stolling van kleinere bloedvaten. Deze symptomen treden vooral op wanneer chronische hoge bloeddruk enkele jaren onbehandeld blijft. Daarom zijn aanhoudende stress en chronische hoge bloeddruk een andere belangrijke oorzaak van deze vorm van dementie.

Uiteindelijk zijn in sommige gevallen ook ongunstige bloedwaarden verantwoordelijk voor het ontstaan ​​van deze ziekten. Naast een hoog LDL-cholesterol en een laag HDL-cholesterol kan diabetes ook tot deze ziekte leiden. Bovendien verhoogt het gedurende meerdere jaren consumeren van nicotine het risico op vasculaire dementie aanzienlijk.

Risicofactoren en beschermende factoren

Ouderen en vrouwen lopen een groter risico op het ontwikkelen van vasculaire dementie. Er zijn ook een aantal factoren en ziekten die het risico op vasculaire dementie verhogen, maar in ieder geval tot op zekere hoogte te beïnvloeden zijn en die vooral betrekking hebben op het cardiovasculaire systeem:

  • hoge bloeddruk
  • ernstig overgewicht (obesitas)
  • diabetes
  • veranderd lipidenmetabolisme (vooral verhoogd cholesterolgehalte)
  • roken
  • zwak hart, onregelmatige hartslag

Een actieve leefstijl met dagelijkse lichaamsbeweging kan mogelijk het risico op vasculaire dementie verlagen. Volgens deskundigen kan evenwichtige voeding mogelijk ook als een beschermende factor worden beschouwd.

Onderzoek en diagnose

In veel gevallen zal een arts cognitieve screeningstesten gebruiken, zoals de MMSE (Mini-mental state examination). Dit is een test die wordt gebruikt als er een vermoeden is dat iemand geheugenproblemen of dementie heeft. Naast de MMSE zijn er nog andere dementietesten.

Voor de diagnose van vasculaire dementie is beeldvormend onderzoek vereist, zoals een mri-scan. Een mri (magnetische resonantie imaging) is een scan die een afbeelding van de hersenen maakt. Een CT-scan is ook mogelijk.

Andere mogelijke onderzoeken zijn:

  • Neurologisch onderzoek, waarbij de belangrijkste functies van het zenuwstelsel onderzocht worden.
  • Bloedonderzoek teneinde een andere verklaring voor de klachten uit te sluiten. 
  • Duplexonderzoek, waarbij de beide halsslagaders van de hals op vernauwingen gecontroleerd wordt.
  • Hartfilmpje (ECG) om te checken of een hartritmestoornis de oorzaak is van de beroerte.
  • Angiografie: een röntgenonderzoek van de bloedvaten.

Behandeling van vasculaire dementie 

Vasculaire dementie is vooralsnog niet te genezen en de schade is niet terug te draaien. Wél kunnen de negatieve invloeden, zoals een te hoge bloeddruk, verhoogd suikergehalte of een te hoog cholesterol in het bloed adequaat behandeld worden en met specifieke medicijnen kan de kans op toekomstige herseninfarcten aanzienlijk worden verlaagd. Hierdoor wordt de schade zoveel mogelijk beperkt. Een gezonde leefstijl met voldoende lichaamsbeweging, een verantwoord dieet, niet roken en matig alcoholgebruik, is zeer belangrijk. Verder kunnen bijkomende verschijnselen behandeld worden. Hierbij kun je denken aan sombere of angstige gevoelens en hallucinaties.

Prognose en levensverwachting

Over de prognose van vasculaire dementie valt moeilijk een algemene uitspraak te doen. Dementie verkort over het algemeen de levensverwachting, maar de overlevingsprognoses variëren. Gemiddeld leven mensen met vasculaire dementie ongeveer vijf jaar nadat de symptomen beginnen, minder dan het gemiddelde voor de ziekte van Alzheimer. Omdat vasculaire dementie veel van dezelfde risicofactoren deelt als een hartaanval en beroerte, wordt de dood van de persoon in veel gevallen veroorzaakt door een beroerte of een hartaanval.

Preventie

Het nemen van maatregelen om je hart en bloedvaten gezond te houden, kan ook het risico op vasculaire dementie verminderen:

  • Zorg voor een gezonde bloeddruk en gezonde bloeddrukwaarden
  • Voorkom diabetes of houdt deze onder controle.
  • Begin niet met roken en als je rokt, stop dan met roken.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Bewegen is goed voor de conditie van hart en bloedvaten.
  • Houd je cholesterol onder controle. Een gezond, gevarieerd en vetarm dieet en (indien nodig) cholesterolverlagende medicijnen kunnen je risico op beroertes en hartaanvallen verminderen die op hun beurt kunnen leiden tot vasculaire dementie. Dit door de hoeveelheid plaque die zich ophoopt in de slagaders van je hersenen te verminderen.

Last Updated on 27 september 2021 by M.G. Sulman

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *