Last Updated on 30 september 2022 by M.G. Sulman

Er zijn veel verschillende oorzaken van vlekken op de tong, variërend van onschuldige slijmvliesletsels (aften) tot een kwaadaardige tongtumor. Maar wees gerust, vaak gaat het om een relatief onschuldige aandoening. Als de vlekken langer dan drie weken aanhouden of gepaard gaan met andere klachten, is het belangrijk om je tandarts of huisarts te raadplegen.

Vlekken op de tong / Bron: Wikimedia Commons

Oorzaken van vlekken op de tong

Mogelijke oorzaken van vlekken op de tong zijn onder meer:

Glossitis of tongontsteking

Glossitis is een aandoening waarbij je tong ontstoken en gezwollen raakt. Het staat ook bekend als tongontsteking. Oorzaken zijn onder meer allergische reacties, infecties en een droge mond. De behandeling van glossitis hangt af van de oorzaak, maar kan bestaan uit antibiotica, veranderingen in het dieet en/of verbeterde mondhygiëne. Bij adequate behandeling geneest de tong.

De symptomen van glossitis variëren en zijn afhankelijk van de onderliggende oorzaak. Symptomen kunnen plotseling optreden of zich gedurende een lange periode ontwikkelen. Veel voorkomende symptomen van glossitis zijn:

  • gladde, glanzende tong
  • gevoelige of pijnlijke tong
  • gezwollen tong
  • rode tong
  • moeite met spreken, eten of slikken
Glossitis / Bron: Wikimedia Commons

Vitaminetekort

Een andere oorzaak van vlekken op de tong is een vitaminetekort. De tong is de klikspaan bij een gebrek aan vitamine. Brandende pijn in de tong, die gepaard kan gaan met rode vlekken, komt geregeld voor bij een vitamine B12-tekort en soms ook bij een vitamine B9-tekort of foliumzuurtekort. Foliumzuur wordt ook wel vitamine B11 genoemd. Enerzijds kan een dergelijk vitaminetekort ontstaan ​​door verminderde vitamine-inname, bijvoorbeeld bij ondervoeding of absorptiestoornissen in de darm, anderzijds kan vitaminetekort ook ontstaan ​​door een verhoogde behoefte aan de vitamine.

Landkaarttong

Ook de zogenaamde landkaarttong komt veel voor, zoals te zien op de afbeelding bovenaan het artikel. Hierdoor ontstaan ​​witachtige of rode vlekken op de tong die worden onderbroken door normale delen van de tong, waardoor een kaartachtig beeld van de tong ontstaat. De locatie van deze rode vlekken kan meestal veranderen op de tong van de kaart. Aangenomen wordt dat de kaarttong een genetische oorzaak heeft en dus erfelijk is. De rode vlekken hier zijn tekenen van een goedaardige ontsteking en kunnen symptomatisch worden door verbranding of pijn. De ontwikkeling van rode vlekken op de kaarttong kan worden veroorzaakt door verschillende voedingsmiddelen en kan worden behandeld en verbeterd door ze te vermijden.

Huisarts onderzoekt landkaarttong / Bron: Wikimedia Commons

Zwarte haartong

Deze aandoening zal verschijnen als zwarte, grijze of bruine vlekken (respectievelijk zwarte tong, grijze tong en bruine tong) die eruitzien alsof er haar op de tong groeit. Zwarte haartong kan beginnen als een klein plekje en uitgroeien tot het grootste deel van de bovenkant van de tong. Haartong kan komen door factoren als roken, medicijnen, veel koffie of thee drinken of je tanden niet vaak poetsen.

Deze onschuldige aandoening komt voor bij 0,5-5 procent van de populatie, zowel bij mannen als vrouwen.1Medisch Contact. Het risico op het ontwikkelen van een zwarte harige tong neemt toe met de leeftijd en mannen krijgen het vaker dan vrouwen. https://www.medischcontact.nl/kennis-carriere/wat-ziet-u/wat-ziet-u-gezien/zwarte-harige-tong-na-antibioticagebruik.htm (ingezien op 30-9-2022) Het risico op het ontwikkelen van zwarte haartong neemt toe met de leeftijd en mannen krijgen het vaker dan vrouwen.

Andere symptomen zijn een jeukend of branderig gevoel op je tong of het verhemelte. Je kunt ook een slechte adem hebben.

Zwarte haartong / Bron: Wikimedia Commons

Leukoplakie

Leukoplakie is een aandoening van het mondslijmvlies. Deze aandoening veroorzaakt onregelmatig gevormde witte of grijze vlekken op je tong. De oorzaak is anno 2022 onbekend, maar het wordt sterk geassocieerd met chronische irritatie, vooral in de vorm van tabaksrook. Soms is er echter geen duidelijke oorzaak aanwezig. Het wordt ook geassocieerd met alcoholmisbruik en kan verband houden met herhaald trauma aan je tong, zoals verwondingen die verband houden met een kunstgebit.

Meestal is leukoplakie goedaardig. Leukoplakie kan soms precancereuze of kankercellen bevatten, dus het is belangrijk om je arts te raadplegen. Een biopsie kan bepalen of er reden tot bezorgdheid is.

Leukoplakie kan ook op het tandvlees en de wangen voorkomen. Je kunt tevens last hebben van een schrijnend, branderig gevoel in de mond.

Leukoplakie / Bron: Wikimedia Commons

Linguale papillitis duidt op kleine witte of rode vlekjes of bultjes op de tong. Je kunt één of meer bultjes op het oppervlak van de tong hebben. Het is een veel voorkomende pijnlijke ontstekingsaandoening van een of meerdere fungiforme papillen op de tong. De oorzaak is anno 2022 onbekend.

 Linguale papillitis heeft geen behandeling nodig. Meestal verdwijnen ze binnen een paar dagen vanzelf.

Linguale papillitis / Bron: Wikimedia Commons

Mondschimmel

De schimmel Candida veroorzaakt spruw of orale candidiasis. Een candida-infectie van de mond wordt ook wel mondschimmel genoemd. Het verschijnt als roomwitte vlekken, soms met rode laesies. Deze plekken kunnen op je tong verschijnen, maar ze kunnen zich overal in de mond en keel voordoen.

Baby’s en ouderen zijn vatbaarder voor mondschimmel. Dat geldt ook voor mensen met een verzwakt immuunsysteem of mensen die bepaalde medicijnen gebruiken.

Andere symptomen kunnen zijn:

  • verhoogde, kwarkachtige laesies
  • roodheid
  • pijn
  • bloeden
  • een verlies van smaak
  • droge mond
  • moeite met eten of slikken
Mondschimmel of candida-infectie van de mond / Bron: Wikimedia Commons

Aften

Aften (stomatitis aphthosa) zijn pijnlijke, grijswitte plekjes met een rode rand. Ze zitten in de mond. Meestal op deze plekken:

  • aan de binnenkant van je wangen
  • op je lippen
  • onder je tong
  • op je tandvlees
  • op je gehemelte2Thuisarts. Ik heb aften. https://www.thuisarts.nl/aften-0/ik-heb-aften (ingezien op 30-9-2022)

De oorzaak is anno 2022 onbekend, maar kan verband houden met:

  • klein trauma door bijvoorbeeld bijten op tong of wang
  • tandpasta en mondwater met sodium lauryl sulfaat: dit staat er om bekend dat het schuurt en schaaft en daarom microscopische wondjes maakt in het mondslijmvlies
  • een vitamine B12-tekort, ijzertekort of foliumzuurtekort
  • een allergische reactie op bacteriën in de mond
  • de menstruatiecyclus van een vrouw
  • emotionele stress
  • coeliakie of glutenintolerantie
  • inflammatoire darmziekten, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa
  • hiv / aids of andere immuungemedieerde aandoeningen
  • gevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen kan ook aften veroorzaken, waaronder gevoeligheid vooro.a. chocolade, koffie, eieren en aardbeien

Aften worden niet veroorzaakt door het herpesvirus, dat koortsblaasjes veroorzaakt.

Meerdere kleine aften op de tong
Meerdere kleine aften op de tong / Bron: Wikimedia Commons

Tongkanker

Zeer zelden komen vlekken op de tong door tongkanker. De plekken zijn dan meestal rood, bloedend en pijnlijk. Begeleidende symptomen zoals ongewenst gewichtsverlies, moeite met kauwen en spreken of heesheid.

Tongkanker / Bron: Wikimedia Commons

Onderzoek en diagnose

De arts zal informeren naar je klachten en je medische geschiedenis in ogenschouw nemen. Hierbij vraagt ​​de arts bijvoorbeeld hoe lang de vlekken al bestaan ​​en of er andere begeleidende symptomen zoals koorts of heesheid optreden. Daarna zal hij je mond en tong onderzoeken. De arts bekijkt of de vlekken op de tong veroorzaakt worden door een verwonding, ontsteking of een tumor. Ook wordt gekeken of er symptomen zijn, zoals gezwollen lymfeklieren in de hals, wat een aanwijzing kan zijn voor een systemische ziekte, dat wil zeggen een ziekte die het hele lichaam aantast. Bij een vermoeden van een vitaminetekort wordt een bloedonderzoek gedaan om de vermoedelijke diagnose te bevestigen. Er is dan ook vaak een branderig gevoel in de mond.

Behandeling van tongvlekken

De behandeling van tongvlekken is altijd afhankelijk van de onderliggende ziekte. Door het grote aantal mogelijke oorzaken van vlekken op de tong, kan hier in algemene zin weinig over gezegd worden. De arts kan bijvoorbeeld medicijnen voorschrijven. Bij aften kun je mondgel met lidocaïne op de laesies smeren.

Enkele algemene maatregelen kunnen helpen tegen de symptomen, zoals een branderig gevoel op de tong of in de mond en tegen het onaangename gevoel veroorzaakt door de irritatie en eventuele zwelling. Dit omvat desinfecterende oplossingen zoals chloorhexidine. Kruidenoplossingen gemaakt van zout water, kamille, salie of tijm kunnen ook helpen.

Bij aften geldt: vermijd irriterende stoffen, zoals zuur fruit, om de aften niet nog meer te irriteren. Drink ook geen zure dranken, zoals frisdranken en sinaasappelsap. Eet geen pittig gekruid eten.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over vlekken op de tong, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *