Bof (parotitis epidemica) is een zeer besmettelijke virusziekte. Het wordt veroorzaakt door het bofvirus. Bof wordt gekenmerkt door een ontsteking van de speekselklier bij het oor. Dit veroorzaakt de in het oog springende dikke wang. De ziekte wordt daarom ook wel ‘dikoor’ genoemd. Mensen kunnen elkaar onderling besmetten door hoesten en niezen. In 1987 is de of vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma opgenomen. Hierdoor nam het voorkomen van de ziekte in Nederland sterk af. De afgelopen jaren zijn er wereldwijd (ook in Nederland) verschillende bofuitbraken geweest. Eind 2009 begon hier te lande een bofuitbraak, die zich voornamelijk onder studenten verspreidde. Dit komt doordat studenten meer kans dan anderen hebben om de bof te krijgen, vooral vanwege afnemende immuniteit en een intensief sociaal netwerk.

Bof
Bof / Bron: Wikimedia Commons

Wat is bof?

Bof is een meestal onschuldige virale kinderziekte die wordt veroorzaakt door een paramyxovirus. Bof treft voornamelijk de speekselklieren aantast die zich in de buurt van je oren bevinden. De bof kan zwelling in één of beide klieren veroorzaken.

Synoniemen

de medische benaming van bof is parotitis epidemica. Bof staat ook wel bekend als dikoor.

Symptomen van bof

Verschijnselen

Bof manifesteert zich vaak met koorts en klachten als spierpijn en hoofdpijn. Kenmerkend is de ontsteking van de speekselklieren, wat zwelling van de wang(en) tot gevolg heeft. Meestal is de ontsteking eenzijdig, maar soms ook bilateraal. Aan de aangedane zijde kun je last krijgen van pijn in het oor (oorpijn). De speekselklieren in de mond kunnen soms ook opzwellen, waardoor eten, kauwen, slikken of je mond opendoen pijn doet. De zwelling is na 2 à 3 dagen op zijn hoogtepunt. Binnen een week is de zwelling weer verdwenen, evenals de overige symptomen. Bij één op de drie besmette kinderen treden geen ziekteverschijnselen op en gaat de bof symptoomloos voorbij. Bij kinderen jonger dan twee jaar verloopt de bof in meer dan de helft van de gevallen zonder symptomen.

Complicaties

Soms treden er complicaties op, zoals:

  • ontsteking van de alvleesklier (alvleesklierontsteking)
  • eenzijdige doofheid
  • reuma
  • ontsteking van de inwendige geslachtsorganen (teelballen en eierstokken), wat slechts zelden leidt tot onvruchtbaarheid
  • hersenvliesontsteking of hersenweefselontsteking (vooral bij jonge kinderen)

Als één van de zaadballen ontstoken raken (zaadbal- of teelbalontsteking), geeft dit pijn in de zaadbal wat kan uitstralen naar de onderbuik. Een eierstokontsteking geeft vaak pijn links of rechts in de onderbuik.

5-jarig jongetje met de bof
5-jarig jongetje met de bof / Bron: Wikimedia Commons

Oorzaken van bof

Het bofvirus is een RNA-virus behorend tot de familie van de paramyxovirussen (Rubin 2015). Het wordt van het ene kind naar het andere verspreid door direct contact met afscheiding uit de neus en keel. Geïnfecteerde druppeltjes in de lucht, afkomstig van een niesbui of een face-to-face gesprek op korte afstand, kunnen worden ingeademd en kunnen een infectie veroorzaken. Je kind is besmettelijk van één tot zeven dagen voordat de symptomen optreden en blijft vijf tot negen dagen daarna besmettelijk.

Besmetting en overdracht

Het bofvirus wordt met name overgedragen via speelseldruppeltjes in de lucht (via hoesten, niezen of praten). Besmette druppeltjes kunnen echter ook via de handen, via bepaalde voorwerpen zoals ene deurklink of bestek of bekers, op anderen worden overgedragen. De incubatietijd – dat is de periode tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen – is twee tot drie weken. Voordat je klachten hebt, ben je al besmettelijk voor anderen. Bof is besmettelijk vanaf vijf dagen voordat je wang opzwelt tot ruim een week daarna.

Volwassene met bof
Volwassene met bof / Bron: Wikimedia Commons

Behandeling van bof

Voor bof bestaat geen behandeling. Wel kunnen koorts en pijn zo nodig verlicht worden (paracetamol). Het is belangrijk dat je veel drinkt.

Bij hersenvliesontsteking is een ziekenhuisopname vereist. Als je kind erg ziek, suf of verward is, gaat braken of aanhoudend huilt of klaagt over hoofdpijn, dan moet je met spoed de huisarts benaderen.

Preventie

Verspreiding van infecties voorkomen

Voorkomen van de verspreiding van infecties kan op de volgende manier:

  • blijf weg van school, universiteit of werk tot 5 dagen nadat je voor het eerst symptomen hebt ontwikkeld
  • was regelmatig je handen met water en zeep
  • gebruik bij hoesten en niezen altijd een tissue om mond en neus te bedekken en gooi de tissue direct daarna in een prullenbak
  • beter is het nog om in de plooi van je elleboog te hoesten of te niezen

Vaccinatie

De bof, mazelen, rodehond-vaccinatie (afgekort als BMR) beschermt tegen de bof, mazelen en rodehond. De eerste vaccinatie werkt bij grofweg 95% van de kinderen. Kinderen krijgen twee keer de BMR-vaccinatie, namelijk met 14 maanden en als ze 9 jaar zijn. Na 2 vaccinaties is volgens het RIVM meer dan 99% van de kinderen beschermd.

Last Updated on 16 september 2021 by M.G. Sulman

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *