Mond, gebit, tong en speekselklieren: aandoeningen en klachten

Laatst bijgewerkt op 23 september 2026 door M.G. Sulman

Aandoeningen van de mond kunnen ontstaan aan het mondslijmvlies, de tanden en kiezen, het tandvlees, de tong of de speekselklieren. Veel klachten zijn onschuldig. Een aft, een pijnlijke bijtplek of een tijdelijke tongverkleuring verdwijnt vaak vanzelf. Andere problemen hebben behandeling nodig, zoals cariës, parodontitis, een tandabces of een ontstoken speekselklier. Ook een blijvende witte of rode plek, een zweertje dat niet geneest of een nieuwe zwelling in de mond moet worden nagekeken.

Aandoeningen van mond, gebit, tong en speekselklieren

In en rond de mond komen zeer uiteenlopende klachten voor. Gaatjes, ontstoken tandvlees, aften, mondschimmel en een droge mond behoren tot de bekende problemen. Ook de tong kan veranderen. Speekselklieren kunnen verstopt of ontstoken raken. De plaats en het verloop geven vaak al aanwijzingen. Kiespijn komt meestal uit een tand of kies. Bloedend tandvlees past bij gingivitis of parodontitis. Een zwelling onder de kaak die tijdens het eten duidelijker wordt, past bijvoorbeeld bij een verstopte speekselgang.

Een wondje, zweertje, verdikking of rode of witte plek die ongeveer drie weken blijft bestaan, moet worden beoordeeld. Bij snelle zwelling van de mondbodem, tong of keel, benauwdheid of ernstige slikproblemen is spoedhulp nodig.

Wat hoort eigenlijk allemaal bij de mond?

De mond is veel meer dan het gebit. De binnenkant van de lippen en wangen, het gehemelte en de mondbodem zijn bedekt met slijmvlies. Dat slijmvlies krijgt dagelijks nogal wat te verduren: voedsel, dranken, tanden, een kunstgebit en soms geneesmiddelen komen ermee in aanraking. Tanden en kiezen zitten met hun wortels in het kaakbot. Rond iedere tand liggen tandvlees en andere steunweefsels. Een ontsteking kan oppervlakkig blijven of verder gaan richting de tandwortel en het bot.

De tong bestaat grotendeels uit spieren. Het oppervlak bevat verschillende soorten papillen. Veranderingen daarin kunnen vrij spectaculair ogen terwijl er medisch weinig aan de hand is.

En dan is er het speeksel. De mond bevat veel kleine speekselkliertjes en drie paar grote speekselklieren: bij de oren, onder de onderkaak en onder de tong. Speeksel maakt eten en slikken gemakkelijker en helpt tanden en slijmvliezen beschermen. NIDCR-directeur en tandarts-wetenschapper Rena D’Souza zei hierover: “It’s easy to take our saliva for granted.” [Het is gemakkelijk om ons speeksel als vanzelfsprekend te beschouwen.] Speekselklierstoornissen kunnen volgens haar de kwaliteit van leven sterk aantasten.

Aandoeningen van het mondslijmvlies

Aften

Aften zijn kleine pijnlijke zweertjes. Meestal hebben ze een grijswitte of geelachtige bodem met daaromheen een rode rand. Ze komen vaak voor aan de binnenkant van lippen en wangen. Ook onder of op de tong kunnen ze zitten.

De precieze oorzaak van terugkerende aften is lang niet altijd vast te stellen. Beschadiging van het slijmvlies kan een rol spelen. Bij sommige mensen hangen vaak terugkerende of ernstige aften samen met bijvoorbeeld coeliakie, inflammatoire darmziekten of een tekort aan ijzer, foliumzuur of vitamine B12. Eén aft (zeker wanneer je verder geen klachten hebt) zegt daar weinig over.

Gewone kleine aften verdwijnen meestal binnen een tot twee weken vanzelf. Meer over kenmerken en behandeling staat bij aften in de mond.

Ontstoken mondslijmvlies

Stomatitis betekent ontsteking van het mondslijmvlies. Het is een verzamelnaam, geen afzonderlijke ziekte. Het slijmvlies kan rood en gevoelig worden. Soms zwelt het, bloedt het gemakkelijk of ontstaan wondjes. Een infectie kan de oorzaak zijn. Een slecht passend kunstgebit, scherpe tandrand, geneesmiddel of ernstige droge mond kan hetzelfde soort klachten geven. Ook bestraling en chemotherapie kunnen het slijmvlies beschadigen.

Bij kankerbehandeling wordt dan vaak gesproken van orale mucositis. Eten en drinken kunnen behoorlijk pijnlijk worden.

Mondschimmel

Orale candidiasis, ook wel mondspruw genoemd, wordt meestal veroorzaakt door Candida-gisten. Vaak ontstaan witte plekjes of een wit beslag. Het materiaal kan soms gedeeltelijk worden weggeveegd. Daaronder komt dan rood en gevoelig slijmvlies tevoorschijn.

De kans neemt toe bij verminderde afweer, een droge mond en bepaalde medicijnen. Een kunstgebit kan meespelen. Wie inhalatiecorticosteroïden gebruikt bij bijvoorbeeld astma, verkleint het risico door de mond volgens voorschrift na gebruik te spoelen.

Een witte tong is overigens lang niet automatisch een schimmelinfectie. Beslag kan ook ontstaan door droogte, veranderingen van de tongpapillen en verschillende andere oorzaken. Zie ook vlekken en verkleuringen op de tong.

Mucocele of slijmcyste

Een mucocele is een met slijm gevulde zwelling. Meestal raakt een klein speekselkliertje of het afvoergangetje ervan beschadigd, bijvoorbeeld doordat je op de binnenkant van je lip hebt gebeten.

Zo’n slijmcyste zit opvallend vaak in de onderlip en kan doorschijnend of wat blauwachtig zijn. Kleine mucoceles verdwijnen geregeld spontaan. Een zwelling die telkens terugkomt, groter wordt of hindert bij praten en eten kan door een arts of tandarts worden beoordeeld en zo nodig verwijderd.

Zelf doorprikken heeft weinig zin en geeft kans op beschadiging en infectie.

Witte en rode plekken

Een witte plek in de mond kan veel oorzaken hebben. Wrijving, een infectie of een ontstekingsziekte van het slijmvlies kan voldoende zijn. De term leukoplakie wordt gebruikt voor een witte slijmvliesafwijking waarvoor na beoordeling geen andere duidelijke verklaring wordt gevonden. Dat is relevant omdat sommige leukoplakieën afwijkende cellen bevatten en een verhoogde kans op kwaadaardige verandering hebben.

Een blijvende plek hoort daarom onderzocht te worden. Soms neemt de arts een biopt: onder plaatselijke verdoving wordt een klein stukje weefsel weggehaald voor microscopisch onderzoek. Ook rode afwijkingen verdienen aandacht wanneer ze blijven zitten.

Lichen planus in de mond

Lichen planus is een ontstekingsziekte die huid en slijmvliezen kan treffen. In de mond zie je vaak fijne witte lijntjes. Er kunnen ook rode, gevoelige of beschadigde plekken ontstaan.

Sommige mensen hebben er weinig last van en ontdekken het toevallig bij de tandarts. Bij anderen geeft het branderigheid of pijn. De afwijking kan jarenlang aanwezig blijven. Afhankelijk van het type en het verloop kan langdurige controle worden afgesproken.

Problemen van tanden en kiezen

Cariës of gaatjes

Cariës begint met tandplak. Bacteriën daarin gebruiken suikers uit eten en drinken en produceren daarbij zuren. Die zuren halen mineralen uit het tandglazuur. Wanneer dit vaak genoeg gebeurt en het herstel tekortschiet, kan een gaatje ontstaan. Je merkt daar aanvankelijk soms niets van.

Een dieper gaatje kan reageren op koud, warm of zoet. Komt de aantasting dicht bij de zenuw, dan kan de pijn veel sterker worden.

Poetsen met fluoridetandpasta helpt. Ook de frequentie waarmee tanden gedurende de dag aan suikers en zuren worden blootgesteld telt mee. De Wereldgezondheidsorganisatie rekent cariës tot de meest voorkomende niet-overdraagbare aandoeningen wereldwijd.

Een ontstoken tandzenuw

Midden in een tand of kies ligt de pulpa. Daar bevinden zich zenuwen en bloedvaten. Door diepe cariës, een barst of letsel kan de pulpa ontsteken. Dat heet pulpitis. Kou of warmte kan dan pijn geven die opvallend lang blijft hangen. Bij een ernstiger ontsteking ontstaat soms spontane, bonzende pijn. ’s Nachts kan die behoorlijk hinderlijk worden.

De tandarts beoordeelt hoeveel schade er is. Soms kan de tand worden hersteld. Bij een ernstig aangetaste pulpa kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn.

Tandabces

Bij een infectie rond de wortel van een tand of kies kan pus ophopen. Dat heet een tandabces. De pijn kan hevig zijn. Kauwen wordt gevoelig en het tandvlees, de kaak of de wang kan opzwellen. Soms komt pus in de mond terecht en ontstaat een vieze smaak. Koorts kan erbij voorkomen.

Een tandabces moet door een tandarts worden behandeld. Een pijnstiller kan de pijn dempen en laat de infectie zelf ongemoeid.

Wordt de zwelling snel groter of breidt deze zich uit naar kaak, mondbodem of hals, dan wordt het een ander verhaal. Zeker bij koorts, slikproblemen of benauwdheid moet snel medische hulp worden ingeschakeld.

Gebitsslijtage

Een zekere hoeveelheid slijtage hoort bij het ouder worden. KIMO formuleert het in de Nederlandse richtlijn zo: “Gebitsslijtage is in beginsel een fysiologisch fenomeen.” Problematische slijtage kan onder meer samenhangen met zuur uit voeding en dranken, maagzuur, knarsen en andere mechanische belasting. Vaak werken meerdere factoren tegelijk.

De tandarts kijkt daarom naar het patroon én naar verandering in de tijd. Dat laatste is belangrijk. Een gebit dat op één moment behoorlijk afgesleten lijkt, hoeft niet snel verder achteruit te gaan.

Sinds 2025 bestaat in Nederland de KIMO-richtlijn Gebitsslijtage van blijvende elementen, met aanbevelingen voor screening, diagnostiek, monitoring en preventief beleid.

Tandvleesontsteking en parodontitis

Ontstoken tandvlees wordt meestal roder en dikker en bloedt gemakkelijker tijdens poetsen of reinigen tussen de tanden. Deze oppervlakkige ontsteking heet gingivitis. Tandplak speelt hierbij gewoonlijk een centrale rol. Parodontitis gaat dieper. Het weefsel waarmee tanden in de kaak vastzitten raakt aangetast en ook kaakbot kan verloren gaan. Rond tanden ontstaan diepere ruimtes, de zogenoemde pockets. In een vergevorderd stadium kunnen tanden los gaan staan. Dat proces kan verrassend weinig pijn doen.

Onderzoeker Jennifer Webster-Cyriaque van NIDCR noemt het mondmicrobioom “a crucial component of both oral and systemic health.” [een cruciaal onderdeel van zowel mondgezondheid als de gezondheid van het lichaam.] De mond bevat verschillende microbiële gemeenschappen, onder meer boven en onder de tandvleesrand.

Roken verhoogt het risico op ernstige parodontitis. Er bestaat ook een duidelijke samenhang tussen diabetes en parodontitis. Bij diabetes komt ernstige tandvleesziekte vaker voor; een forse tandvleesontsteking kan op haar beurt de glucoseregulatie bemoeilijken.

Aandoeningen en veranderingen van de tong

De tong verandert gemakkelijk van kleur en structuur. Dat levert nogal eens schrik op. Een tong kan er vreemd uitzien terwijl er weinig aan de hand is. Wie vooral pijn heeft, vindt meer oorzaken bij pijn aan de tong.

Landkaarttong

Bij een landkaarttong ontstaan gladde rode gebieden met een lichtere of witte rand. De plekken veranderen van vorm en kunnen na verloop van tijd op een andere plaats zitten. De medische naam is lingua geographica of benigne migrerende glossitis.

Jacob, John en Jayaprakash omschrijven de aandoening in het Cleveland Clinic Journal of Medicine als “a benign, self-limiting inflammation.” [een goedaardige ontsteking die vanzelf weer tot rust kan komen.] Sommige mensen voelen helemaal niets. Een ander krijgt een branderig of prikkelend gevoel van bijvoorbeeld zuur of scherp gekruid eten.

Kloofjestong

Een kloofjestong heeft duidelijke groeven in het tongoppervlak. De medische namen lingua fissurata en fissured tongue worden eveneens gebruikt. De groeven kunnen oppervlakkig zijn of opvallend diep. Op zichzelf zijn ze meestal onschuldig. Voedselresten kunnen zich wel in diepere groeven verzamelen (vooral verder achter op de tong), waardoor irritatie of een onaangename geur ontstaat. Een kloofjestong en landkaarttong komen soms samen voor.

Haartong

Bij een haartong worden bepaalde papillen aan de bovenkant van de tong langer. Daardoor krijgt de tong een pluizig of harig oppervlak. De kleur loopt uiteen. Bruin, geel en zwart komen voor. Een zwarte haartong betekent dus niet dat er echte haren op groeien.

Veranderingen van de mondflora, roken, sommige geneesmiddelen en een droge mond kunnen bijdragen. Een haartong is vrijwel altijd goedaardig.

Tongontsteking

Glossitis betekent dat de tong ontstoken is. De tong kan rood of opvallend glad worden en soms zwellen of pijn doen. De term zegt nog niet waardoor het komt. Irritatie, een infectie of een allergische reactie kan een rol spelen. Ook tekorten aan ijzer of vitamine B12 kunnen veranderingen van de tong veroorzaken.

Een tong die plotseling sterk opzwelt vraagt direct aandacht. Ontstaat daarbij benauwdheid of moeite met slikken, bel dan 112.

Mondbranden

Bij mondbranden voelt de tong, het gehemelte of een ander deel van de mond brandend, heet, prikkelend of pijnlijk aan. Bij onderzoek is soms nauwelijks iets te zien. Artsen spreken pas van het burning-mouthsyndroom wanneer andere verklaringen voldoende zijn onderzocht. Een droge mond, candidiasis, irritatie, geneesmiddelen en bepaalde voedingstekorten kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken.

Hoe zwaar de klacht kan wegen blijkt uit een patiëntverhaal van de Leeds and York Partnership NHS Foundation Trust. Een patiënt met burning-mouthsyndroom schreef: “I had been housebound for two months and had stopped driving.” [Ik was twee maanden aan huis gebonden en was gestopt met autorijden.] De mondpijn ging bij deze patiënt samen met angst, somberheid en sterk verminderde voedselinname.

Dat is een ernstig voorbeeld. Veel mensen met mondbranden functioneren beter, maar langdurige pijn kan wel degelijk het dagelijks leven gaan beheersen.

Droge mond

Een droge mond heet xerostomie. Strikt genomen beschrijft dat het gevoel van droogte. Je kunt een droge mond ervaren terwijl de gemeten hoeveelheid speeksel nog normaal is. Een aantoonbaar verminderde speekselproductie heet hyposalivatie.

Honderden geneesmiddelen kunnen een droge mond als bijwerking geven. Ook de ziekte van Sjögren, bestraling in het hoofd-halsgebied, uitdroging en zenuwbeschadiging kunnen de speekselproductie verminderen. NIDCR benadrukt bovendien dat een droge mond geen normaal en onvermijdelijk onderdeel van ouder worden is.

Een tekort aan speeksel merk je soms bij heel gewone dingen. Droog brood blijft vastplakken. Praten kost meer moeite. Slikken gaat stroever en smaak kan veranderen. Een kunstgebit kan gaan schuren.

De tanden verliezen tegelijk een deel van hun natuurlijke bescherming, waardoor cariës en mondinfecties gemakkelijker ontstaan.

Sandra, die haar ervaring met Sjögren bij de Sjögren’s Foundation beschreef, merkte de droogte aanvankelijk tijdens het sporten: “I couldn’t figure out why I kept choking every time I exercised.” [Ik begreep niet waarom ik telkens moest kokhalzen wanneer ik sportte.] Later kreeg zij veel gebitsproblemen.

Even terzijde: voortdurend kleine slokjes frisdrank, sap of andere zure en gezoete drank nemen omdat je mond droog aanvoelt, belast het gebit extra. Water is daarvoor een veel betere keuze.

Een droge mond kan ook samengaan met een droge keel of een slechte adem.

Speekselstenen

Een speekselsteen zit in de afvoergang van een speekselklier en kan de speekselstroom gedeeltelijk of volledig blokkeren. Het typische verhaal is pijn of zwelling rond het eten. Zodra voedsel wordt gezien, geroken of geproefd, gaan de speekselklieren harder werken. Als de uitgang geblokkeerd is, loopt de druk in de klier op. Na de maaltijd kan de zwelling weer afnemen. Veel stenen ontstaan in de afvoergang van de onderkaakspeekselklier, onder de tong.

Leonie beschreef bij de Sjögren’s Foundation hoe één kant van haar gezicht sterk opzwol. Op de spoedeisende hulp werd gesproken van een geblokkeerde speekselklier. Haar korte omschrijving was: “It was excruciating.” [Het was ondraaglijk pijnlijk.]

Kleine speekselstenen kunnen spontaan loskomen. Drink voldoende en voorzichtig masseren van de klier kan soms helpen. Suikervrije kauwgom stimuleert de speekselproductie.

Ga niet met een naald of pincet in de opening peuteren. Je kunt het slijmvlies beschadigen en een infectie veroorzaken.

Ontsteking van een speekselklier

Een ontstoken speekselklier heet sialadenitis. De klier wordt dik en pijnlijk. Soms wordt de huid erboven rood, ontstaat koorts of komt er pus uit de opening van de speekselgang. Een steen kan de aanleiding zijn. Speeksel dat nauwelijks kan wegstromen blijft in de klier staan en dat vergemakkelijkt het ontstaan van problemen. Ook ernstig verminderde speekselproductie maakt een klier kwetsbaarder. Terugkerende zwellingen tijdens of rond maaltijden horen onderzocht te worden.

Ziekte van Sjögren

Sjögren is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem onder andere de traan- en speekselklieren aantast. Droge ogen en een droge mond zijn bekende gevolgen. De aandoening kan veel verder gaan dan droogte. Vermoeidheid, pijn en klachten van andere organen kunnen eveneens voorkomen. Pat, die al in 1995 de diagnose kreeg, vertelde later over haar eerste reactie: “I had no idea what it meant other than it had something to do with my dry mouth and dry eyes.” [Ik had geen idee wat het betekende, behalve dat het iets met mijn droge mond en droge ogen te maken had.]

Tandarts-wetenschapper Blake Warner van NIDCR verwoordde de beperkingen van de huidige behandeling opvallend scherp: “We can treat cancer better than we can treat Sjögren’s disease.” [We kunnen kanker beter behandelen dan de ziekte van Sjögren.] Hij doelde daarbij op het ontbreken van een behandeling die de onderliggende speekselklierziekte afdoende herstelt; de beschikbare behandeling is vaak vooral gericht op klachten en stimulatie van resterende speekselproductie.

Langdurige monddroogte vraagt ook tandheelkundige aandacht. Minder speeksel betekent minder bescherming tegen cariës en infecties.

Gezwellen van de speekselklieren

In speekselklieren kunnen goedaardige en kwaadaardige tumoren ontstaan. Een nieuwe zwelling voor het oor, onder de kaak of in de mond kan het eerste verschijnsel zijn. De meeste speekselkliertumoren zijn goedaardig. Kanker.nl vermeldt dat ongeveer twee op de drie speekselkliertumoren goedaardig zijn. Alleen afgaan op pijn werkt niet: zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren kunnen aanvankelijk weinig klachten veroorzaken. Een zwelling die blijft bestaan moet worden onderzocht.

Minder beweging aan één kant van het gezicht, een plotseling scheve mond of andere aanwijzingen dat een aangezichtszenuw niet goed werkt, vragen extra aandacht. Bij speekselklierkanker kan namelijk ook zenuwuitval ontstaan.

Mondkanker en tongkanker

Kanker van de mondholte kan ontstaan in de mondbodem, aan de binnenkant van de wang, op het tandvlees en op andere plaatsen in de mond. Tongkanker wordt gewoonlijk apart ingedeeld. Het begin hoeft nauwelijks pijn te doen. Let onder meer op:

• een zweertje dat maar niet geneest;
• een rode of witte verdikte plek;
• een nieuwe bult of harde verdikking;
• onverklaard bloedverlies;
• een tong die minder goed beweegt;
• toenemende moeite met eten, slikken of praten;
• tanden die zonder duidelijke reden los gaan staan;
• een zwelling in de hals.

Geen van deze verschijnselen betekent automatisch kanker. Een infectie, irritatie of gebitsprobleem komt veel vaker voor. De tijdsduur maakt wel verschil. Kanker.nl adviseert beoordeling wanneer zulke mondklachten langer dan drie weken blijven bestaan. De informatie is in 2026 gecontroleerd met onder anderen KNO-arts prof. dr. Remco de Bree van UMC Utrecht.

Dat wachten soms tot vertraging leidt, blijkt uit het verhaal van Charlie bij Cancer Research UK. Ze had maandenlang een zweer op haar tong. Over een eerdere beoordeling schreef ze: “They weren’t worried about the ulcer at all.” [Ze maakten zich helemaal geen zorgen over de zweer.] Later bleek sprake van mondkanker.

Zo’n ervaring zegt niet dat iedere hardnekkige zweer kanker is (verreweg de meeste zijn dat niet). Ze laat wel zien waarom een plek die blijft bestaan opnieuw bekeken moet worden.

Tabak en alcohol verhogen het risico op mondkanker. Bij bepaalde hoofd-halskankers speelt daarnaast infectie met hoog-risicotypen van HPV een rol.

Hoe onderzoekt een arts of tandarts een mondafwijking?

Het onderzoek wordt bepaald door de klacht. Er bestaat geen standaardpakket dat bij ieder mondprobleem nodig is. Bij kiespijn kijkt de tandarts naar tanden, kiezen en tandvlees. Soms volgt een röntgenfoto. Bij een plek op het slijmvlies wordt gelet op kleur, vorm, grootte, plaats en structuur. Ook de duur telt zwaar mee. Een zachte plek die al jaren onveranderd is, wordt anders beoordeeld dan een harde zwelling die de afgelopen weken groter werd.

Bij speekselklierproblemen voelt de arts waar de zwelling zit en vraagt hij vaak of deze rond maaltijden verandert. Soms is een steen in de mondbodem zelfs met de vingers te voelen. Echo, CT of MRI komt in beeld wanneer lichamelijk onderzoek onvoldoende duidelijkheid geeft.

Een verdachte slijmvliesafwijking kan worden gebiopteerd. De patholoog onderzoekt het weggenomen stukje weefsel onder de microscoop. Bloedonderzoek kan zin hebben wanneer het klachtenpatroon wijst op bloedarmoede, een voedingsstoftekort, auto-immuunziekte of een andere lichamelijke oorzaak.

Huisarts of tandarts?

Bij tand- of kiespijn, een afgebroken tand en klachten die duidelijk uit het gebit of tandvlees komen, is de tandarts meestal het juiste eerste adres. De huisarts komt eerder in beeld bij bredere mondklachten, infecties buiten het gebit, terugkerende slijmvliesproblemen of droogte waarbij geneesmiddelen of een lichamelijke ziekte mogelijk een rol spelen.

Sommige patiënten worden doorgestuurd naar een MKA-chirurg. MKA betekent mondziekten, kaak- en aangezichtschirurgie. Bij speekselklierproblemen kan ook een KNO-arts betrokken zijn.

Heb je zowel mond- als keelklachten, dan kan het overzicht over oor-, neus- en keelklachten helpen om de klachten beter te plaatsen.

Wat kun je zelf doen?

Gewone mondverzorging voorkomt veel problemen. Poets tweemaal per dag met fluoridetandpasta en maak ook de ruimtes tussen tanden en kiezen schoon op een manier die bij je gebit past. Beperk hoe vaak tanden gedurende de dag suiker en zure dranken te verwerken krijgen. Water is de eenvoudigste drank bij dorst.

Rook niet. Laat een scherpe tandrand of een slecht passend kunstgebit nakijken wanneer die voortdurend tegen hetzelfde stukje slijmvlies schuurt. Langdurige monddroogte verdient eveneens aandacht, juist omdat tanden bij weinig speeksel kwetsbaarder worden. Bultjes, zweertjes en speekselgangen zelf openprikken is geen mondverzorging. Laat ze met rust.

Wie door mondpijn slecht drinkt, moet ook bedacht zijn op uitdroging. Bij kinderen met pijnlijke mondblaasjes kan dat bijvoorbeeld optreden bij hand-, voet- en mondziekte.

De frequentie van tandartscontroles hoeft niet voor iedereen gelijk te zijn. Iemand met parodontitis, veel cariës of een langdurig droge mond kan vaker controle nodig hebben dan iemand met een gezond gebit en een laag risico.

Ervaringen met mondklachten

Mondproblemen lijken op papier soms klein. In het dagelijks leven kunnen eten, slapen, praten en werken er behoorlijk door worden beïnvloed. Dat zie je bijvoorbeeld terug bij Sandra met Sjögren. Door haar droge mond kreeg ze veel gebitsproblemen. Zij schreef: “I have had 9 teeth replaced with crowns this year alone.” [Alleen al dit jaar heb ik negen tanden van kronen laten voorzien.]

Bij burning-mouthsyndroom kan juist het ontbreken van een duidelijke zichtbare afwijking frustrerend zijn. De mond brandt of doet pijn terwijl anderen nauwelijks iets zien. Langdurige pijn kan vervolgens invloed krijgen op eten, stemming en sociale activiteiten. De ervaring van de patiënt is daarbij relevant, maar vertelt op zichzelf nog niet welke oorzaak er is.

Het omgekeerde komt eveneens voor: een landkaarttong kan er opvallend uitzien en vrijwel geen klachten geven. Een afwijking beoordelen op hoe spectaculair zij eruitziet, werkt in de mond dus slecht.

Wanneer moet je sneller hulp zoeken?

Neem contact op met huisarts, tandarts of huisartsen-spoedpost wanneer een zwelling snel groter wordt of wanneer forse tand- of mondpijn samengaat met koorts, pus of een dikke wang. Een toenemende zwelling onder de kaak verdient eveneens beoordeling.

Laat een zweertje, rode of witte plek, bult of verdikking nakijken wanneer deze na ongeveer drie weken nog aanwezig is. Dat geldt ook bij onverklaarde problemen met slikken, spreken of het bewegen van de tong.

Bel 112 bij benauwdheid door zwelling van mond, tong of keel. Doe dat ook wanneer een snel toenemende zwelling van mondbodem of hals het ademen of slikken moeilijk maakt.

Verder lezen

Ook uit Aandoeningen

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.

Is psoriasis een ontsteking?

Is de huidziekte psoriasis een ontsteking? Psoriasis is een chronische, inflammatoire aandoening waarbij de huid is ontstoken en…

Lees het artikel →

Blaasruptuur: symptomen, oorzaak en behandeling gescheurde blaas

Een blaasruptuur of gescheurde blaas, is een relatief zeldzame aandoening. Meestal is het een gevolg van buik- of…

Lees het artikel →

Vetnecrose: symptomen, oorzaak en behandeling

Soms ontdek je iets op je lichaam dat je niet kunt thuisbrengen. Een klein, hard knobbeltje net onder…

Lees het artikel →