Laatst bijgewerkt op 17 september 2026 door M.G. Sulman

Je krabt één keer, nog een keer en pas daarna kijk je goed naar je huid. Er zitten rode plekjes. Misschien ook nog wat bultjes. Soms blijft het daarbij,maar mogelijk trekt de uitslag verder over je arm, buik, benen of rug. De jeuk kan erger zijn dan wat je aan de huid ziet. Andersom gebeurt ook. Jeuk met huiduitslag heeft allerlei oorzaken: eczeem, warmte, een beet, schurft, een allergische reactie, een huidinfectie, een nieuw wasmiddel of gewoon iets waar je huid slecht op reageert. Aan één foto of één rood plekje is dat lang niet altijd te zien. Wanneer het begon en wat er vlak daarvoor veranderde, zegt vaak meer.

Snel antwoord

Je huid wordt rood, jeukt en er verschijnen vlekken, bultjes of schilfers. Daar kunnen heel verschillende dingen achter zitten. Eczeem en irritatie door zeep, cosmetica of kleding komen veel voor. Ook een allergische huidreactie, netelroos, insectenbeten of een infectie kunnen jeuk met uitslag geven. Alleen aan de kleur of vorm kun je de oorzaak lang niet altijd herkennen.

Koelen helpt soms al tegen de jeuk. Probeer krabben te beperken (hoe lastig dat ook is) en laat nieuwe huidproducten voorlopig weg. Bij een droge of geïrriteerde huid kan een ongeparfumeerde vette crème prettig zijn. Wordt de uitslag snel erger, pijnlijk of erg uitgebreid, of krijg je er koorts bij, laat er dan een arts naar kijken.

Let vooral op

Benauwdheid of plotselinge zwelling van je lippen, tong of keel: bel 112.
Rode of paarse puntjes die niet verbleken wanneer je erop drukt verdienen snelle beoordeling, zeker als je koorts hebt of je duidelijk ziek voelt.
Krijg je blaren, laat de huid los of worden je mond of ogen pijnlijk, neem dan direct contact op met een arts. Dat geldt zeker wanneer de uitslag begon na een nieuw geneesmiddel.
Blijft de jeuk terugkomen, breidt de uitslag zich verder uit of ontstaan er wondjes, korsten of pus, maak dan een afspraak met je huisarts.

Jeuk en huiduitslag

Jeuk kan behoorlijk hinderlijk zijn, zeker als je er ’s nachts wakker van ligt. Da’s echt balen. Vaak is een droge huid de oorzaak. Eczeem komt eveneens veel voor. Je huid kan ook reageren op een verzorgingsproduct, een medicijn of iets waarmee je huid in aanraking is geweest, zoals een nikkelen broeksknoop, een geparfumeerde wasverzachter, agressief afwasmiddel, rubberen werkhandschoenen of het sap van een klimop. Bij huiduitslag zie je veranderingen aan de huid, bijvoorbeeld rode of donkere plekken, bultjes, blaasjes of schilfers. Dit kan gepaard gaan met jeuk, maar dat hoeft niet. Je huid kan ook flink jeuken terwijl er nauwelijks iets te zien is.

Neem kapster Soraya. Zij heeft handeczeem. Bij het Huidfonds vertelt ze hoe vervelend de jeuk ’s nachts kan worden:

“Dan kan je niet slapen omdat je handen jeuken.”¹

Wat helpt, hangt vooral af van de oorzaak. Bij handeczeem helpt een combinatie van intensieve huidverzorging, het strikt vermijden van irritatieve stoffen en (indien nodig) een medicinale zalf. Een droge huid heeft baat bij een vette (indifferente) crème of zalf. Schurft daarentegen vraagt om een middel dat de schurftmijten doodt.²

*Atopisch handeczeem / Bron: Wikimedia Commons*

Zoek verder op je klacht

Waardoor krijg je jeuk en huiduitslag?

Droge huid en eczeem

Een droge huid trekt, kan ruw aan aanvoelen en kan nog eens flink jeuken. Lang en heet douchen maakt dat vaak erger. Veel zeep gebruiken trouwens ook.

Bij eczeem is de huid ontstoken. Er kunnen schilfers, droge plekken en kleine kloofjes ontstaan. De plekken zijn soms rood. Op een donkere huid kan de verkleuring er anders uitzien en valt roodheid geregeld minder op. Dorien heeft sinds haar jeugd handeczeem en vertelt: “Ik heb heel veel last van kloven, ook met heel veel jeuk.” De scheurtjes kunnen zo pijnlijk worden dat zelfs iets eenvoudigs als het opendraaien van een fles lastig is.³

Constitutioneel eczeem hangt samen met erfelijke aanleg. De huid houdt vocht minder goed vast en raakt gemakkelijk geïrriteerd. Soms heb je maanden weinig last en laait het eczeem later weer op. Regelmatig smeren met een basiszalf helpt de huid vet en soepel te houden. Bij actieve ontsteking kan daarnaast een medicijnzalf nodig zijn. Een corticosteroïdzalf, meestal hormoonzalf genoemd, remt de ontsteking.⁴

Contacteczeem ontstaat na contact met iets dat de huid irriteert of waarvoor je allergisch bent. Veelvuldig handen wassen met zeep is een bekend voorbeeld van irritatie. Bij een allergie kan bijvoorbeeld nikkel in een sieraad de boosdoener zijn. Kijk vooral waar de huidklachten beginnen en wat daar dagelijks tegen je huid aankomt. Een jeukende plek precies onder een horlogebandje of armband geeft soms reeds een duidelijke aanwijzing.⁵

Netelroos

Bij netelroos ontstaan jeukende, iets verheven plekken: galbulten. Ze kunnen opeens verschijnen en ook weer snel verdwijnen. Eén bult is vaak binnen enkele uren weg en vrijwel altijd binnen een dag, terwijl elders alweer nieuwe plekken opkomen.

Maak eventueel een foto. Tegen de tijd dat je bij de huisarts zit, kunnen de bulten immers verdwenen zijn.

Een virusinfectie en warmte kunnen netelroos uitlokken. Een allergische reactie is eveneens mogelijk, al wordt lang niet altijd een duidelijke oorzaak gevonden. Tegen de jeuk kan een antihistaminicum helpen. Dit middel remt de werking van histamine, een lichaamseigen stof die onder meer jeuk en zwelling veroorzaakt.⁶

De Amerikaanse actrice Vicki Lawrence heeft chronische netelroos. In een interview beschrijft ze hoe sterk de neiging tot krabben kan zijn:

“You can’t take your hands off. You just itch.” [Je kunt er niet van afblijven. Je hebt gewoon jeuk.]⁷

Schurft en insectenbeten

Bij schurft wordt de jeuk vaak ’s avonds en ’s nachts erger. Je kunt kleine bultjes zien. Soms zijn er dunne gangetjes in de huid, vooral tussen de vingers of rond de polsen. Hebben huisgenoten ineens ook jeuk, vertel dat dan aan de huisarts.

Thuisarts is er kort over: “Schurft gaat niet vanzelf over.” Er is behandeling nodig met een middel tegen schurft. Nauwe contacten en huisgenoten moeten volgens de behandeladviezen doorgaans tegelijk worden behandeld, ook als zij nog geen jeuk hebben. Kleding en beddengoed moeten eveneens volgens de instructies worden aangepakt.⁸

Ook beten van vlooien en bedwantsen kunnen jeukende bultjes geven. De vorm van één enkel bultje vertelt meestal niet welk insect of ander beestje de oorzaak was.⁹

Rode, jeukende bultjes en huidirritatie op de hand, veroorzaakt door een infectie met schurftmijten. — *Schurft op de hand, zichtbaar als kleine rode bultjes en huidontsteking door de gangen van de schurftmijt en de afweerreactie van de huid./ Bron: Wikimedia Commons*

Huidschimmel

Een huidschimmel kan jeuken en schilferen. Sommige plekken groeien langzaam naar buiten en krijgen een min of meer ronde of ringvormige rand, terwijl het midden rustiger oogt. Een antischimmelcrème helpt vaak.¹⁰

Medicijnen

Kreeg je jeuk of uitslag nadat je met een nieuw medicijn begon? Het kan om een bijwerking gaan. Noteer wanneer de klachten zijn begonnen en neem contact op met de voorschrijver of apotheker. Houd de verpakking bij de hand. Stop een voorgeschreven middel niet zomaar op eigen initiatief; bespreek eerst wat verstandig is.

Bij benauwdheid of een ernstige reactie van de huid is snelle medische hulp nodig. De alarmsignalen staan verderop.¹¹

Jeuk zonder zichtbare uitslag

“Je hoeft niets aan de jeukende plek te zien”, schrijft Thuisarts.¹² Dat komt geregeld voor. Soms ontstaan rode plekken, wondjes of korstjes pas nadat je veel hebt gekrabd. De huisarts wil daarom vaak weten hoe de huid eruitzag voordat het krabben begon.

Een droge huid kan jeuken terwijl er nauwelijks iets te zien is. Medicijnen kunnen hetzelfde doen. Een andere mogelijkheid is neuropathische jeuk. Daarbij ligt de oorzaak in je zenuwen. Dermatoloog Patrick Kemperman zegt hierover: “De zenuwen zijn [hierbij] beschadigd of bekneld geraakt.” Zulke zenuwen kunnen overgevoelig worden en jeuk, tintelingen of een branderig gevoel doorgeven.¹³

Aanhoudende jeuk over grote delen van het lichaam kan soms samenhangen met een aandoening elders in het lichaam, bijvoorbeeld van de lever of de nieren. De huisarts kan daar verder naar kijken wanneer je klachten daar aanleiding toe geven. Welk onderzoek nodig is, verschilt per situatie en hangt af van andere klachten, je medicijngebruik en wat bij lichamelijk onderzoek wordt gevonden.¹⁴

Meer praktische uitleg staat bij wat je kunt doen bij jeuk zonder uitslag.

Wat kun je zelf doen?

Krabben lucht even op. Dat staat buiten kijf. En dat maakt het juist zo lastig om ermee te stoppen. Dermatoloog Bing Thio beschrijft het als volgt:

“Krabben voelt prettig en geeft een soort beloningsgevoel, waardoor je meer gaat krabben.”¹⁵

Bij een droge of licht geïrriteerde huid kun je zelf een aantal eenvoudige dingen proberen:

Douche kort en lauw. Wees zuinig met zeep.
Smeer een droge huid dagelijks met een basiszalf of een vette crème zonder parfum. Voelt de huid een paar uur later alweer droog, dan mag je vaker smeren, bijvoorbeeld na het douchen en voor het slapengaan. Een basiszalf bevat geen geneesmiddel.
Houd je nagels kort. Dat beperkt de schade wanneer je toch krabt.
Loszittende kleding is vaak prettiger dan stof die strak zit of kriebelt.
Wordt de jeuk steeds duidelijk erger na gebruik van een bepaalde crème, shampoo of ander verzorgingsproduct? Laat dat product dan voorlopig weg.¹⁶

Tessa heeft vanaf haar geboorte eczeem en smeert zich tweemaal per dag van top tot teen in. “Ik ben er elke dag mee bezig.”¹⁷

Even terzijde: ook een gewone basiscrème kan irritatie geven. Merk je steeds dat het smeren de huid juist onrustiger maakt, vraag dan bij de apotheek naar een andere samenstelling. Neem de tube die je gebruikt mee.

Gebruik medicijnzalf voor de aandoening waarvoor die is voorgeschreven. Hormoonzalf is doorgaans geen middel om op eigen houtje te gebruiken tegen jeuk waarvan de oorzaak nog niet duidelijk is.¹⁸ Meer verzorgingsadviezen vind je bij een droge huid.

Wat onderzoekt de huisarts?

De huisarts kijkt eerst naar de huid. Daarna volgen vaak vrij concrete vragen. Waar begon de jeuk? Hoe zagen de eerste plekken eruit? Gebruik je medicijnen? Heb je onlangs iets nieuws gekregen? Hebben mensen met wie je samenwoont dezelfde klachten?

Vertel ook wat je zelf al hebt gesmeerd. Een crème uit de drogist of supermarkt telt gewoon mee. Soms verandert zo’n middel het uiterlijk van de huid, waardoor de oorspronkelijke klacht minder duidelijk te zien is.

Bij duidelijk herkenbaar eczeem is aanvullend onderzoek veelal niet nodig. Blijft de oorzaak onduidelijk, zijn de klachten ongewoon of helpt de behandeling onvoldoende, dan kan verder onderzoek volgen. Soms verwijst de huisarts je naar een dermatoloog, een arts die gespecialiseerd is in huidziekten.¹⁹

Bij Simone duurde het een tijd voordat duidelijk werd dat ze chronische spontane netelroos (chronische spontane urticaria (CSU)) had. Toen de diagnose er eindelijk was, zei ze:

“Ik was erg opgelucht en blij dat ze eindelijk wisten wat er aan de hand was.”²⁰

Jeuk kan trouwens veel verder gaan dan alleen irritatie van de huid. Vertel het ook als je er slecht door slaapt, voortdurend krabt of zichtbare plekken probeert te verbergen. Wanda vertelt bij het Huidfonds dat ze haar eczeem vroeger onder lange mouwen verborg: “Ik had het liever te warm, dan gezien worden.”²¹

Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Bel 112 als je plotseling huiduitslag krijgt en daarbij benauwd wordt, flauwvalt of zwelling van de tong of keel krijgt. Bel ook 112 bij galbulten met plotselinge heesheid. Dit kan passen bij een ernstige allergische reactie.²²

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost bij:

uitgebreide blaren, een huid die loslaat of pijnlijke wondjes in de mond, vooral als dit ontstond nadat je met een medicijn bent begonnen;²³
rode of paarse vlekjes die bij druk niet verbleken als je daarbij koorts hebt of duidelijk ziek bent. Word je suf, ga je snel achteruit of krijg je moeite met ademhalen, bel dan 112;²⁴
galbulten waarbij je lippen of oogleden plotseling dik worden.²⁵

Neem ook contact op met de huisarts als de jeuk hevig is, je nachtrust verstoort of na enkele dagen goede huidverzorging blijft bestaan. Heb je daarnaast koorts of pijn, voel je je ziek of worden je huid of oogwit geel, bel dan dezelfde dag.

Ben je zwanger en krijg je veel jeuk, vooral aan je handpalmen of voetzolen? Neem contact op met je verloskundige of arts.²⁶

Disclaimer, bronnen, reacties en ervaringen

Disclaimer

Deze informatie is bedoeld als algemene medische voorlichting over jeuk en huiduitslag. Geen diagnose. Geen persoonlijk behandeladvies. Krijg je ernstige of snel toenemende klachten, voel je je duidelijk ziek of vertrouw je een huidreactie niet? Neem dan contact op met je huisarts of huisartsen-spoedpost.

Geraadpleegde bronnen

Voor deze pagina zijn medische richtlijnen, patiënteninformatie en vakpublicaties geraadpleegd. Online bronnen gecontroleerd op 17 september 2026.

Dooper, M. (2025). Neuropathische jeuk: relatief onbekend en zeker onbemind . DOQ, 14 mei 2025. Interview met dermatoloog Patrick Kemperman.
National Health Service. (2026). Meningitis . Bijgewerkt 12 juni 2026.
National Health Service. (2026). Stevens-Johnson syndrome . Bijgewerkt 4 maart 2026.
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2022). Chronische jeuk: diagnostiek . Richtlijnendatabase.
Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie. (2022). Chronische jeuk: etiologie . Richtlijnendatabase.
Thuisarts.nl. Ik ben gestoken door een insect .
Thuisarts.nl. Ik heb eczeem door erfelijke aanleg .
Thuisarts.nl. Ik heb eczeem door contact met iets .
Thuisarts.nl. Ik heb huidschimmel .
Thuisarts.nl. Ik heb jeuk .
Thuisarts.nl. Ik heb netelroos .
Thuisarts.nl. Ik heb schurft .
Thuisarts.nl. Ik wil mijn huid insmeren met basiszalf .
Vissia, H. (2020). Gek van de jeuk . Amazing Erasmus MC, 21 februari 2020. Interview met dermatoloog Bing Thio.
Zorginstituut Nederland. Jeuk . Farmacotherapeutisch Kompas.

Ervaringsbronnen

Herbst, D. (2025). Vicki Lawrence talks suffering from debilitating chronic hives . PEOPLE, 11 juli 2025.
Huidfonds. Ervaring met handeczeem: Dorien’s handen doen niet altijd wat ze wil .
Huidfonds. Ervaring met handeczeem: Soraya’s handen vertellen een verhaal dat je niet altijd ziet .
Huidfonds. Leven met eczeem: het verhaal van Tessa .
Huidfonds. Leven met eczeem: het verhaal van Wanda . Eerder verschenen in GAAF!, het tijdschrift van de Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem.
Ostendorf, F. (2021). Patiënt verhaal over spontane chronische urticaria . Patient Journey Lab, 22 september 2021. De naam Simone is in de oorspronkelijke publicatie om privacyredenen veranderd.

Reacties en ervaringen

Heb je zelf last van jeuk of huiduitslag? Laat gerust een reactie achter. Waar begon het? Zag je bultjes, vlekken of schilfers, of jeukte de huid terwijl er niets te zien was? Wat hielp bij jou en wat juist niet? Ervaringen met onderzoek, zalven of andere behandelingen zijn eveneens welkom.

Houd het anoniem. Geen namen, adressen of andere persoonsgegevens. Heb je medische hulp nodig of wordt de huidreactie snel erger? Gebruik het reactieformulier daar niet voor en neem contact op met een arts.

Verder lezen

Ook uit Aandoeningen

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.