Nieraandoeningen en nierfunctie: werking, waarden en nierziekten

Laatst bijgewerkt op 21 september 2026 door M.G. Sulman

De nieren filteren het bloed. Ze voeren afvalstoffen en overtollig vocht af via de urine en helpen tegelijk de samenstelling van het bloed op peil te houden. Bij een nierziekte raakt een deel van die werking verstoord of ontregeld. Sommige nierproblemen in rap tempo. Bij acute nierschade kan de nierfunctie binnen uren of dagen achteruitgaan. Chronische nierschade ontwikkelt zich door de bank genomen langzaam. Je kunt daar jarenlang weinig van merken. Bloedonderzoek en urineonderzoek geven veel informatie over de werking van de nieren. Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals een echo, CT-scan of nierbiopsie. Wat er daarna gebeurt, hangt sterk af van de oorzaak en de ernst van de nierschade.

Wat doen de nieren?

De meeste mensen hebben twee nieren. Ze liggen achter in de buik, ongeveer ter hoogte van de onderste ribben. Er stroomt voortdurend bloed doorheen. In de nieren zitten zeer kleine filters, de glomeruli. Een saillant detail over de nierfilters zelf is de anwezigheid van podocyten (voetjescellen). Dit zijn zeer gespecialiseerde cellen die als een soort grijpende vingers of voetjes compleet om de haarvaatjes van de glomerulus heen gewikkeld liggen. Maar dat terzijde. In de nierfilters, de naam zegt het in feite al, wordt het bloed gefilterd.  Afvalstoffen komen uiteindelijk in de urine terecht. Water en stoffen die het lichaam nog nodig heeft, worden voor een groot deel weer opgenomen.

Nieren doen veel meer dan urine maken. Ze:

• verwijderen afvalstoffen uit het bloed;
• regelen de hoeveelheid water in het lichaam;
• houden zouten zoals natrium en kalium binnen bepaalde grenzen;
• bewaken de zuurgraad van het bloed;
• helpen de bloeddruk regelen;
• maken erytropoëtine. Dat hormoon stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen;
• zetten vitamine D om in een actieve vorm, zodat het lichaam die onder meer kan gebruiken voor de opname van calcium en voor gezonde botten.

Een ernstige nierziekte kan daarom klachten veroorzaken die weinig met plassen lijken te maken. Zo kan bloedarmoede ontstaan doordat de nieren minder erytropoëtine maken.

Wat is de nierfunctie?

Met de nierfunctie bedoelen artsen meestal hoe goed de nieren het bloed filteren. Een belangrijke maat daarvoor is de glomerulaire filtratiesnelheid, afgekort tot GFR. Normaal gesproken wordt deze niet rechtstreeks gemeten. Eerst wordt in het bloed de hoeveelheid creatinine bepaald. Creatinine is een afvalstof die onder meer ontstaat bij de normale stofwisseling van spieren. Gezonde nieren verwijderen deze stof uit het bloed.

Het laboratorium gebruikt de creatininewaarde om de eGFR te berekenen. De e staat voor estimated, dus geschat.

De uitslag wordt weergegeven in ml/min/1,73 m². In gesprekken wordt de eGFR soms ongeveer als een percentage nierfunctie uitgelegd. Dat is makkelijk te begrijpen, alleen medisch gezien niet helemaal juist. Een eGFR van 40 (het getal lijkt nu eenmaal sterk op een percentage) betekent dus niet dat precies 40 procent van het nierweefsel nog werkt.

De waarde is vooral nuttig om te zien hoe goed de filtratie ongeveer is en hoe deze zich in de loop van de tijd ontwikkelt.²Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, Kidney International 2024;105(Suppl 4S).

Creatinine zegt niet alles

Een hoog creatininegehalte kan wijzen op een verminderde nierfunctie. De arts kijkt daarbij ook naar de persoon achter de uitslag.

Spiermassa heeft bijvoorbeeld invloed op creatinine. Iemand met veel spiermassa kan van zichzelf een vrij hoge waarde hebben. Bij weinig spiermassa kan het creatinine juist betrekkelijk laag zijn, ook als de nierfunctie verminderd is.

Uitdroging en acute ziekte kunnen de uitslag eveneens beïnvloeden. Hetzelfde geldt voor bepaalde medicijnen.

Somtijds wordt daarom ook cystatine C bepaald. Dat is een andere stof waarmee de filtratiesnelheid kan worden geschat. KDIGO (een internationale, non-profitorganisatie die richtlijnen ontwikkelt en implementeert ten behoeve van de behandeling en zorg van patiënten met nierziekten) adviseert een combinatie van creatinine en cystatine C in situaties waarin een nauwkeuriger schatting nodig is.³Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, 2024.

Een normale eGFR sluit nierschade niet uit

Je kunt nierschade hebben terwijl de eGFR toch nog normaal of bijna normaal is. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer de nierfilters beschadigd raken en eiwitten beginnen door te laten. Een belangrijke aanwijzing is albumine in de urine. Albumine is een eiwit dat normaal grotendeels in het bloed blijft. Nefroloog en onderzoeker Lesley Inker vatte het belang daarvan kort samen:

“Albuminuria (or proteinuria) is an early marker of kidney damage.” (“Albuminurie, of proteïnurie, is een vroege aanwijzing voor nierschade.”)⁴National Kidney Foundation, “First Reports from Ambitious Workshop Published in The Lancet Diabetes and Endocrinology”, 9 januari 2019; citaat van dr. Lesley A. Inker.

Daarom kijkt een arts bij verdenking op chronische nierschade vaak naar bloed én urine. De eGFR vertelt iets over de filtratie. Albumineverlies zegt iets over beschadiging van de nierfilters.

Albumine in de urine

De hoeveelheid albumine wordt meestal uitgedrukt als de verhouding tussen albumine en creatinine in een urinemonster. Dat heet de albumine-creatinineratio of ACR. KDIGO gebruikt drie categorieën:

• A1: minder dan 3 mg/mmol;
• A2: 3 tot 30 mg/mmol;
• A3: meer dan 30 mg/mmol.

A2 betekent dat de hoeveelheid albumine verhoogd is. Bij A3 is deze sterk verhoogd.

Eén afwijkende uitslag is meestal niet genoeg. Koorts kan tijdelijk meer albumine in de urine geven. Dat gebeurt ook bij een urineweginfectie of na zware lichamelijke inspanning. Menstruatie kan het monster eveneens beïnvloeden.⁵Nierstichting, Urineonderzoek bij nierschade: eiwit in de urine.

Voor het onderzoek hoef je meestal alleen urine in een potje op te vangen. Vaak wordt ochtendurine gebruikt.

Wanneer spreken artsen van chronische nierschade?

Chronische nierschade betekent dat er gedurende minstens drie maanden afwijkingen in de structuur of werking van de nieren aanwezig zijn die gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid. Daar kan sprake van zijn bij:

• een blijvend verlaagde eGFR;
• albumine of andere afwijkende eiwitten in de urine;
• bepaalde afwijkingen in het urinesediment;
• structurele afwijkingen op een echo of andere scan;
• nierschade die met een biopsie is vastgesteld;
• bepaalde erfelijke of aangeboren nierziekten.

Een eenmalig lage eGFR bewijst dus geen chronische nierziekte. De waarde kan tijdelijk dalen, bijvoorbeeld door uitdroging of acute nierschade. Bij een onverwachte uitslag wordt daarom meestal opnieuw bloed afgenomen.⁶Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, 2024.

Soms komt zo’n diagnose nogal onverwacht. Als donderslag bij heldere hemel. Angela, bij wie chronische nierschade pas ter sprake kwam tijdens een ziekenhuisopname, vertelde:

“I just replied, ‘I don’t know what you’re talking about.’” (“Ik antwoordde alleen: ‘Ik weet niet waar u het over hebt.’”)⁷Kidney Care UK, Living with CKD: diagnosis experiences, ervaringsverhaal van Angela.

Dat is op zich niet zo vreemd. Chronische nierschade geeft in het begin vaak weinig klachten.

Stadia van chronische nierschade

De eGFR wordt ingedeeld in categorieën:

• G1: eGFR 90 of hoger;
• G2: eGFR 60 tot 89;
• G3a: eGFR 45 tot 59;
• G3b: eGFR 30 tot 44;
• G4: eGFR 15 tot 29;
• G5: eGFR lager dan 15.

Bij G1 en G2 is een eGFR op zichzelf onvoldoende voor de diagnose chronische nierschade. Er moet dan een andere aanwijzing zijn, zoals blijvende albuminurie of een aantoonbare structurele nierafwijking.

Ook binnen één GFR-categorie kunnen de verschillen groot zijn. Een eGFR van 55 met nauwelijks albumineverlies geeft een ander risicoprofiel dan een eGFR van 55 met veel albumine in de urine. De oorzaak van de nierziekte speelt eveneens mee.

Daarom wordt chronische nierziekte tegenwoordig beoordeeld aan de hand van oorzaak, GFR-categorie en albuminurie.⁸Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, 2024.

Welke nierziekten zijn er?

Er bestaan veel soorten nierziekten. De ene aandoening beschadigt vooral de nierfilters. Een andere tast het nierweefsel of de bloedvaten aan. Ook problemen met de afvoer van urine kunnen uiteindelijk de nieren beschadigen.

Chronische nierziekten

Bij chronische nierziekte blijven afwijkingen minstens drie maanden bestaan. De schade kan daarna stabiel blijven of langzaam toenemen.

Diabetes en hoge bloeddruk zijn bekende oorzaken. Er zijn daarnaast ontstekingsziekten, erfelijke aandoeningen en nierziekten door andere oorzaken.

Het verraderlijke is dat je daar weinig van hoeft te voelen. Michelle had al controles bij een nefroloog terwijl zij zichzelf nog gewoon gezond vond. Als de arts vroeg hoe het ging, antwoordde ze naar eigen zeggen steevast: “goed, en met jou?”⁹Nierstichting, Even tot nier, ervaringsverhaal van Michelle.

Pas veel later, toen haar nierfunctie verder achteruitging, merkte zij meer vermoeidheid en moest ze haar dagelijks leven aanpassen.

Acute nierschade

Bij acute nierschade verslechtert de nierfunctie in korte tijd. Soms gebeurt dat binnen enkele uren.

Dat kan optreden bij ernstig vochtverlies, sepsis, een sterk verlaagde bloeddruk of gebruik van bepaalde medicijnen. Ook een blokkade waardoor urine niet weg kan, kan acute nierschade veroorzaken.

De nierfunctie kan weer herstellen wanneer de oorzaak snel wordt weggenomen. Bij ernstige acute nierschade kan opname in het ziekenhuis nodig zijn.

Aandoeningen van de nierfilters

De glomeruli zijn de kleine bloedvaatkluwens waarin het bloed wordt gefilterd. Beschadiging daarvan kan leiden tot eiwit of bloed in de urine.

Voorbeelden zijn IgA-nefropathie en verschillende vormen van glomerulonefritis. Ook diabetische nierschade treft de nierfilters.

De eGFR kan in een vroeg stadium nog betrekkelijk goed zijn. Urineonderzoek kan dan al afwijkingen laten zien.

Nefrotisch syndroom

Bij het nefrotisch syndroom verliezen de nieren grote hoeveelheden eiwit via de urine. Het albuminegehalte in het bloed kan daardoor dalen. Vaak ontstaat vochtophoping, bijvoorbeeld rond de enkels of ogen.

Het nefrotisch syndroom is een patroon dat door verschillende nierziekten kan worden veroorzaakt.

Patrick kreeg het al toen hij zeventien was. Hij beschreef de omslag later zo:

“Plotseling was het allemaal afgelopen voor me. Van een actieve, jonge gozer veranderde ik zo maar in een nierpatiënt met beperkingen.”¹⁰Nierstichting, Patrick – Dankzij de donornier staat Patrick weer in het leven, persoonlijk verhaal.

Nierontsteking

Een ontsteking van de nier kan verschillende vormen hebben.

Bij een nierbekkenontsteking gaat het meestal om een bacteriële infectie die vanuit de lagere urinewegen naar boven is gegaan. Koorts en pijn in de flank komen vaak voor. Je kunt je behoorlijk ziek voelen.

Een ontsteking van de glomeruli heeft een andere oorzaak en wordt anders onderzocht en behandeld.

Erfelijke en aangeboren nierziekten

Een bekend voorbeeld van een erfelijke nierziekte is autosomaal dominante polycysteuze nierziekte (ADPKD). Hierbij ontstaan veel cysten in de nieren. De nieren kunnen hierdoor groot worden en hun functie geleidelijk verliezen.

Hessel Hansma had lange tijd weinig problemen met zijn cystenieren. In 2020 ging het ineens snel: “Ik verloor snel nierfunctie en in het najaar van 2020 was het nog maar 7%.”¹¹Nierstichting, Deze 4Daagse is elke stap van Hessel Hansma een stap voor anderen, ervaringsverhaal.

Er bestaan daarnaast aangeboren afwijkingen van de nieren en urinewegen. Sommige daarvan (vooral als ze aanvankelijk weinig klachten veroorzaken) worden pas veel later ontdekt.

Problemen met de afvoer van urine

Urine wordt vanuit de nieren via de urineleiders naar de blaas afgevoerd. Een verstopping ergens in dat systeem kan terugstuwing veroorzaken.

Een niersteen kan bijvoorbeeld een urineleider afsluiten. Ook een sterk vergrote prostaat kan de afvoer hinderen. Als urine zich ophoopt in het nierbekken, heet dit hydronefrose.

Een ernstige of langdurige afsluiting kan de nierfunctie beschadigen.

Waardoor raken nieren beschadigd?

Diabetes is een veelvoorkomende oorzaak van chronische nierschade. Langdurig verhoogde glucosewaarden beschadigen onder meer de kleine bloedvaten en nierfilters.

Hoge bloeddruk kan eveneens nierschade veroorzaken en bestaande schade sneller laten toenemen. Een nierziekte kan op haar beurt de bloeddruk verhogen. In de praktijk lopen die processen geregeld door elkaar.

Andere oorzaken zijn:

• ontstekingsziekten van de nierfilters;
• erfelijke nierziekten;
• auto-immuunziekten;
• ernstige of herhaalde nierinfecties;
• problemen met de urineafvoer;
• vaatziekten;
• bepaalde geneesmiddelen;
• aangeboren afwijkingen.

Soms blijft de precieze oorzaak onbekend, ook na uitgebreid onderzoek.

Medicijnen en de nieren

Veel medicijnen of hun afbraakproducten verlaten het lichaam via de nieren. Bij een lage nierfunctie kan een normale dosering van sommige middelen te hoog zijn. De arts of apotheker kan de dosis dan aanpassen.

NSAID’s zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac verdienen extra aandacht. Ze kunnen onder bepaalde omstandigheden de nierfunctie verslechteren. Dat risico is groter bij bestaande nierschade en uitdroging.

Stop voorgeschreven medicijnen niet zelf wanneer blijkt dat je nierfunctie verminderd is. Soms is stoppen nodig, soms een lagere dosis en soms hoeft er niets te veranderen.

Even terzijde: vertel een arts en apotheker dat je een verminderde nierfunctie hebt. Die informatie staat vaak al in het dossier, maar gegevens worden niet in ieder zorgsysteem automatisch overal gedeeld.

Welke klachten kunnen nierziekten geven?

Chronische nierschade kan lang zonder duidelijke klachten verlopen. Andere nierziekten geven juist vrij snel klachten.

Mogelijke verschijnselen zijn:

• vermoeidheid;
• dikke enkels of onderbenen;
• vocht rond de ogen;
• opvallend veel of weinig plassen;
• schuimende urine;
• bloed in de urine;
• een verhoogde bloeddruk;
• misselijkheid of minder eetlust;
• jeuk;
• spierkrampen.

De oorzaak bepaalt sterk wat iemand merkt. Een niersteen kan zeer hevige, golvende pijn geven. Bij een nierbekkenontsteking zijn koorts en flankpijn veel kenmerkender.

Vermoeidheid is bij gevorderde nierziekte soms moeilijk uit te leggen aan anderen. In een ervaringsverhaal van de Nierstichting schrijft een nierpatiënt eenvoudig: “Ik word boos van het moe zijn.”¹²Nierstichting, Hoe ik het verklootte, Dagboek van een nierpatiënt, 7 augustus 2025.

Zo’n ervaring zegt niets over de nierfunctie van een andere patiënt. Ze laat wel zien hoeveel invloed ernstige nierziekte op het gewone dagelijks leven kan krijgen.

Kun je ernstige nierschade hebben zonder klachten?

Jazeker. Vooral chronische nierschade kan lang stil verlopen. Je kunt je redelijk normaal voelen terwijl bloed- of urineonderzoek al duidelijke afwijkingen laat zien. Diana Matroos merkte volgens haar ervaringsverhaal weinig van haar nierziekte totdat haar nierfunctie onder de twintig procent kwam.¹³Nierstichting, Ervaringsverhaal nierdonatie bij leven – Diana Matroos. Dat is één persoonlijke ervaring, geen grens waarbij klachten bij iedereen beginnen.

Naarmate de nierfunctie verder afneemt, neemt de kans op klachten wel toe. Afvalstoffen kunnen zich ophopen. Ook vochtophoping en bloedarmoede kunnen een rol spelen. Janine, die als kind dialyseerde, herinnert zich vooral de vermoeidheid:

“Wat ik me vooral kan herinneren is dat ik toen eigenlijk altijd moe was.”¹⁴Nierstichting, Ik sta elk jaar stil bij mijn niertransplantatie, ervaringsverhaal van Janine, laatst bijgewerkt 11 juni 2025.

Daarom worden mensen met een verhoogd risico soms regelmatig gecontroleerd terwijl ze zich goed voelen.

Wie heeft meer kans op nierschade?

De kans op chronische nierschade is verhoogd bij diabetes en hoge bloeddruk. Ook hart- en vaatziekten gaan vaker samen met nierproblemen.

Familiegeschiedenis telt mee wanneer een erfelijke nierziekte mogelijk is.

De gemiddelde eGFR neemt daarnaast af met de leeftijd. Een arts beoordeelt een uitslag daarom altijd in de context van leeftijd, eerdere waarden en andere medische gegevens.

Hoe worden nierproblemen onderzocht?

Wat er onderzocht wordt, hangt af van de klachten en van eerdere uitslagen. De huisarts vraagt naar klachten en medicijngebruik. Bekende aandoeningen zoals diabetes of hoge bloeddruk zijn relevant. Vaak wordt ook de bloeddruk gemeten. Daarna kan zo nodig aanvullend onderzoek worden verricht.

Bloedonderzoek

Creatinine en eGFR behoren tot de meest gebruikte bepalingen. Afhankelijk van de situatie kan het laboratorium ook kijken naar kalium, natrium, ureum of hemoglobine. Soms worden calcium, fosfaat, glucose of ontstekingswaarden bepaald. Welke waarden nodig zijn, verschilt per patiënt.

Urineonderzoek

Met urineonderzoek kan onder meer worden gekeken naar albumine en bloedcellen. Voor albumine wordt vaak de ACR bepaald. Daarvoor is meestal een gewoon urinemonster voldoende. Bloed in de urine zegt op zichzelf weinig over de plaats van het probleem. Het kan bij een nierziekte voorkomen, maar ook bij bijvoorbeeld een urineweginfectie, niersteen of blaasaandoening. Soms is vervolgonderzoek nodig.

Echo van de nieren

Een echo laat de vorm en grootte van de nieren zien. Cysten en verwijding van het nierbekken zijn vaak goed zichtbaar.

Je ligt tijdens het onderzoek op een onderzoeksbank. De echografist brengt gel op de huid aan en beweegt een echoapparaat over de buik of flank. Het onderzoek doet normaal gesproken geen pijn.

CT-scan of MRI

Soms is meer detail nodig. Een CT-scan wordt bijvoorbeeld gebruikt bij bepaalde nierstenen of wanneer de arts de anatomie van de urinewegen beter wil bekijken. Een MRI kan bij andere vraagstellingen geschikt zijn.

Nierbiopsie

Bij een nierbiopsie wordt met een naald een klein stukje nierweefsel weggenomen. Het laboratorium onderzoekt dit onder de microscoop. Een biopsie wordt vooral gedaan als de precieze soort nierziekte van belang is voor de behandeling. Bij een licht verlaagde eGFR is zo’n onderzoek meestal niet nodig.

Wanneer word je naar een nefroloog verwezen?

Een nefroloog is een internist die gespecialiseerd is in nierziekten. Een verwijzing kan nodig zijn wanneer de nierfunctie snel achteruitgaat of ernstig verminderd is. Veel eiwitverlies via de urine kan eveneens reden zijn voor specialistisch onderzoek. Ook bij een onduidelijke oorzaak kan de huisarts verwijzen.

Een licht verlaagde nierfunctie die jarenlang stabiel blijft, kan in veel gevallen door de huisarts worden gevolgd.

De snelheid van verandering telt dus mee. Een uitslag van vandaag zegt meer wanneer er eerdere uitslagen naast liggen.

Hoe worden nierziekten behandeld?

De behandeling van een nierziekte hangt af van de oorzaak. Bij chronische nierschade door diabetes of hoge bloeddruk is behandeling van deze aandoeningen een belangrijk onderdeel van de nierzorg. Bij albuminurie kunnen ACE-remmers of angiotensine-II-receptorblokkers worden gebruikt wanneer daarvoor een indicatie bestaat.

Ook SGLT2-remmers hebben een vaste plaats gekregen bij verschillende groepen mensen met chronische nierziekte. Deze medicijnen werden oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes. Later bleek dat ze bij geschikte patiënten ook de achteruitgang van nierziekte kunnen vertragen.

Hoogleraar interne geneeskunde Ron Gansevoort zei hierover: “Bij toeval werd ontdekt dat de medicijnen goed werken voor mensen met nier- en hartproblemen, ook als ze geen diabetes hebben.”¹⁵Nierstichting, Baanbrekend onderzoek naar nieuw medicijn voor nierpatiënten, 3 oktober 2022; citaat van prof. dr. Ron Gansevoort, UMCG.

Welke medicijnen geschikt zijn, hangt onder meer af van de eGFR, albuminurie en oorzaak van de nierziekte.¹⁶Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, 2024.

Bij een bacteriële nierinfectie kunnen antibiotica nodig zijn. Een afgesloten urineweg moet soms snel worden vrijgemaakt. Voor ontstekingsziekten van de nierfilters bestaan weer andere behandelingen.

Dialyse en niertransplantatie

Bij ernstig nierfalen kan nierfunctievervangende behandeling nodig zijn. De belangrijkste vormen zijn dialyse en niertransplantatie. Dialyse neemt een deel van de zuiverende functie van de nieren over. Bij hemodialyse gebeurt dat meestal meerdere keren per week. Dat heeft veel invloed op het dagelijks leven. Hessel Hansma zei over zijn dialyseperiode:

“Je moet je hele week afstemmen op 3 dagen in het ziekenhuis.”¹⁷Nierstichting, Deze 4Daagse is elke stap van Hessel Hansma een stap voor anderen.

Niet iedereen met chronische nierschade bereikt dit stadium.

Wanneer een transplantatie mogelijk is, wordt die soms al voorbereid voordat dialyse nodig wordt. Nefroloog Dennis Hesselink pleitte in 2026 voor tijdige bespreking van die mogelijkheid, juist omdat dialyse veel tijd en energie kost.¹⁸Nierstichting, Niertransplantatie liever vóór dialyse, 4 juni 2026; met dr. Dennis Hesselink, nefroloog Erasmus MC.

Een transplantatie betekent overigens geen genezing in de gewone betekenis van het woord. Er blijven controles nodig en medicijnen tegen afstoting moeten meestal levenslang worden gebruikt. Diana Matroos merkte na haar transplantatie hoeveel verschil een goed werkende donornier kon maken. Over de zware voorbereiding zei zij:

“Die week voelde ik me voor het eerst in mijn leven écht patiënt.”¹⁹Nierstichting, Ervaringsverhaal nierdonatie bij leven – Diana Matroos.

En na de transplantatie: “Er stroomde rust door mijn lijf.” De nier werkte direct.²⁰Nierstichting, Ervaringsverhaal nierdonatie bij leven – Diana Matroos.

Wat kun je zelf doen?

Niet roken is verstandig bij chronische nierschade. Regelmatige beweging helpt onder meer bij het verlagen van het cardiovasculaire risico. Bij overgewicht kan gewichtsverlies zinvol zijn. Let ook op zout. Veel zout kan de bloeddruk verhogen en vochtophoping verergeren. In Nederland geldt voor volwassenen als algemene bovengrens ongeveer 6 gram zout per dag.

Begin niet zelf aan een extreem eiwitarm dieet. Bij sommige nierziekten wordt de eiwitinname aangepast, maar te weinig eiwit kan eveneens problemen geven.

Ook met drinken bestaat geen algemene regel dat meer altijd beter is. Bij sommige mensen is voldoende drinken belangrijk. Bij ernstig nierfalen of forse vochtophoping kan juist een vochtbeperking nodig zijn.

Bespreek zulke aanpassingen bij ernstige nierschade met een arts of nierdiëtist.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met de huisarts wanneer je zonder duidelijke verklaring bloed in de urine ziet. Ook terugkerende opvallend schuimende urine kan reden zijn voor onderzoek. Dat geldt eveneens als je steeds meer vocht vasthoudt rond de enkels, benen of ogen. Een duidelijke afname van de hoeveelheid urine verdient beoordeling, zeker wanneer je ziek bent.

Heb je reeds nierschade en moet je meerdere dagen braken of heb je ernstige diarree, overleg dan met een arts. Bij vochtverlies (zeker wanneer je medicijnen gebruikt die de nierfunctie of vochtbalans beïnvloeden) kan de nierfunctie verder achteruitgaan.

Is eerder bij bloed- of urineonderzoek een nierafwijking gevonden en weet je niet of controle nodig is? Vraag dat dan na bij de huisarts.

Wanneer is snelle medische hulp nodig?

Laat je dezelfde dag medisch beoordelen wanneer je ernstig ziek bent en bijna niet meer plast. Dat geldt ook als je daarbij suf wordt, blijft braken of snel veel vocht vasthoudt.

Hoge koorts met flinke pijn in de zij kan passen bij een nierbekkenontsteking. Wanneer tegelijk een urineweg geblokkeerd is, kan een infectie snel ernstig worden.

Ernstige benauwdheid of plotselinge verwardheid bij iemand met gevorderde nierziekte vraagt eveneens om snelle beoordeling.

De nierfunctie volgen in de tijd

Een losse eGFR vertelt maar een deel van het verhaal. Stel dat iemand een eGFR van 48 heeft. Als die waarde al vier jaar rond de 48 ligt, is dat een andere situatie dan wanneer de eGFR drie maanden geleden nog 80 was.

De arts kijkt daarom naar het verloop. Dat geldt ook voor albumine in de urine.

Een plotseling afwijkende uitslag wordt vaak herhaald. Voor de diagnose chronische nierschade moet de afwijking minstens drie maanden bestaan.²¹Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO), KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, 2024. Lesley Inker wees juist op die mogelijkheid tot vroeg ingrijpen:

“It progresses slowly in many patients which allows opportunities for intervention.” (“Bij veel patiënten verloopt de ziekte langzaam, waardoor er mogelijkheden zijn om in te grijpen.”)²²National Kidney Foundation, “First Reports from Ambitious Workshop Published in The Lancet Diabetes and Endocrinology”, 9 januari 2019; citaat van dr. Lesley A. Inker.

Dat betekent niet dat iedere chronische nierziekte blijft verslechteren. Bij sommige mensen blijft de nierfunctie jarenlang vrijwel gelijk.

Veelvoorkomende begrippen

Albuminurie

Albuminurie betekent dat er meer albumine dan normaal in de urine zit. Het kan wijzen op beschadiging van de nierfilters.

Creatinine

Creatinine is een afvalstof die in het bloed voorkomt. De waarde wordt onder meer gebruikt om de eGFR te berekenen.

eGFR

eGFR staat voor estimated glomerular filtration rate. Het is een geschatte maat voor de filtratiesnelheid van de nieren.

Glomerulus

Een glomerulus is een klein kluwen van bloedvaatjes in de nier dat als filter werkt. Het meervoud is glomeruli.

Hematurie

Hematurie betekent bloed in de urine. Soms zie je het zelf. Soms wordt het pas bij urineonderzoek ontdekt.

Nefrologie

Nefrologie is het medisch specialisme dat zich bezighoudt met nierziekten. Een arts die hierin gespecialiseerd is, heet een nefroloog.

Proteïnurie

Proteïnurie betekent dat er te veel eiwit in de urine zit. Albuminurie is een specifieke vorm daarvan.

Verder lezen

Ook uit Aandoeningen

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.

RS3PE-syndroom: als je handen ineens dik en pijnlijk worden

Het RS3PE-syndroom is een zeldzame reumatische aandoening waarbij je plots aan beide handen, en soms voeten, een opvallende…

Lees het artikel →

Lees verder

Bell-clapper deformity: symptomen, oorzaak en behandeling

Weinig dingen zijn zo malheureus als wakker worden met een scherpe, misselijkmakende pijn in je edele delen en…

Lees het artikel →

Lees verder

Middenrifontsteking: symptomen, oorzaken en behandeling

Een middenrifontsteking duidt op een ontsteking van het middenrif. Het middenrif of diafragma is de belangrijkste ademhalingsspier in…

Lees het artikel →