Vaak plassen ’s nachts: blaas, prostaat of diabetes?

Laatst bijgewerkt op 20 juni 2026 door M.G. Sulman

Vaak plassen ’s nachts heet nycturie: je wordt wakker omdat je moet plassen en gaat daarna weer slapen. Soms komt het door veel drinken in de avond, maar het kan ook wijzen op een overactieve blaas, prostaatvergroting, diabetes, slaapapneu, plaspillen of vocht dat overdag in de benen zakt. Vooral als je grote hoeveelheden plast, veel dorst hebt, pijn voelt of bloed in de urine ziet, is opletten geboden. Waar ligt de grens tussen hinderlijk en zorgelijk?

Vaak plassen ’s nachts: blaas, prostaat of diabetes?

Je ligt net goed. De kamer is stil, het huis ademt nacht, en dan komt het weer: aandrang. Eerst denk je nog dat het toeval is. Een glas thee te laat op de avond, wat meer water na het sporten, misschien een onrustige nacht. Maar wanneer je nacht na nacht uit bed moet om te plassen, wordt het een ander verhaal. Dan is het niet alleen hinderlijk, maar ook slopend.

Vaak plassen ’s nachts heet medisch nycturie. Dat betekent dat je wakker wordt om te plassen en daarna weer gaat slapen. De eerste plas bij het opstaan telt dus niet mee. Eén keer per nacht komt veel voor, zeker bij het ouder worden. Twee keer of vaker wordt meestal als duidelijk hinderlijk gezien, vooral wanneer je slaap gebroken raakt en je overdag moe, prikkelbaar of minder scherp bent.¹Leslie, S. W., Sajjad, H., & Sharma, S. (2024). Nocturia. StatPearls. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK518987/

Nycturie is geen diagnose op zichzelf. Het is een signaal. Soms wijst het naar de blaas. Soms naar de prostaat. Soms naar diabetes mellitus, oftewel suikerziekte, waarbij een te hoge bloedsuiker ervoor zorgt dat je lichaam meer urine maakt. En soms ligt de oorzaak elders: bij slaapapneu, hartfalen, vocht in de benen, medicijnen, alcohol, cafeïne of simpelweg een drinkpatroon dat niet bij je nacht past.

De kunst is dus niet om meteen aan “prostaat” of “blaas” te denken, maar om het patroon te lezen. Het lichaam is zelden zo simplistisch als een foldertje doet vermoeden. Nochtans is het meestal goed uit te zoeken.

Wat is nycturie precies?

Niet elke nachtelijke toiletgang is hetzelfde

Nycturie betekent: wakker worden uit slaap omdat je moet plassen. Daarna ga je weer slapen. Dat onderscheid is nuttig. Wie ’s nachts wakker wordt door piekeren, pijn, lawaai of slapeloosheid en dan “toch maar even” naar het toilet gaat, heeft niet per se echte nycturie. Dan is het plassen eerder een gevolg van wakker zijn dan de reden dat je wakker werd.

Bij echte nycturie is de aandrang de wekker. Je blaas meldt zich. Soms met rustige druk, soms met haast. Bij sommige mensen komt er een flinke plas. Bij anderen zijn het kleine beetjes. Dat verschil zegt veel.

Een grote nachtelijke urinehoeveelheid wijst eerder op nachtelijke polyurie. Polyurie betekent dat je veel urine produceert. Nachtelijke polyurie houdt in dat je vooral ’s nachts opvallend veel urine maakt. Een kleine plas met sterke aandrang past eerder bij een overactieve blaas, prikkelbare blaas, blaasontsteking of verminderde blaascapaciteit.²Máxima MC. (z.d.). Nachtelijk plassen. https://www.mmc.nl/urologie/aandoeningen-en-behandelingen/nachtelijk-plassen/

Eén keer, twee keer, vijf keer

Eén keer per nacht plassen hoeft niet verontrustend te zijn. Zeker niet als je ’s avonds veel drinkt of laat sport. Twee keer per nacht wordt al hinderlijker. Vanaf drie keer per nacht wordt de kans groter dat je slaapkwaliteit merkbaar achteruitgaat. Dan gaat het niet meer alleen om de blaas, maar ook om herstel, concentratie, stemming en valrisico bij ouderen.

Vooral bij oudere mensen is nycturie geen kleinigheid. Je stapt slaperig uit bed, loopt in het donker, bent soms duizelig door lage bloeddruk bij opstaan, en één struikelmoment kan genoeg zijn. Een gebroken heup begint soms met een volle blaas om drie uur ’s nachts. Dat klinkt cru, maar het is wel de werkelijkheid.

Blaas, prostaat of diabetes: de drie klassieke verdachten

De blaas: te snel alarm

De blaas is geen passieve zak. Zij heeft een spierwand, zenuwen, rekreceptoren en een subtiel samenspel met de hersenen. Bij een overactieve blaas, medisch overactive bladder genoemd, trekt de blaasspier te vroeg samen of geeft het zenuwstelsel te snel het signaal “nu plassen”. Je voelt dan vaak plotselinge aandrang, ook als de blaas nog niet vol is.

Typische klachten bij een blaasprobleem zijn:

• vaak kleine beetjes plassen;
• plotselinge aandrang, soms moeilijk uit te stellen;
• urineverlies bij aandrang;
• overdag ook vaak moeten plassen;
• soms pijn, branderigheid of troebele urine bij een urineweginfectie.

Een blaasontsteking, medisch cystitis, geeft vaak branderigheid bij het plassen, kleine beetjes urine, pijn onder in de buik en soms bloed bij de urine. Bij mannen is een blaasontsteking minder “gewoon” dan bij vrouwen en verdient die sneller medische beoordeling, zeker bij koorts of ziek zijn.

De prostaat: de uitgang wordt nauwer

Bij mannen komt daar de prostaat bij. De prostaat is een klier onder de blaas, rondom de plasbuis. Bij het ouder worden groeit deze klier vaak. Dat heet benigne prostaathyperplasie, afgekort BPH: een goedaardige vergroting van de prostaat. Goedaardig betekent hier: geen kanker. Maar goedaardig kan nog steeds behoorlijk hinderlijk zijn.

Als de prostaat de plasbuis nauwer maakt, moet de blaas harder werken om urine kwijt te raken. Je merkt dat soms aan een zwakke straal, nadruppelen, persen, wachten voordat de plas komt of het gevoel dat de blaas niet leeg is. De Nederlandse NHG-Standaard over mictieklachten bij mannen noemt onder meer een zwakke of onderbroken straal, nadruppelen, vaker plassen overdag en ’s nachts, aandrang en urineverlies als klachten die bij plasklachten kunnen passen.³Nederlands Huisartsen Genootschap. (2022). Mictieklachten bij mannen. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/mictieklachten-bij-mannen

Toch is prostaatvergroting niet automatisch de oorzaak van nycturie. Dat is een hardnekkig misverstand. Sommige mannen hebben een grote prostaat en weinig klachten. Anderen hebben forse klachten met een bescheiden prostaat. De klacht ontstaat vaak uit een samenspel van prostaat, blaas, bekkenbodem, zenuwen, slaap en vochtbalans. De Nederlandse richtlijn voor mannelijke LUTS, lower urinary tract symptoms, benadrukt eveneens dat plasklachten bij mannen breder moeten worden bekeken dan alleen als prostaatprobleem.⁴Richtlijnendatabase. (2018). Mannelijke niet-neurogene LUTS: Traject voorafgaande aan verwijzing. https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/mannelijke_niet-neurogene_luts/traject_voorafgaande_aan_verwijzing_luts.html

Diabetes: suiker trekt water mee

Diabetes mellitus, oftewel suikerziekte, kan nachtelijk plassen veroorzaken doordat glucose, dus suiker, in het bloed te hoog wordt. Als de nieren die suiker niet volledig kunnen terughalen, komt er glucose in de urine. Glucose trekt water mee. Het gevolg: je plast veel, krijgt dorst, drinkt meer en plast nog meer.

De medische term polyurie betekent: abnormaal veel plassen. Polydipsie betekent: abnormaal veel dorst. Samen met vermagering en moeheid kunnen deze klachten wijzen op hyperglykemie, oftewel te hoge bloedsuiker. De NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 noemt dorst, polydipsie, polyurie en vermagering als klachten die bij hyperglykemie passen.⁵Nederlands Huisartsen Genootschap. (2024). Diabetes mellitus type 2. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/diabetes-mellitus-type-2

Bij diabetes zijn de nachtelijke plassen vaak niet klein. Het gaat geregeld om flinke hoeveelheden. Je wordt wakker, plast ruim, hebt dorst en merkt overdag mogelijk ook veel plassen, droge mond, wazig zien of onverklaarbare vermoeidheid.

📌 Praktisch onderscheid
Moet je ’s nachts vaak kleine beetjes plassen met haastige aandrang? Denk eerder aan blaas of prostaat.
Plas je grote hoeveelheden en heb je veel dorst? Dan moet diabetes of een andere oorzaak van polyurie worden uitgesloten.

Waarom je lichaam juist ’s nachts meer urine maakt

Nachtelijke polyurie: de blaas krijgt te veel aanbod

Bij nachtelijke polyurie maakt je lichaam ’s nachts te veel urine, terwijl de blaas zelf op zichzelf redelijk kan functioneren. Je kunt dit vergelijken met een emmer die prima is, maar steeds te snel wordt gevuld. Het probleem zit dan niet primair in de emmer, maar in de kraan.

Nachtelijke polyurie komt vaker voor bij ouderen. Overdag zakt vocht door de zwaartekracht naar de benen. Je ziet dan dikke enkels of een afdruk van de sokrand. Zodra je gaat liggen, stroomt dat vocht terug naar de bloedbaan. De nieren krijgen meer aanbod en gaan urine maken. Voilà: je moet eruit.

Dit zie je bijvoorbeeld bij veneuze insufficiëntie, waarbij de aderen in de benen het bloed minder goed terugvoeren, of bij hartfalen. Hartfalen betekent dat het hart onvoldoende pompkracht heeft om bloed efficiënt rond te sturen. Dat kan vochtophoping geven, vooral in benen en longen. Nachtelijk plassen kan daarbij één van de signalen zijn.

Slaapapneu: snurken, ademstops en nachtelijk plassen

Obstructief slaapapneu, vaak afgekort als OSAS, betekent dat de keelholte tijdens de slaap herhaaldelijk dichtvalt. Daardoor ontstaan ademstops, zuurstofdalingen en korte wekreacties. Veel mensen denken bij slaapapneu vooral aan snurken en vermoeidheid, maar nachtelijk plassen komt ook geregeld voor.

Bij ademstops ontstaat drukverandering in de borstkas en rek op het hart. Het lichaam kan daardoor meer atriaal natriuretisch peptide aanmaken, een hormoon dat de nieren aanzet tot zout- en vochtuitscheiding. Het gevolg is minder chic dan het klinkt: je moet plassen. Onderzoek bij mensen met diabetes type 2 heeft slaapapneu ook in verband gebracht met nachtelijke urineproductie.⁶Chasens, E. R., Umlauf, M. G., & Pillion, D. J. (2002). Nocturnal polyuria in type 2 diabetes: A symptom of obstructive sleep apnea. Diabetes Educator, 28(3), 424-434. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12068651/

Denk aan slaapapneu als je naast nycturie ook luid snurkt, ademstops hebt volgens je partner, wakker wordt met droge mond of hoofdpijn, en overdag slaperig bent. Zeker bij overgewicht, hoge bloeddruk en diabetes is dat geen zeldzame combinatie.

Plasklachten bij mannen: LUTS zonder tunnelvisie

LUTS: een brede term voor plasklachten

LUTS staat voor lower urinary tract symptoms: klachten van de lagere urinewegen. Dat zijn klachten vanuit blaas, prostaat, plasbuis en bekkenbodem. De term klinkt technisch, maar is nuttig, omdat hij voorkomt dat alle klachten gemakshalve op de prostaat worden geschoven.

LUTS worden vaak in drie groepen verdeeld.

Opslagklachten

Opslagklachten ontstaan terwijl de blaas urine bewaart. Je moet vaak plassen, hebt aandrang, plast ’s nachts of verliest urine voordat je het toilet haalt. De blaas gedraagt zich dan te nerveus of heeft minder reservecapaciteit.

Ledigingsklachten

Ledigingsklachten ontstaan tijdens het plassen. Denk aan een zwakke straal, persen, moeilijk op gang komen, onderbroken straal of lang moeten staan voordat je klaar bent.

Naklachten

Naklachten komen na het plassen: nadruppelen of het gevoel dat de blaas niet leeg is. Dat laatste heet residugevoel. Residuurine betekent dat er urine achterblijft in de blaas na het plassen. Een beetje kan normaal zijn, maar veel residu kan problemen geven.

Overloopblaas: de stille valkuil

Een overloopblaas ontstaat wanneer de blaas chronisch te vol blijft en niet goed leegt. Je kunt dan paradoxaal genoeg vaak moeten plassen of urine verliezen, terwijl de blaas juist vol zit. Dat lijkt tegenstrijdig, maar het is alsof een te volle regenton over de rand drupt.

De NHG-Standaard wijst erop dat een overloopblaas bij mannen soms moeilijk wordt herkend, omdat klachten langzaam ontstaan en niet altijd hevig zijn. Nachtelijke incontinentie, zwakke straal, frequente mictie en een voelbare of beklopbare niet-pijnlijke blaas kunnen erbij passen. Chronische retentie kan zelfs leiden tot hydronefrose, dat is stuwing van urine richting de nieren, en tot nierfunctieverlies.⁷Nederlands Huisartsen Genootschap. (2022). Mictieklachten bij mannen: Chronische retentie en overloopblaas. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/mictieklachten-bij-mannen

Dit is precies waarom “ik plas nog, dus het zal wel meevallen” niet altijd klopt. Soms plas je nog wel, maar leeg je niet goed.

Vrouwen en nachtelijk plassen

Hoewel prostaatklachten uiteraard alleen bij mannen spelen, komt nycturie ook veel voor bij vrouwen. Bij vrouwen kijken artsen vaker naar blaasfunctie, urineweginfecties, bekkenbodem, verzakking, overgang, medicatie, diabetes en vochtverdeling.

Na de overgang daalt de oestrogeenspiegel. Oestrogeen is een vrouwelijk geslachtshormoon dat onder meer invloed heeft op slijmvliezen van vagina en urinewegen. Door die daling kunnen de slijmvliezen droger en kwetsbaarder worden. Dat kan bijdragen aan aandrangklachten, branderigheid of terugkerende urineweginfecties.

Een verzakking, medisch prolaps, betekent dat blaas, baarmoeder of darm lager komen te liggen doordat steunweefsel en bekkenbodem verzwakt zijn. Dat kan het plassen beïnvloeden. Soms voelt iemand een balgevoel in de vagina, moet zij anders gaan zitten om goed uit te plassen, of blijft er urine achter.

Ook hier geldt: nachtelijk plassen is zelden één ding. Het is vaak een knooppunt van factoren.

Wanneer diabetes verdacht wordt

Veel plassen plus veel dorst

Diabetes komt in beeld wanneer nycturie samengaat met dorst, grote hoeveelheden urine, moeheid, gewichtsverlies, wazig zien of terugkerende infecties. Dat laatste gebeurt omdat hoge bloedsuiker het afweersysteem kan verzwakken en de urinewegen vatbaarder kan maken.

Diabetes type 2 ontstaat vaak geleidelijk. Je merkt niet altijd meteen dat je bloedsuiker te hoog is. Soms is nachtelijk plassen één van de eerste klachten. Bij diabetes type 1, die vaker jonger begint, kunnen dorst, veel plassen, gewichtsverlies en ziek voelen sneller en ernstiger optreden.

Een huisarts kan met bloedonderzoek de glucosewaarde meten. Glucose is bloedsuiker. Vaak wordt ook HbA1c bepaald. HbA1c geeft een indruk van de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen twee à drie maanden. Dat is geen momentopname, maar een soort suikergeheugen van het bloed.

Diabetes insipidus: zeldzamer, maar anders

Er bestaat ook diabetes insipidus, tegenwoordig steeds vaker aangeduid als een stoornis in arginine-vasopressine. Dat is iets anders dan diabetes mellitus. Bij diabetes insipidus maakt het lichaam enorme hoeveelheden waterige urine doordat het hormoon vasopressine ontbreekt of de nieren er onvoldoende op reageren. Vasopressine helpt normaal om water vast te houden. Bij een tekort of ongevoeligheid verlies je te veel water via de urine.

Dit is zeldzamer, maar het patroon is opvallend: zeer veel plassen, vaak liters per dag, en hevige dorst. Dan moet je niet zelf gaan puzzelen met minder drinken. Bij echte polyurie kan te weinig drinken gevaarlijk worden.⁸Hui, C., Khan, M., & Radbel, J. (2024). Arginine Vasopressin Disorder, formerly Diabetes Insipidus. StatPearls. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470458/

Andere oorzaken die vaak worden vergeten

Medicijnen

Sommige medicijnen jagen de nachtelijke urineproductie aan. Plaspillen, medisch diuretica, zijn de bekendste. Ze worden gebruikt bij hoge bloeddruk, hartfalen of vocht vasthouden. Als je zo’n middel laat op de dag inneemt, is nachtelijk plassen bijna voorspelbaar.

Ook lithium, sommige antidepressiva, antipsychotica, calciumantagonisten tegen hoge bloeddruk en middelen die vochtbalans of blaasfunctie beïnvloeden, kunnen meespelen. Stop nooit op eigen houtje. Timing, dosering of alternatief middel bespreek je met arts of apotheker.

Alcohol, cafeïne en laat drinken

Alcohol remt vasopressine, het hormoon dat helpt om vocht vast te houden. Daardoor maak je meer urine. Cafeïne, aanwezig in koffie, cola, energiedrank en sommige thee, kan de blaas prikkelen en de urineproductie iets verhogen. Niet iedereen reageert even sterk, maar bij nycturie is het vaak de moeite waard om het avondpatroon eerlijk te bekijken.

Een klassiek foutje: overdag te weinig drinken, ’s avonds de achterstand inhalen. Het lichaam heeft geen boekhouder nodig, maar een ritme. Wie tussen 20.00 en 23.00 uur nog veel drinkt, betaalt dat soms rond 02.30 uur terug.

Obstipatie en bekkenbodemspanning

Obstipatie betekent verstopping van de darmen. Een volle endeldarm kan druk geven op blaas en plasbuis. Daardoor krijg je vaker aandrang of plas je minder goed uit. Ook een te gespannen bekkenbodem kan plasklachten geven. De bekkenbodem is de spierlaag onder in het bekken die helpt bij plassen, ontlasting en seksuele functie. Als die spieren niet goed ontspannen tijdens het plassen, kan de blaaslediging stroef verlopen.

Dit wordt nogal eens gemist, vooral bij jongere mannen met plasklachten. Niet iedere zwakke straal is prostaat. Soms is de bekkenbodem de dwarsligger.

Nierproblemen

Chronische nierschade kan het concentrerend vermogen van de nieren verminderen. Dat betekent dat de nieren urine minder goed kunnen indikken. Je maakt dan meer urine, ook ’s nachts. Bij verdenking meet de huisarts creatinine en eGFR. Creatinine is een afvalstof in het bloed; eGFR is een berekende maat voor nierfunctie.

Alarmsignalen: wanneer moet je de huisarts bellen?

Nachtelijk plassen is vaak hinderlijk, maar niet acuut gevaarlijk. Toch zijn er situaties waarin je niet moet afwachten.

Neem contact op met de huisarts bij:

• bloed in de urine;
• pijn of branderigheid bij plassen die niet snel zakt;
• koorts, koude rillingen of ziek zijn bij plasklachten;
• pijn in de flank, dus aan de zijkant van rug of buik;
• niet kunnen plassen terwijl je wel aandrang hebt;
• nieuwe urine-incontinentie, vooral ’s nachts;
• veel dorst, grote hoeveelheden urine en gewichtsverlies;
• snel toenemende zwelling van benen of kortademigheid;
• neurologische klachten, zoals doof gevoel in het kruis, krachtsverlies in benen of verlies van controle over urine en ontlasting.

Bij niet kunnen plassen met pijnlijke volle blaas is sprake van acute urineretentie. Retentie betekent vasthouden. Dat vraagt dezelfde dag medische hulp. Bij koorts en flankpijn kan er een nierbekkenontsteking spelen. Ook dat verdient snelle beoordeling.

De NHG-richtlijn noemt bij plasklachten onder meer pijn bij plassen, bloed bij de urine, malaise, koorts, koude rillingen en flankpijn als relevante signalen in de beoordeling.⁹Nederlands Huisartsen Genootschap. (2022). Mictieklachten bij mannen: Anamnese. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/mictieklachten-bij-mannen

Wat de huisarts wil weten

Het plasdagboek: weinig glamour, veel waarde

Een plasdagboek klinkt kneuterig, maar het is vaak het nuttigste onderzoek. Je noteert meestal twee tot drie dagen wanneer je plast, hoeveel je plast, hoeveel je drinkt, wat je drinkt en wanneer je aandrang of urineverlies hebt. De huisarts ziet dan patronen die je uit je geheugen moeilijk haalt.

Zo’n dagboek maakt onderscheid tussen:

• vaak kleine beetjes plassen;
• normale plassen, maar te vaak;
• grote nachtelijke urineproductie;
• overmatig drinken;
• nachtelijke klachten door wakker liggen;
• aanwijzingen voor verminderde blaascapaciteit.

Thuisarts adviseert bij plasklachten bij mannen ook het invullen van een plasdagboek wanneer iemand vaker moet plassen, nadruppelt, een slappere straal heeft of ’s nachts vaker wakker wordt om te plassen.¹⁰Thuisarts.nl. (z.d.). Ik ga een plasdagboek invullen. https://www.thuisarts.nl/problemen-met-plassen-bij-mannen/ik-ga-plasdagboek-invullen-man

Urineonderzoek

Urineonderzoek kijkt naar bloed, nitriet, leukocyten, glucose en soms eiwit. Leukocyten zijn witte bloedcellen; die kunnen wijzen op ontsteking. Nitriet kan passen bij bepaalde bacteriën. Glucose in urine kan richting diabetes wijzen. Bloed in urine vraagt altijd zorgvuldige duiding, zeker wanneer het zichtbaar rood is.

Bij terugkerende infecties of twijfel kan urine op kweek worden gezet. Een kweek laat zien welke bacterie groeit en welk antibioticum werkt.

Bloedonderzoek

Bloedonderzoek is zinvol wanneer er verdenking is op diabetes, nierproblemen, ontsteking of een verstoorde vochtbalans. Denk aan glucose, HbA1c, creatinine, eGFR en soms natrium. Natrium is een belangrijk zout in het bloed; te laag natrium kan onder meer ontstaan bij bepaalde medicijnen of hormoonbehandeling tegen nachtelijke urineproductie.

Lichamelijk onderzoek

Bij mannen kan de huisarts de buik onderzoeken op een volle blaas. Soms volgt rectaal toucher. Daarbij voelt de arts via de anus aan de prostaat. Dat onderzoek zegt iets over grootte, gevoeligheid en opvallende afwijkingen, maar het is geen perfecte test voor prostaatkanker. Een normale tastbevinding sluit prostaatkanker niet volledig uit, en een vergrote prostaat betekent niet automatisch kanker.

Bij vrouwen kan onderzoek van buik, bekkenbodem of verzakking nodig zijn, afhankelijk van klachten. Dat hoeft niet bij ieder nachtelijk plasprobleem, maar wel bij bijkomende klachten zoals urineverlies, terugkerende infecties, pijn of verzakkingsgevoel.

Echo en flowmetrie

Een uroloog kan uroflowmetrie doen. Daarbij plas je op een speciaal toilet dat de kracht en het patroon van de urinestraal meet. Daarna kan met een echo worden gekeken hoeveel urine achterblijft. Dat heet residumeting. Blijft er veel urine achter, dan wijst dat op ledigingsproblemen.

Een echo van nieren, blaas of prostaat wordt gebruikt wanneer er verdenking is op stuwing, stenen, veel residu, afwijkingen of ingewikkelde klachten.

Behandeling: eerst het patroon, dan pas de pil

Avondritme aanpassen zonder doorschieten

Bij milde nycturie begint de behandeling vaak nuchter. Niet door de hele dag minder te drinken, maar door slimmer te verdelen. Drink overdag voldoende en beperk grote hoeveelheden in de laatste twee tot drie uur voor het slapen. Let ook op soep, fruit met veel vocht, alcohol en cafeïne in de avond.

Ga vlak voor het slapen naar het toilet. Bij mannen met nadruppelen kan rustig uitplassen helpen. Neem de tijd, ontspan de bekkenbodem, pers niet. Persen maakt het systeem vaak juist onrustiger.

Benen omhoog bij vocht in de enkels

Heb je ’s avonds dikke enkels, leg dan aan het einde van de middag of vroege avond de benen een tijdje omhoog. Soms helpen steunkousen, vooral bij veneuze insufficiëntie. Dat moet wel passen bij je situatie; bij bepaalde vaatproblemen zijn steunkousen niet zomaar geschikt. Overleg dus bij twijfel.

Het principe is simpel: verplaats vocht eerder op de avond terug naar de bloedsomloop, zodat je nieren vóór bedtijd al een deel kunnen afvoeren.

Blaastraining

Bij aandrangklachten kan blaastraining helpen. Je leert de aandrang iets uit te stellen en de blaas allengs weer grotere volumes te laten verdragen. Dat is geen karaktertest. Het is training van reflexen. Vaak werkt dit beter wanneer je weet wat je doet en een plasdagboek gebruikt.

Bekkenfysiotherapie kan zinvol zijn bij urineverlies, bekkenbodemspanning of verkeerd plasgedrag. Een bekkenfysiotherapeut kijkt niet alleen naar kracht, maar ook naar ontspanning. Te veel spanning is net zo goed een probleem als te weinig kracht.

Medicatie bij prostaat- en blaasklachten

Bij mannen met hinderlijke LUTS kan de huisarts of uroloog medicatie overwegen als leefstijladviezen onvoldoende helpen. Alfa-1-blokkers, zoals tamsulosine, ontspannen glad spierweefsel rond prostaat en blaashals. Daardoor kan de urine makkelijker passeren. Mogelijke bijwerkingen zijn duizeligheid, lage bloeddruk bij opstaan en soms zaadlozingsstoornissen.

5-alfa-reductaseremmers, zoals finasteride of dutasteride, remmen hormonale omzetting waardoor de prostaat op termijn kan krimpen. Deze middelen werken traag, eerder in maanden dan dagen, en zijn vooral zinvol bij een duidelijk vergrote prostaat. Bijwerkingen kunnen libidoverlies, erectieproblemen of borstgevoeligheid zijn.

Bij overactieve blaas worden soms antimuscarinica of bèta-3-agonisten gebruikt. Antimuscarinica remmen overmatige blaassamentrekking, maar kunnen droge mond, obstipatie en soms verwardheid geven, vooral bij kwetsbare ouderen. Bèta-3-agonisten, zoals mirabegron, ontspannen de blaasspier tijdens opslag, maar vragen aandacht bij hoge bloeddruk.

Het Farmacotherapeutisch Kompas benadrukt dat bij aspecifieke mictieklachten bij mannen uitleg en niet-medicamenteuze adviezen de basis vormen, en dat het effect van medicamenteuze behandeling vaak beperkt is omdat de klachten geregeld multifactorieel zijn.¹¹Zorginstituut Nederland. (z.d.). Mictieklachten bij mannen. Farmacotherapeutisch Kompas. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/mictieklachten_bij_mannen

Desmopressine bij nachtelijke polyurie

Desmopressine is een medicijn dat lijkt op vasopressine, het hormoon dat water vasthoudt. Het kan bij geselecteerde patiënten met nachtelijke polyurie de nachtelijke urineproductie verminderen. Dit middel is niet voor iedereen geschikt. Vooral bij ouderen bestaat risico op hyponatriëmie, oftewel een te laag natriumgehalte in het bloed. Dat kan hoofdpijn, misselijkheid, verwardheid, insulten en ernstige complicaties geven.

Daarom hoort desmopressine bij medische selectie en controle van natrium. Het is geen slaapmutsje in tabletvorm.

Diabetes behandelen

Als diabetes de oorzaak is, helpt een blaaspil niet wezenlijk. Dan moet de bloedsuiker worden aangepakt. Dat begint vaak met leefstijl, gewichtsreductie waar nodig, beweging, voeding en medicatie zoals metformine of andere middelen, afhankelijk van risicoprofiel, nierfunctie en hart-vaatziekten. Bij sterk verhoogde glucose of diabetes type 1 kan insuline nodig zijn.

Wanneer de bloedsuiker beter wordt, neemt de osmotische diurese af. Osmotische diurese betekent dat stoffen zoals glucose water meetrekken in de urine. De nacht wordt dan vaak rustiger.

Wanneer verwijzing naar de uroloog logisch is

De huisarts kan veel zelf beoordelen en behandelen. Verwijzing naar de uroloog ligt meer voor de hand bij:

• bloed in de urine zonder duidelijke onschuldige verklaring;
• verdenking op overloopblaas of veel residu;
• herhaalde urineweginfecties bij mannen;
• onvoldoende effect van eerste behandeling;
• ernstige klachten of snelle verslechtering;
• afwijkende prostaatbevinding of verhoogde verdenking op prostaatkanker;
• nierfunctiestoornis of stuwing;
• complexe blaasproblemen, neurologische aandoeningen of eerdere operaties.

Bij complexe blaasproblemen bestaan in Nederland gespecialiseerde urologische centra en poliklinieken. Voor gewone nycturie is meestal geen academisch expertisecentrum nodig. Bij hoogcomplexe urologie, neurogene blaasproblemen of oncologische verdenking kan verwijzing naar een academisch centrum, zoals Amsterdam UMC of UMC Utrecht, aan de orde zijn. Amsterdam UMC beschrijft zichzelf als academisch ziekenhuis waar patiëntenzorg, onderzoek en opleiding samenkomen; UMC Utrecht vervult eveneens een academische rol met zorg, onderzoek en onderwijs.¹²Amsterdam UMC. (z.d.). Over Amsterdam UMC. https://www.amsterdamumc.nl/¹³UMC Utrecht. (z.d.). UMC Utrecht. https://www.umcutrecht.nl/nl

Voor complexe niet-oncologische blaasproblemen bestaan ook gespecialiseerde klinieken, zoals het Andros Blaascentrum, dat zich richt op onder meer overactieve blaas, blaaspijnsyndroom, terugkerende blaasontstekingen en incontinentie.¹⁴Andros Blaascentrum. (z.d.). Complexe blaasproblemen. https://www.blaascentrum.nl/ Dat is niet de eerste stap voor iemand die sinds twee weken wat vaker ’s nachts plast, maar wel relevant wanneer klachten hardnekkig, complex of specialistisch zijn.

PubMed en wetenschap: wat publicaties laten zien

Nycturie is vaak multifactorieel

Een belangrijke les uit de wetenschappelijke literatuur is dat nycturie zelden één nette oorzaak heeft. Een PubMed-review over nycturie bij oudere mannen beschrijft nycturie als een veelvoorkomende en hinderlijke klacht die slaapkwaliteit en kwaliteit van leven aantast, met vaak een multifactoriële etiologie. Etiologie betekent: ontstaanswijze of oorzaak.¹⁵Van Doorn, B., Blanker, M. H., Kok, E. T., Westers, P., & Bosch, J. L. H. R. (2012). Nocturia in older men. Maturitas, 71(1), 8-12. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22079871/

Dat klopt met de spreekkamer. De ene patiënt heeft prostaatklachten, drinkt laat koffie en heeft dikke enkels. De andere heeft diabetes, slaapapneu en gebruikt een plaspil. Wie dan één oorzaak aanwijst, pleegt medische quatsch.

Diabetes verhoogt de kans op nycturie

Een systematische review en meta-analyse vond een verband tussen diabetes en nycturie. In die analyse werd diabetes geassocieerd met een ongeveer 1,49 keer hogere kans op nycturie.¹⁶Fu, Z., Wang, F., Sun, J., Wang, X., & Tang, D. (2022). The association between diabetes and nocturia: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 10, 924488. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9574227/ Dat betekent niet dat iedere nachtelijke toiletgang diabetes is. Het betekent wel dat dorst, veel plassen, overgewicht, familiaire belasting of moeheid serieus moeten worden meegewogen.

Polyurie vraagt om breder denken

Een studie over polyurie bij patiënten met LUTS laat zien dat veel plassen niet zomaar als blaas- of prostaatklacht moet worden behandeld. Polyurie kan verband houden met diabetes mellitus, chronische nierziekte, diabetes insipidus of primaire polydipsie, waarbij iemand veel drinkt zonder lichamelijke noodzaak.¹⁷Fisch, G. Z., et al. (2022). Polyuria in patients with lower urinary tract symptoms. Neurourology and Urodynamics, 42(2), 405-412. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10092195/ Dat is praktisch relevant: zomaar vocht beperken kan bij sommige mensen verkeerd uitpakken. Eerst meten, dan snoeien.

LUTS bij mannen: prostaat én blaas

Recente literatuur over LUTS bij mannen beschrijft urgency, nycturie en zwakke straal als veelvoorkomende klachten, vaak veroorzaakt door BPH, een overactieve detrusor of beide. De detrusor is de blaasspier die samentrekt bij plassen.¹⁸Wei, J. T., Calhoun, E. A., & Jacobsen, S. J. (2025). Lower urinary tract symptoms in men: A review. JAMA. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40658396/ Dat sluit aan bij de klinische ervaring: de prostaat is vaak betrokken, maar de blaas doet bijna altijd mee.

Kruidengeneeskunde: nuchter kijken naar zaagpalm en vrienden

Zaagpalm bij prostaatklachten

Zaagpalm, medisch Serenoa repens of saw palmetto, is waarschijnlijk het bekendste kruidensupplement bij plasklachten door prostaatvergroting. Het wordt verkocht met beloften over betere straal, minder nachtelijk plassen en “natuurlijke prostaatondersteuning”. Dat klinkt vriendelijk. De wetenschap is beduidend minder lyrisch.

Oudere reviews lieten soms lichte verbetering zien, maar grotere en strengere onderzoeken vonden weinig tot geen voordeel boven placebo. Het Amerikaanse NCCIH meldt dat een review uit 2023 van 27 studies bij mannen met BPH vond dat zaagpalm als enkelvoudig middel weinig of geen voordeel geeft voor BPH-klachten. Ook twee NIH-gefinancierde klinische trials vonden geen duidelijke verbetering ten opzichte van placebo.¹⁹National Center for Complementary and Integrative Health. (2023). Saw palmetto: Usefulness and safety. https://www.nccih.nih.gov/health/saw-palmetto Een grote gerandomiseerde studie in The New England Journal of Medicine vond eveneens geen verbetering van symptomen of objectieve maten bij BPH.²⁰Bent, S., Kane, C., Shinohara, K., Neuhaus, J., Hudes, E. S., Goldberg, H., & Avins, A. L. (2006). Saw palmetto for benign prostatic hyperplasia. New England Journal of Medicine, 354(6), 557-566. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16467543/

Kort gezegd: zaagpalm is geen rampzalig middel, maar je moet er geen wondermiddel van maken. Zeker niet wanneer er bloed in de urine zit, je niet goed kunt uitplassen, veel dorst hebt of forse nachtelijke klachten ontwikkelt.

Brandnetelwortel, pompoenpit en fytosterolen

Brandnetelwortel, pompoenpitextract en bèta-sitosterol worden eveneens gebruikt bij milde plasklachten. Bèta-sitosterol is een plantensterol, een vetachtige stof uit planten. Sommige studies suggereren lichte symptoomverbetering, maar de kwaliteit en vergelijkbaarheid van onderzoeken wisselen. Bovendien gaan supplementen vaak over samengestelde producten, waardoor moeilijk te zeggen is welk bestanddeel eventueel iets doet.

Bij milde klachten kun je, na overleg met arts of apotheker, een supplement overwegen als aanvulling, niet als vervanging van beoordeling. Gebruik je bloedverdunners, heb je lever- of nierproblemen, slik je meerdere medicijnen of sta je onder behandeling voor prostaatkanker of diabetes, wees extra voorzichtig. “Natuurlijk” betekent niet automatisch veilig. Vingerhoedskruid is ook natuurlijk; daar kun je desalniettemin ernstig ziek van worden.

Cranberry bij nachtelijk plassen?

Cranberry wordt vaak genoemd bij blaasontstekingen, vooral ter preventie van terugkerende urineweginfecties bij sommige vrouwen. Het is geen algemene behandeling tegen nycturie. Als je ’s nachts plast door prostaatobstructie, diabetes, slaapapneu of nachtelijke polyurie, gaat cranberry het probleem niet wezenlijk oplossen. Het middel hoort dus hooguit in een smal vakje: terugkerende urineweginfecties, niet “vaak plassen ’s nachts” als breed probleem.

Zelf aanpakken: praktisch en veilig

Meet drie dagen wat er gebeurt

Begin met een eenvoudig plasdagboek. Noteer:

• tijdstip van drinken;
• soort drank;
• geschatte hoeveelheid;
• tijdstip van plassen;
• hoeveelheid urine, als meten lukt;
• aandrang, urineverlies, pijn of branderigheid;
• bedtijd en wektijd.

Een maatbeker klinkt weinig poëtisch, maar geeft meer waarheid dan drie weken speculeren.

Schuif vocht naar eerder op de dag

Drink overdag normaal. Beperk grote hoeveelheden na het avondeten. Stop niet rigoureus met drinken, zeker niet bij warm weer, nierstenen, diabetes of medicatiegebruik. Het doel is ritme, geen uitdroging.

Let op alcohol en cafeïne

Probeer twee weken zonder alcohol in de avond en zonder cafeïne na de middag. Niet als morele exercitie, maar als test. Wordt de nacht rustiger, dan heb je nuttige informatie.

Beweeg en behandel dikke enkels serieus

Wandelen, kuitspieren gebruiken en benen omhoog leggen kunnen helpen bij vocht dat overdag naar de benen zakt. Heb je forse zwelling, kortademigheid of snelle gewichtstoename, dan hoort daar medische beoordeling bij. Dat kan wijzen op hart-, nier- of vaatproblemen.

Plas rustig, niet gehaast

Neem tijd om uit te plassen. Ga niet persen. Ontspan buik en bekkenbodem. Bij mannen met nadruppelen kan het helpen om na het plassen even te wachten, rustig na te plassen en eventueel de plasbuis voorzichtig leeg te strijken vanaf de basis richting uitgang. Klinkt weinig salonfähig, maar het werkt soms prima.

Veelgemaakte misverstanden

“Het zal wel de prostaat zijn”

Bij mannen boven de vijftig is de prostaat een logische verdachte, maar geen allesverklaring. Een overactieve blaas, diabetes, slaapapneu, vocht in de benen, medicijnen en drinkgewoonten kunnen hetzelfde nachtelijke patroon geven. Wie direct naar prostaatmiddelen grijpt, mist soms de werkelijke oorzaak.

“Prostaatklachten betekenen prostaatkanker”

Meestal niet. Plasklachten bij mannen komen vaak door goedaardige prostaatvergroting of blaasfunctie. Thuisarts vermeldt uitdrukkelijk dat problemen met plassen geen teken van prostaatkanker zijn.²¹Thuisarts.nl. (z.d.). Problemen met plassen bij mannen. https://www.thuisarts.nl/problemen-met-plassen-bij-mannen Dat neemt niet weg dat bloed in de urine, botpijn, onverklaard gewichtsverlies of afwijkend onderzoek serieus genomen moeten worden.

“Minder drinken lost het op”

Soms helpt minder drinken in de avond. Maar bij polyurie door diabetes, nierproblemen of diabetes insipidus is simpelweg minder drinken geen goede oplossing. Dan bestrijd je het gevolg, niet de oorzaak. Bij sterke dorst en grote urinehoeveelheden hoort onderzoek.

“Als de urine schoon is, is er niets aan de hand”

Een schone urine sluit een blaasontsteking grotendeels uit, maar verklaart nycturie niet automatisch. Prostaatobstructie, overactieve blaas, nachtelijke polyurie, slaapapneu, diabetes en medicijnen kunnen allemaal bestaan zonder afwijkende urinetest.

Casus: drie nachten, drie verhalen

Peter, 64 jaar

Peter moet vier keer per nacht plassen. Zijn straal is zwak, hij nadruppelt en heeft vaak het gevoel dat de blaas niet leeg is. In het plasdagboek staan geen enorme nachtelijke volumes, maar wel veel kleine plassen. Hier denk je aan LUTS met mogelijk prostaatobstructie, blaasoveractiviteit of residu. Uroflowmetrie en residumeting kunnen helpen als de huisarts verwijst.

Marianne, 58 jaar

Marianne wordt drie keer per nacht wakker en plast telkens veel. Ze heeft dorst, is moe en ziet soms wazig. Overdag drinkt ze meer dan vroeger. Hier moet de bloedsuiker worden gecontroleerd. Diabetes is geen zekerheid, maar wel een duidelijke mogelijkheid.

Henk, 72 jaar

Henk plast vooral ’s nachts veel. Overdag valt het mee. Hij heeft dikke enkels aan het einde van de dag en slaapt half zittend omdat hij anders benauwd wordt. Hier moet je denken aan vochtverdeling, mogelijk hartfalen of vaatproblemen. Een prostaatpil alleen is dan te mager gedacht.

Wanneer is het meestal onschuldig?

Nycturie is vaker hinderlijk dan gevaarlijk wanneer:

• je één keer per nacht plast;
• er een duidelijke verklaring is, zoals laat veel drinken;
• je geen pijn, bloed, koorts of dorst hebt;
• de klacht tijdelijk is;
• je overdag goed functioneert;
• je normale hoeveelheden plast.

Maar “onschuldig” betekent niet “negeren tot je murw bent”. Als je slaap structureel wordt stukgeslagen, verdient het aandacht. Slechte slaap werkt door in bloeddruk, stemming, concentratie, eetlust en valrisico. Het nachtelijke toiletbezoek is dan misschien niet gevaarlijk, maar de gevolgen kunnen dat wel worden.

De kern: kijk naar hoeveelheid, aandrang en context

Wie ’s nachts vaak moet plassen, moet drie vragen stellen.

1. Ten eerste: hoeveel plas je? Grote hoeveelheden wijzen richting nachtelijke polyurie, diabetes, vochtverplaatsing, nierproblemen of slaapapneu. Kleine beetjes met felle aandrang passen meer bij blaasprikkeling, overactieve blaas of infectie.
2. Ten tweede: hoe plas je? Een zwakke straal, nadruppelen, persen en slecht leegplassen brengen bij mannen de prostaat, plasbuis en blaaslediging in beeld. Bij vrouwen denk je eerder aan blaasfunctie, bekkenbodem, verzakking of overgangsgerelateerde slijmvliesproblemen.
3. Ten derde: wat gebeurt er verder in je lichaam? Dorst, dikke enkels, snurken, medicijnen, koorts, pijn, bloed in de urine en gewichtsverlies zijn geen bijzaak. Daar zit dikwijls de sleutel.

Nachtelijk plassen lijkt een klein ongemak, iets tussen bed en badkamer. Toch vertelt het vaak iets over de samenwerking tussen nieren, blaas, hormonen, slaap, hart, bloedvaten en stofwisseling. Wie dat patroon zorgvuldig leest, voorkomt dat alles gemakshalve op “de leeftijd” wordt geschoven. Soms is geruststelling terecht. Soms volstaat een ander avondritme. En soms is die nachtelijke gang naar het toilet het keurige, maar dringende verzoek van je lichaam om beter te kijken.

Disclaimer

Dit artikel is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling door je huisarts, uroloog, internist of andere zorgverlener. Vaak plassen ’s nachts is meestal hinderlijk en niet direct gevaarlijk, maar laat je beoordelen bij bloed in de urine, koorts, pijn bij het plassen, flankpijn, veel dorst, onverklaard gewichtsverlies, plots niet kunnen plassen, ernstige vermoeidheid of snel toenemende zwelling van benen. Gebruik je medicijnen, zoals plaspillen of middelen voor bloeddruk, prostaat, blaas of diabetes, verander dan niet op eigen houtje de dosering; overleg met je arts of apotheker.

Geraadpleegde bronnen

• Andros Blaascentrum. (z.d.). Complexe blaasproblemen. https://www.blaascentrum.nl/
• Amsterdam UMC. (z.d.). Over Amsterdam UMC. https://www.amsterdamumc.nl/
• Bent, S., Kane, C., Shinohara, K., Neuhaus, J., Hudes, E. S., Goldberg, H., & Avins, A. L. (2006). Saw palmetto for benign prostatic hyperplasia. New England Journal of Medicine, 354(6), 557–566. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16467543/
• Chasens, E. R., Umlauf, M. G., & Pillion, D. J. (2002). Nocturnal polyuria in type 2 diabetes: A symptom of obstructive sleep apnea. The Diabetes Educator, 28(3), 424–434. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12068651/
• Farmacotherapeutisch Kompas. (z.d.). Mictieklachten bij mannen. Zorginstituut Nederland. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/indicatieteksten/mictieklachten_bij_mannen
• Farmacotherapeutisch Kompas. (z.d.). 5-alfa-reductaseremmers. Zorginstituut Nederland. https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/groepsteksten/5_alfa_reductaseremmers
• Fisch, G. Z., et al. (2022). Polyuria in patients with lower urinary tract symptoms. Neurourology and Urodynamics, 42(2), 405–412. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10092195/
• Fu, Z., Wang, F., Sun, J., Wang, X., & Tang, D. (2022). The association between diabetes and nocturia: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 10, 924488. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9574227/
• Hui, C., Khan, M., & Radbel, J. (2024). Arginine vasopressin disorder, formerly diabetes insipidus. StatPearls. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470458/
• Leslie, S. W., Sajjad, H., & Sharma, S. (2024). Nocturia. StatPearls. National Center for Biotechnology Information. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK518987/
• Máxima MC. (z.d.). Nachtelijk plassen. https://www.mmc.nl/urologie/aandoeningen-en-behandelingen/nachtelijk-plassen/
• National Center for Complementary and Integrative Health. (2023). Saw palmetto: Usefulness and safety. https://www.nccih.nih.gov/health/saw-palmetto
• Nederlands Huisartsen Genootschap. (2022). Mictieklachten bij mannen. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/mictieklachten-bij-mannen
• Nederlands Huisartsen Genootschap. (2024). Diabetes mellitus type 2. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/diabetes-mellitus-type-2
• Richtlijnendatabase. (2018). Mannelijke niet-neurogene LUTS. https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/mannelijke_niet-neurogene_luts/traject_voorafgaande_aan_verwijzing_luts.html
• Thuisarts.nl. (z.d.). Ik ga een plasdagboek invullen. https://www.thuisarts.nl/problemen-met-plassen-bij-mannen/ik-ga-plasdagboek-invullen-man
• Thuisarts.nl. (z.d.). Problemen met plassen bij mannen. https://www.thuisarts.nl/problemen-met-plassen-bij-mannen
• UMC Utrecht. (z.d.). UMC Utrecht. https://www.umcutrecht.nl/nl

Reacties en ervaringen

Heb je zelf ervaring met vaak plassen ’s nachts, bijvoorbeeld door prostaatklachten, diabetes, een overactieve blaas, slaapapneu of vocht vasthouden? Je reactie is welkom, mits deze respectvol, inhoudelijk en niet-commercieel is. Reacties verschijnen niet altijd direct onder het artikel; ze worden eerst bekeken om spam, reclame en medische quatsch buiten de deur te houden. Daardoor kan het enkele uren duren voordat je reactie zichtbaar wordt. Deel liever geen privacygevoelige medische gegevens, medicatielijsten of persoonlijke dossierinformatie.

Verder lezen

Ook uit deze rubriek

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.

Hoofdpijn met misselijkheid: migraine of toch iets anders?

Hoofdpijn met misselijkheid is hoofdpijn waarbij je maag tegelijk opspeelt, vaak met een wee gevoel, braakneiging of echt…

Lees het artikel →

Moe na het eten: wanneer is het je bloedsuiker, je spijsvertering of gewoon slaaptekort?

Moe na het eten is een duidelijke terugval in energie of alertheid na een maaltijd. Soms hoort het…

Lees het artikel →

Kortademig bij traplopen: wanneer is dat normaal en wanneer niet?

Kortademigheid bij traplopen betekent dat je sneller buiten adem raakt dan je bij gewone inspanning zou verwachten. Soms…

Lees het artikel →