Last Updated on 16 oktober 2022 by M.G. Sulman

Nikkelallergie is één van de meest voorkomende oorzaken van allergisch contacteczeem. Bij allergisch contacteczeem is de oorzaak van het eczeem een allergische reactie voor een bepaalde stof, een allergeen. Allergisch contacteczeem door nikkel veroorzaakt een rode, jeukende uitslag op de huid op plekken waar het in contact is (geweest) met nikkel-bevattende voorwerpen. De meest voorkomende plaatsen voor zo’n huiduitslag zijn de oorlellen (van oorbellen), de polsen (van een horlogebandje) en de onderbuik (van een broeksknoop).

allergisch contacteczeem
Allergisch contacteczeem door nikkel / Bron: Wikimedia Commons

Wat is nikkelallergie?

Allergisch contacteczeem door nikkel(NACD) is huiduitslag of eczeem op de huid als gevolg van een allergie voor nikkel. Een allergie is een overgevoeligheid voor bepaalde stoffen. Deze stoffen worden allergenen genoemd. Wanneer je allergisch bent voor nikkel en met deze allergeen in aanraking komt, dan krijg je een allergische reactie. Dit is een overdreven afweerreactie van het lichaam, dus van het afweersysteem, op een ongevaarlijke specifieke stof van buitenaf. In dit geval nikkel.

Nikkelallergie is geen levensbedreigende allergie en de symptomen kunnen worden bestreden door het contact met voorwerpen die (veel) nikkel afgeven te beperken.

Nikkelallergie is niet erfelijk, maar wordt verworven door sommige mensen die in direct en langdurig huidcontact staan met voorwerpen die een hoog nikkelgehalte afgeven. Zodra je allergisch bent voor nikkel, is er minder nikkelafgifte aan de huid nodig om een allergische reactie te veroorzaken dan de hoeveelheid die aanvankelijk nodig was om je allergisch te maken.

Wie krijgt het?

Allergisch contacteczeem door nikkel kan zich op elke leeftijd en bij mannen en vrouwen ontwikkelen. Als een nikkelallergie eenmaal is ontstaan, houdt deze vele jaren aan, vaak levenslang. Nikkelallergie komt vaker voor bij vrouwen. Waarschijnlijk komt dit doordat ze vaker piercings hebben dan mannen, hoewel dit aan het veranderen is. De mate van allergie varieert.

Oorzaak van een nikkelallergie

Ontstekingsreactie van de huid

Nikkel is een scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Nikkelionen zijn eigenlijk te klein om door de afweercellen in de huid te worden herkend. Maar nikkel heeft de eigenschap om zich te binden aan bepaalde eiwitten. Hierdoor kan de stof speciale afweercellen in de huid activeren. De lichaamseigen afweer maakt dan veel boodschapperstoffen aan, zoals histamine. Deze veroorzaken een ontstekingsreactie op de delen van de huid die in contact zijn gekomen met nikkel. De allergische reactie ziet eruit als een ontstoken huid. De medische term: ‘dermatitis’.

Symptomen van een allergie voor nikkel

Verschijnselen

De symptomen van nikkelallergie kunnen variëren van mild tot ernstig. Ze bestaan uit een rode huid, jeuk of een branderig gevoel, vochtblaasjes, gebarsten huid en, in ernstige gevallen, zwelling en verspreiding buiten de plaats(en) van het eerste contact.

Systemische nikkelallergiesyndroom

Een ernstige vorm van nikkelallergie, het systemische nikkelallergiesyndroom, kan ook hoofdpijn, vermoeidheid, misselijkheid, braken en diarree veroorzaken. Dit syndroom heeft te maken met dat je een stapeling van nikkel in je lichaam kunt hebben. Systemisch betekent dat er klachten ontstaan verspreid door het hele lichaam.

Onderzoek en diagnose

De arts kan vaak een nikkelallergie diagnosticeren door naar je huid te kijken en te vragen of je iets van metaal hebt aangeraakt. Een plakproef door ene dermatoloog is ook mogelijk. Bij dit allergieonderzoek worden plakkers met kleine cupjes gebruikt. Hierin zit de stof die de arts wil testen (allergenen). De plakkers worden op je rug geplakt en blijven twee dagen zitten. De arts kan vervolgens aan de reactie van je huid zien waarvoor je allergisch bent.

Plakproef
Plakproef / Bron: Wikimedia Commons

Behandeling van nikkelallergie

Blootstelling aan nikkel vermijden

Het belangrijkste dat je kan doen als je nikkelallergie hebt, is contact met voorwerpen die een reactie kunnen veroorzaken, te vermijden. Om blootstelling te voorkomen, kun je de volgende maatregelen nemen:

Kies je sieraden zorgvuldig uit

Het komt vaak voor dat een nikkelallergie ontstaat door het dragen van sieraden die nikkel bevatten, met name oorbellen. Ook horloges, neus- of navelpiercings, halskettingen, ringen en armbanden die nikkel bevatten, zijn mogelijke boosdoeners. Om blootstelling te voorkomen, is het verstandig om alleen sieraden te dragen die nikkelvrij, hypoallergeen of gemaakt zijn van metalen zoals chirurgisch roestvrij staal (RVS, Inox of roestvrij staal), 18-, 22- of 24-karaats geelgoud, sterling zilver (sterling zilver met keurmerk 925, bevat nooit nikkel) of platina (het kostbaarste en edelste metaal dat er is). Draag daarnaast horlogebanden van leer, stof of plastic.

Ring van sterling zilver
Ring van sterling zilver / Bron: Wikimedia Commons
Check je kleding

Het komt ook vaak voor dat bh-sluitingen en -beugels, haarspelden, drukknopen, spijkerbroekknopen, schoen- en riemgespen, brilmonturen en ritssluitingen nikkel bevatten. Als je kleding deze heeft, vervang ze dan door plastic of geplastificeerde kleding. Je kunt ook een barrière creëren tussen deze items en je huid door ze te coaten met doorzichtige nagellak. De nagellak zal echter vaak opnieuw moeten worden aangebracht.

Bedek elektronica

Sommige elektronische apparaten, waaronder mobiele telefoons, laptops en tablets, kunnen nikkel bevatten. Gebruik altijd een beschermhoes om je elektronische apparaten om blootstelling te voorkomen.

Muntgeld

De tweekleurige munten van 1 en 2 euro bestaan uit nikkel, koper en messing.

Vervang huishoudelijke voorwerpen

Vervang huishoudelijke voorwerpen die nikkel bevatten door voorwerpen die gemaakt zijn van andere materialen. Voorbeelden zijn sleutels van messing, scheermessen met titaniumcoating of roestvrij staal, potten en pannen met siliconen handgrepen en brilmonturen van titanium of plastic.

Voeding aanpassen

Sommige mensen met een contactallergie voor nikkel kunnen niet tegen nikkel in voeding. In dat geval kan een nikkelbeperkt dieet soelaas bieden. Voedingsmiddelen die grote hoeveelheden nikkel bevatten, zijn onder meer sojaproducten, zoals sojabonen, sojasaus en tofu, zoethout, boekweit, cacaopoeder, mosselen, cashewnoten en vijgen.

Medicatie

Voor milde symptomen kan een hydrocortisoncrème en antihistaminica helpen. Hydrocortison remt ontstekingen en vermindert schilfering, jeuk en zwelling.

Voor ernstigere symptomen kan de huisarts een corticosteroïdzalf of een geneesmiddel voorschrijven dat op je immuunsysteem inwerkt. Als de klachten zeer ernstig zijn, kan de behandeling ook bestaan uit corticosteroïden die je via de mond inneemt en antihistaminica.

Medicatie (pixabay)
Medicatie bij nikkelallergie/ Bron: Pixabay

Verloop

Een nikkelallergie verloopt meestal gunstig. Contacteczeem veroorzaakt door nikkel reageert meestal goed op de behandeling en verdwijnt snel. Als je het allergeen vermijdt, verdwijnen de symptomen van nikkelallergie meestal snel.

In zeldzame gevallen ontstaat chronisch eczeem als gevolg van een nikkelallergie, die een voortdurende behandeling vereist, hetzij in de vorm van speciale huidverzorgingsproducten of UV-therapie.

Complicaties

Een nikkelallergie kan gepaard gaan met complicaties. Dit is het geval wanneer de oorzaak van de nikkelallergie zich in het lichaam bevindt in de vorm van prothesen, implantaten of kunstgebitten die nikkel bevatten en allergische reacties veroorzaken. Als je allergisch bent voor het kunstgebit, dan kan de tandarts een speciale prothese voor je laten maken. Daarbij worden er andere materialen gebruikt, waardoor de overgevoeligheidsreacties uitblijven.

Preventie

Als je overgevoelig bent voor nikkel, kun je met de volgende maatregelen de symptomen van een nikkelallergie voorkomen:

  • Vermijd contact met materialen die nikkel bevatten.
  • Vermijd werk waarin veelvuldig contact met nikkel onvermijdelijk is (bijvoorbeeld kapper, juwelier, horlogemaker, kassière, tandartsassistente, …).
  • Neem beschermende maatregelen: beschermende handschoenen of beschermende huidzalven.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over nikkelallergie, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *