Voetschimmel, ook wel ‘zwemmerseczeem’ genoemd (medische term: tinea pedis), is een schimmelinfectie die zich nestelt in de vochtige en warme gebieden tussen je tenen en soms op andere delen van je voet, vooral aan de onderkant: je voetzolen. Voetschimmel veroorzaakt meestal symptomen als jeuk, een branderig gevoel en soms ook pijn. Naast jeuk en een prikkend en branderig gevoel tussen je tenen of op je voetzolen, kun je last krijgen van blaren op je voeten die jeuken en een schilferende huid op de voeten, meestal tussen je tenen en op de voetzolen. de infectie kan zich verspreiden naar de nagels en schimmelnagels veroorzaken. Je krijgt dan verkleurde, dikke en kruimelige teennagels. Deze aangedane teennagels kunnen loskomen van het nagelbed. Met een antischimmelmiddel kan voetschimmel vaak goed behandeld worden. 

Huisarts onderzoekt voet
Voetschimmel is een veelvoorkomende aandoening / Bron: Alexander Raths/Shutterstock.com

Inhoud

Wat is voetschimmel?

De medische benaming van voetschimmel is tinea pedis. Voetschimmel is de meest voorkomende vorm van schimmelinfectie. Het is nauw verwant aan andere schimmelinfecties zoals ringworm. Voetschimmel is zeer besmettelijk. Het kan effectief betreden worden met antischimmelsmeersels. Bestrijding van voetschimmels vraagt volharding, aangezien het een hardnekkige aandoening is.

Voetschimmel wordt vaak veroorzaakt door Trichophyton en Epidermophyton schimmels. Het zijn vooral de vloeren van zwembaden en sportruimtes (douches), die een besmettingsbron vormen van schimmels. Wanneer de huid nat of beschadigd is, bijvoorbeeld door een wondje of krasje, kunnen schimmels vrij eenvoudig de huid binnendringen en daar gaan groeien.

Vóórkomen

Het vóórkomen van huidaandoeningen ten gevolge van schimmel in de huisartsenpraktijk is gemiddeld 31 per 1000 patiënten per jaar; de aantallen nemen toe.1NHG-richtlijnen. Dermatomycosen. NHG-werkgroep: Van Puijenbroek EP, Duyvendak RJP, De Kock CA, Krol SJ, Jaspar AHJ, Loogman MCM De diagnose wordt het minst gesteld bij patiënten van 5-14 jaar. Bij bijna 50% van de personen gaat het om voetschimmel.

Symptomen van voetschimmel

De tekenen en symptomen van voetschimmel kunnen vele zijn en omvatten:

  • Jeuk tussen je tenen / een prikkend en branderig gevoel tussen je tenen.
  • De huid tussen en op de tenen en voetrug is rood ontstoken, met deels grijs-witte huidschilfertjes en pijnlijke kloofjes, vooral tussen de tenen.
  • In de vochtige schilfertjes kunnen bacteriën groeien en een bacteriële infectie veroorzaken, wat een vieze geur verspreidt.
  • Op de huid kunnen jeukende blaasjes aanwezig zijn, vooral op de voetzolen. deze drogen later in, waarna het bruine vlekjes of korstjes worden. Daarna schilfert de huid af.
  • Heel soms ontstaan er grotere blaren, waardoor de huid altijd wat nat is door het vocht dat uit de blazen komt.
  • Een droge huid en schilferige huid op voetzolen en voetranden. Soms wordt het eelt van de voeten wat dikker en hier kunnen kloofjes in ontstaan.
  • Onychomycose (kalknagels of schimmelnagels): gelige en brokkelige nagels.
  • De haren op de voet kunnen door de schimmel verkleuren.

Complicaties

Secundaire infectie en wondroos

Als voetschimmel niet goed wordt behandeld, kan het zich uitbreiden naar de nagels (nagelschimmel) en ernstige complicaties veroorzaken. Omdat de schimmelkolonisatie de natuurlijke afweer van de huid beschadigt, kunnen bacteriën en virussen gemakkelijker de diepere huidlagen  binnendringen en aldaar schade aanrichten. Zo ontwikkelt  erysipelas (wondroos) zich vaak op basis van voetschimmel. Wondroos is een acute infectie van de oppervlakkige huidlaag door bacteriën, meestal streptokokken. 

Verspreiding van de schimmel naar andere delen van het lichaam

Wat ook vaak vergeten wordt: voetschimmel wordt zo genoemd omdat hij er vooral van houdt om de voet aan te vallen. Maar het kan zich in principe in elk deel van het lichaam nestelen. Iedereen die een schimmel op zijn voeten heeft, moet voorzichtig zijn, zodat ze niet bijdragen aan de verspreiding naar andere delen van het lichaam. Vaak is het voldoende om de jeukende voeten met blote handen te krabben. Besmettelijke schimmeldelen kunnen onder de vingernagel terechtkomen en van daaruit bijvoorbeeld in het gezicht.

Oorzaken van voetschimmel

De meeste schimmels bestaan uit draden (filamenten of hyfen genaamd) die zich vertakken en uitgroeien over of in het substraat waar de schimmel op groeit. Filamenteuze schimmels, zogenaamde dermatofyten, zijn verantwoordelijk voor voetschimmelinfecties. Deze schimmels komen over de hele wereld voor en kunnen ook maandenlang buiten het lichaam overleven. De schimmel genaamd Trichophyton rubrum is de belangrijkste oorzaak van voetschimmel, gevolgd door T. interdigitale (ook T. mentagrophytes var. Interdigitale). 

Schimmelsporen worden van mens op mens of via intermediaire objecten overgedragen. Als een besmette persoon huidschilfers op de vloer heeft verloren en iemand die nog niet is aangetast daar op blote voeten loopt, komen de schimmelsporen op de huid van zijn voeten. Als de huid gezond is, kan deze meestal de schimmels goed bestrijden. Als de draadschimmels echter door de geringste beschadiging van de huid, een verzwakt immuunsysteem of een verstoorde beschermende zuurmantel van de huid in het lichaam kunnen komen, nestelen ze zich in de huid en veroorzaken ze voetschimmel.

Risicofactoren

Voetschimmel komt bij de volgende groepen vaker voor:

  • Mannen worden vaker getroffen dan vrouwen.
  • Ouderen: Het aantal getroffenen neemt toe met de leeftijd.
  • Sporters: Ze maken vaak gebruik van openbare douches en kleedkamers waar het op de grond warm en vochtig is, zijn gangbare plekken waar schimmelnagels zich verspreiden. Beweging belast ook vaak de huid van de voeten. De schimmels vinden dan hun weg naar het lichaam via kleine scheurtjes in de huid.
  • Mensen met zweetvoeten: Wie zware zweetvoeten heeft, biedt voetschimmel een populair, vochtig en warm klimaat.
  • Mensen met onderliggende ziekten: Iedereen die lijdt aan doorbloedingsstoornissen in de voeten, diabetes of een immuundeficiëntie of die medicijnen moet slikken die het immuunsysteem onderdrukken, heeft een verhoogd risico op voetschimmel.
  • Mensen met slecht uitgelijnde voeten: brede voeten, platvoeten, hamerteen (hallux valgus) en dergelijke worden vaak geassocieerd met drukpunten op de voeten. Deze fungeren dan als toegangspoort voor de schimmels.

Onderzoek en diagnose

Een ervaren huisarts kan voetschimmel met het blote oog ,op basis van klassieke symptomen, diagnosticeren. Om precies te bepalen welk type schimmel het lichaam heeft geïnfecteerd, kan de arts huidmonsters nemen. Meestal is het voldoende om een ​​paar huidschilfers af te wrijven, wat geen pijn doet. Ze worden vervolgens onder de microscoop onderzocht. Een duidelijke bepaling van het type schimmel wordt gedaan door in het laboratorium een ​​schimmelcultuur te creëren. De uitslag van dit onderzoek volgt na enkele weken.

Behandeling van voetschimmel

Zelfzorgmaatregelen

Schimmels gedijen uitstekend in een warme en vochtige omgeving, zoals zwembad en sauna, of in het warme en broeierige milieu van slecht ademend schoeisel. Zorg daarom voor open schoenen of schoenen van leer en trek ze zo vaak mogelijk uit. Draag om de dag andere schoenen. Draag katoenen of wollen sokken en trek ten minste elke dag schone aan. Draag in openbare gelegenheden badslippers. De voeten goed afdrogen na het douchen of baden, vooral tussen de tenen. Was de sokken op 60°C. 

Zalf of crème

Lokaal kan de schimmel behandeld worden met een antischimmelmiddel: imidazolen, ciclopirox of terbinafine. Terbinafine crème doodt de schimmels en clotrimazol, miconazol en sulconazol beschadigen de celwand van de schimmel, waardoor de schimmel afsterft.  Schoeisel altijd meebehandelen (met poeder) om reïnfectie te voorkomen.

Systemische behandeling

Alleen ernstige voetschimmel die diep in de huid doordringt, wordt systemisch2Systemisch betekent dat een medicijn door het hele lichaam gaat, en dus niet alleen op de plek zelf (lokaal) effect heeft. behandeld met terbinafine of itraconazol. Deze antischimmelpillen kunnen echter veel vervelende bijwerkingen hebben.

Prognose

Voetschimmelinfecties kunnen mild of ernstig zijn. Sommige verdwijnen snel, anderen zijn hardnekkiger van aard. Voetschimmel reageert over het algemeen goed op een antischimmelbehandeling. Soms zijn schimmelinfecties echter moeilijk te elimineren. Langdurige behandeling met antischimmelmedicijnen kan nodig zijn om te voorkomen dat voetschimmelinfecties terugkeren.

Preventie

De belangrijkste strategie tegen voetschimmel is gerichte preventie:

Badslippers gebruiken in openbare ruimten

Openbare zwembaden, douches en kleedkamers krioelen van de schimmels waar je voetschimmel van kunt oplopen. Extreme voorzichtigheid is geboden waar veel mensen op blote voeten lopen: badslippers of saunaslippers zijn handig in openbare zwembaden en sauna’s. Hetzelfde geldt voor hotelkamers.

Voeten en ruimte tussen je tenen drooghouden

Houd je voeten en de ruimte tussen je tenen altijd droog. Gebruik een aparte handdoek om je voeten af te drogen, vooral na een bezoek aan het zwembad of de sauna. Want een schimmel kan bijzonder goed in de vochtige, verzachte huid doordringen. De ruimtes tussen de tenen kun je het beste föhnen met een föhn op een lage stand.

Schone handdoek gebruiken en deze op 60 graden wassen

Gebruik een handdoek slechts één keer en doe deze daarna in de was. Alles wat je gebruikt in de keuken, badkamer of in de slaapkamer kan je het beste regelmatig wassen op 60 graden of hoger. 

Goede schoenen en schone sokken

Draag goed passende en comfortabele schoenen. Afwisselen tussen hogere en platte hakken is nuttig om teenvervorming, aderproblemen en spierproblemen bij de kuiten te voorkomen. Schoenen van ademend materiaal is net zo belangrijk als de juiste pasvorm. Dit betekent dat voetvocht snel weer wordt afgevoerd. Draag daarom schoenen met een ademend bovenmateriaal zoals leer of moderne microvezels.

Draag indien mogelijk elke dag andere schoenen, zodat de afzonderlijke paren kunnen drogen. Gebruik sokken gemaakt van natuurlijke materialen en verwissel ze dagelijks. 

Controleer je voeten en tenen

Regelmatige controle van de tenen, de ruimte tussen de tenen en de voetzolen, is belangrijk. Zo kan voetschimmel in een vroeg stadium worden opgespoord. Minstens één keer is controle geboden.

Goede doorbloeding van de voeten

Zorg er altijd voor dat je voeten goed van bloed worden voorzien en warm zijn. Wisselbaden stimuleren de bloedcirculatie in de voeten. Een wisselbad start je door je voeten 5 minuten op te warmen in water van ongeveer 40°C. Te warm is niet gezond. Vervolgens dompel je de voeten in koud water gedurende ongeveer 30 seconden. Dit herhaal je 2 tot 3 keer. Eindig altijd met koud water.

Goede voetverzorging bij diabetes

Diabetes kan ervoor zorgen dat de bloedvaten en zenuwen in je voeten beschadigd raken. Hierdoor stroomt het bloed minder makkelijk naar de huid van je voeten en tenen. Het is essentieel om diabetes goed te laten behandelen en te zorgen voor een goede bloedsuikerspiegel, want dit voorkomt complicaties. Aangezien diabetici bijzonder risico lopen op bepaalde voetziekten en voetschimmel, moeten ze hun voeten goed verzorgen en regelmatig laten controleren. Voor mensen met diabetes is het bovendien zeer belangrijk om goed passende schoenen te dragen van natuurlijk materiaal.

Gerelateerde artikelen:

Last Updated on 25 juli 2021 by M.G. Sulman

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *