Granuloma annulare is een huidaandoening die meestal kleine huidkleurige soms rood-roze ronde verheven bultjes veroorzaakt. Deze bultjes vloeien meestal in elkaar samen en vormen dan een soort ring. Het is niet besmettelijk. Hoe granuloma annulare ontstaat is anno 2021 onbekend. Deze huidziekte manifesteert zich vaak op een hand, arm, voet of been, maar kan overal op de huid voorkomen. De meeste mensen hebben één of enkele plekken op hun huid. Het is ook mogelijk dat het voorkomt op een groot deel van je lichaam. Granuloma annulare reageert vaak matig op behandeling.

Granuloma annulare
Granuloma annulare op de hand / Bron: Wikimedia Commons

Inhoud

Wat is granuloma annulare?

Granuloma annulare is een goedaardige, vaak chronische (langdurige) huidaandoening waarbij ontsteking in de huid een verheven, verkleurde uitslag of bultjes onder de huid veroorzaakt. In de huid is er onder de microscoop een zogenoemde granulomateuze ontsteking te zien. Een granulomateuze ontsteking is een focale chronische inflammatoire reactie op weefselbeschadiging. In de meeste gevallen vormt zich uitslag op de handen, voeten en onderarmen.

Wie krijgt het?

Granuloma annulare komt het meest voor bij kinderen en jongvolwassenen, hoewel het mensen van alle leeftijden kan treffen. Meer vrouwen dan mannen krijgen last van deze huidaandoening.

Granuloma anulare
Granuloma anulare / Bron: Wikimedia Commons

Typen en symptomen

Er worden in de literatuur vaak vier (soms vijf) hoofdtypen granuloma annulare onderscheiden. Het is mogelijk om meer dan één type granuloma annulare tegelijkertijd te ontwikkelen. De meest voorkomende vorm is de gelokaliseerde granuloma annulare, waarbij één of enkele plekken op de huid zitten.

Gelokaliseerde granuloma annulare

In 75% van de gevallen gaat het om de gelokaliseerde vorm van granuloma annulare. De gelokaliseerde vorm begint als een ring van kleine, stevige, huidkleurige of rode papels of bultjes. Naarmate het zich ontwikkelt, kan het centrale gebied weer normaal worden en begint de ring van bultjes zich langzaam uit te breiden van 0,5 tot 5,0 cm in diameter. De individuele huidveranderingen kunnen worden geïsoleerd of samensmelten tot plaques. De rug van de hand en de voet zijn de voorkeursplekken van dit type. Meer dan 50% van de patiënten ervaart binnen twee jaar een spontane afname.

Gegeneraliseerde granuloma annulare

Dit is de gedissemineerde vorm van granuloma annulare. Deze vorm van granuloma annulare is vergelijkbaar met de gelokaliseerde vormen bestaat uit tien of meer gebieden met papels. De papels kunnen conflueren of samenvloeien en ringvormige huidveranderingen over het hele lichaam vormen, maar het gezicht wordt bijna nooit aangetast. Deze vorm van de is vaak hardnekkiger en duurt vaak langer dan de gelokaliseerde vorm, en het is niet ongebruikelijk dat de verandering langer dan drie of vier jaar aanhoudt. 

Gegeneraliseerde granuloma annulare
Gegeneraliseerde granuloma annulare / Bron: Wikimedia Commons

Subcutaan granuloma annulare

De subcutane vorm van granuloma annulare komt vooral voor bij kinderen in de leeftijd van twee tot vier jaar. Bij dit type ontwikkelen zich snelgroeiende knobbeltjes onder de huid op de armen en benen, handen, hoofdhuid, billen, voorkant van de benen en rond de ogen. De huidveranderingen kunnen enkele of groepen knobbeltjes zijn. De huidveranderingen kunnen spontaan verdwijnen, maar ook terugkeren nadat ze verdwenen zijn.

Perforerende granuloma annulare

Dit is de meest zeldzame vorm van granuloma annulare. Het komt het meest voor bij kinderen en jongvolwassenen. Mee vrouwen dan mannen worden er door getroffen. De ziekte kan zowel in gelokaliseerde als gegeneraliseerde vormen voorkomen. De gelokaliseerde vorm komt voor op de armen en het bekkengebied, terwijl de gegeneraliseerde vorm, die vaker voorkomt, zich openbaart op grote delen van het lichaam, armen en benen. De huidafwijkingen bestaat uit papels van 1-4 mm met een centrale korst. 25% van de patiënten meldt jeuk en 25% meldt pijn, vooral op gelokaliseerde laesies op de handpalmen of de voetzolen.

Duur

De duur van de huidverandering varieert. Bij meer dan de helft van de mensen verdwijnen de bultjes vanzelf binnen twee maanden tot twee jaar. Bij gedissemineerde granuloma annulare zijn er gevallen gemeld met een duur van drie tot vier jaar tot tien jaar en zelfs vele decennia. De papels kunnen terugkomen nadat je er een tijdje van af bent geweest; 40% van de kinderen heeft last van terugkerende laesies.

Oorzaken van granuloma annulare

De oorzaak van granuloma annulare is anno 2021 onbekend, maar er zijn veranderingen gemeld na verwondingen, kanker, virale infecties, insectenbeten en tuberculose. In deze gevallen zijn ze geïnterpreteerd als een overgevoeligheidsreactie, maar dit is niet bewezen. Er wordt ook een verband met diabetes type 2 gesuggereerd, maar ook dit is niet zeker. 

Onderzoek en diagnose

De diagnose van deze huidziekte wordt gesteld op basis van je klachten en lichamelijk onderzoek. Meestal is echter bevestiging van de diagnose door een dermatoloog (huidarts) noodzakelijk. Bij twijfel kan de arts een weefselmonster (biopsie) nemen, dat vervolgens microscopisch wordt onderzocht.

Behandeling van granuloma annulare

Granuloma annulare is een huidaandoening die vanzelf geneest. Deze aandoening kan echter erg vervelend zijn en het kan meerdere jaren duren voordat je van de bultjes af bent. De aandoening reageert over het algemeen maar matig op behandeling

Aangezien de gelokaliseerde vorm van granuloma annulare zelfbeperkend en asymptomatisch is (afgezien van de papels), is behandeling meestal niet nodig. Veel patiënten vinden de papels echter ontsierend en zoeken vanwege cosmetische redenen medische behandeling. Er zijn een groot aantal medicijnen die kunnen worden gebruikt en effect hebben. Sommige van deze geneesmiddelen hebben echter ernstige bijwerkingen en/of leiden tot littekenvorming. Deskundigen raden aan om de ongevaarlijke huidafwijkingen te accepteren, omdat deze vroeg of laat zonder achterlating van littekens zal verdwijnen. 

Behandeling kan bestaan uit:

  • Medicijnen: bepaalde medicijnen verminderen de ontstekingen, zoals corticosteroïden. Deze kunnen rechtstreeks op de huid worden aangebracht of als injectie worden toegediend. Andere medicijnen, zoals geneesmiddelen die worden gebruikt om malaria te behandelen, kunnen de huiduitslag helpen verminderen.
  • PUVA-behandeling: dit type lichttherapie maakt gebruik van een medicijn genaamd psoraleen, dat vaak oraal wordt ingenomen of middels een bad. Vervolgens stellen artsen je huid bloot aan UVA-licht. Psoraleen maakt je huid gevoeliger voor licht. UV-licht kan de groei van huidcellen vertragen, wat op zijn beurt kan voorkomen dat de granuloma annulare verder groeit. 
  • Cryotherapie: de arts bevriest het deel van de huid dat is aangetast door granuloma annulare. 
  • Lasertherapie: de arts gebruikt een speciale laser om de huidafwijkingen te behandelen.
Granuloma annulare op de handrug na mislukte stikstofbehandeling
Granuloma annulare op de handrug na mislukte stikstofbehandeling / Bron: Wikimedia Commons

Prognose

Het is moeilijk te zeggen hoe snel de huidafwijkingen zullen genezen. Maar vroeg of laat zal dat gebeuren. Slechts in uiterst zeldzame gevallen kan de huidziekte meer dan 10 jaar aanhouden. De prognose voor de huidziekte is dan ook goed.

Preventie

Je kunt geen maatregelen nemen om granuloma annulare te voorkomen.

Last Updated on 16 augustus 2021 by M.G. Sulman

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *