Beet van de bloedzuigende vlieg ‘Blandford fly’

Laatst bijgewerkt op 15 augustus 2025 door M.G. Sulman

De Blandford fly, ook wel blackfly genoemd, is een muggensoort uit de familie van de kriebelmuggen (Simuliidae). De Latijnse benaming is Simulium posticatum. Het kriebelmugje is een klein insect van 2-3 mm. Deze zwarte vlieg is dol op mensenbloed. Het is een bloedzuigende vlieg. Blandford Fly-beten komen het meest voor in mei en juni. Ze komen vaak voor op de benen en kunnen erg pijnlijk zijn. De effecten van de beten op mensen variëren van kleine blaren tot grote laesies, die intens pijnlijke stekende sensaties kunnen veroorzaken. Het speeksel van de vlieg, dat in de wond terechtkomt, veroorzaakt vaak ernstige irritatie, pijn, zwelling en blaarvorming.

Een vrouwtjes-blackfly – in Zuid-Engeland berucht als de Blandford fly – zuigt bloed uit de huid. Haar beet kan hevige jeuk, zwelling en soms koorts veroorzaken.
Blandford fly (vrouwtje) / Bron: Wikimedia Commons

Wat is de Blandford Fly?

Waar komt de naam vandaan?

De Blandford fly is een soort zwarte vlieg die die meestal wordt gezien in bevolkte gebieden langs rivieren. Simulium posticatum is de Latijnse naam van deze zwarte vlieg. Dit insect is al van oudsher aanwezig in de buurt van rivieren in Zuidoost-Engeland. De naam is afgeleid van een grote uitbraak waarbij mensen werden gebeten rond de plaats Blandford in het Engelse graafschap Dorset. Deze uitbraak vond plaats in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. In een periode van vier weken in de lente van 1972 zouden naar schatting zo’n 600 mensen hun huisarts in Blandford hebben bezocht om behandeld te worden voor insectenbeten.1Wikipedia. Blandford fly. https://en.wikipedia.org/wiki/Blandford_fly (ingezien op 21-7-2022)

Hoe zien ze eruit?

Deze kriebelmuggen zijn 2-3 mm lange, bloedzuigende zwarte vliegen met een gebogen lichaam, kleine koppen en korte sprieten. De zuigmond is kort maar breed. Dit maakt hun beten pijnlijk. Ze hebben geelachtige strepen op hun buik, die kunnen worden gebruikt om ze te onderscheiden van andere insecten. Het enige dat hen echt onderscheidt van andere kleine zwarte vliegende insecten is hun beet.

Levenscyclus van de Blandford Fly

  • Habitat: De Blandford fly leeft vooral in vochtige omgevingen, zoals rivieren, meren en beken.
  • Verspreiding: De vlieg komt voor in Europa, waaronder Zuidoost-Engeland, Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en delen van Rusland.
  • Levenscyclus: Het vrouwtje legt haar eitjes in water, waar de larven zich ontwikkelen.
  • Larvenstadium: De larven leven in stromend water, hechten zich vast aan onderwateroppervlakken en voeden zich met organisch materiaal.
  • Volwassen stadium: Volwassen vliegen verschijnen meestal in de lente, vooral in mei en juni, en de vrouwtjes hebben bloed nodig om hun eitjes te laten rijpen.
  • Verspreidingsfactoren: De vlieg verspreidt zich langs waterwegen en kan nieuwe gebieden koloniseren door natuurlijke waterstromen en menselijke activiteiten.

Verspreiding

Nederland

De afgelopen jaren verspreidde het zich echter tot ver buiten Blandford. Ook in Nederland komt deze bloedzuigende vlieg voor. Ten onzent waart de bloedzuigende Blandford fly rond in vochtige streken nabij rivieren, meren en beken. Vooral in de waterrijke contreien van Gelderland, Noord-Brabant en Limburg slaat dit insect toe. Stilstaand of traag stromend water is als honing voor deze lastpak – waar water is, voelt deze vlieg zich senang!

België

In België komt de Blandford fly vooral voor in vochtige gebieden nabij rivieren en beken, vergelijkbaar met de verspreiding in Nederland. Vooral in de waterrijke gebieden van Wallonië en de Ardennen wordt de vlieg regelmatig waargenomen. Rivieren zoals de Maas en de Semois, evenals moerasachtige gebieden, bieden ideale omstandigheden voor de voortplanting van deze vlieg. Stilstaand of langzaam stromend water vormt een aantrekkelijke omgeving voor hun larven.

Landschapszicht op de rivier de Semois, die zich slingerend door groene weiden en bomen beweegt in de gemeente Florenville.
De Semois kronkelt sierlijk door het zachte, glooiende landschap van Florenville; een schilderachtig stukje Ardennen waar water, weiden en bomen in harmonie samenkomen. / Bron: Wikimedia Commons

Vóórkomen

De Blandford fly is waargenomen in de volgende landen: Tsjechië, Denemarken, Finland, Frankrijk, Letland, Duitsland, Oostenrijk, Wit-Rusland, België, Zuid-Engeland, Italië, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Polen, Europees Rusland en West-Siberië , Slovenië, Zweden, Turkije en Oekraïne.

Symptomen van een beet van de bloedzuigende steekvlieg

Vooral in mei en juni zijn ze actief

Net als vrouwtjesmuggen heeft het vrouwtje van de Blandford fly een bloedmaaltijd nodig om hun eitjes te laten rijpen. Dit is de reden waarom je tijdens de zomer, wanneer het hun broedperiode is, de pijnlijke beet van de Blanford fly rond waterrijke gebieden kunt ervaren. Ze zijn het meest actief in de maanden mei en juni.

Voorkeursplekken

De typische plekken voor een beet van deze bloedzuigende vlieg bevinden zich op de onderste ledematen (de benen) omdat deze lastpakken de neiging hebben om dicht bij de grond te vliegen. Beten op de armen komen ook voor, maar zijn zeldzamer.

Verschijnselen

Er wordt beschreven dat de beet van de Blandford fly een pijnlijk stekend gevoel veroorzaakt. Het resulteert vaak in blaren en soms worden blauwe tot paarse laesies gevormd rond de gebeten plek.

Afhankelijk van uw gevoeligheid voor het speeksel van de Blandford fly, kun je verschillende lokale irritaties ervaren, zoals roodheid, jeuk, pijn, gewrichtspijn en zelfs een verhoogde temperatuur. De meeste mensen ontwikkelen huidirritaties die kunnen worden behandeld met vrij verkrijgbare medicijnen. Die irritaties houden een paar dagen aan, maar zijn pijnlijk voor de meesten die gebeten zijn.

Een wolk van zwarte vliegen (black flies) omringt een persoon in beschermende kleding tijdens een kano-expeditie in het Canadese Noordpoolgebied, juli 2015.
Black flies vallen massaal aan tijdens een kano-expeditie op de Dubawnt River in Nunavut, juli 2015 – een haast ondraaglijke zwerm in het hart van het Canadese Noordpoolgebied. / Bron: Wikimedia Commons

Wat te doen als je gebeten wordt door de bloedzuigende vlieg?

Kalm blijven, goed verzorgen en niét krabben (hoe moeilijk ook)

Fase 1: Paniekmoment – “Wat is dit in vredesnaam?!”

Je wandelt lekker door een groen waterrijk gebied, voelt ineens een steekachtige pijn op je been, kijkt… en daar is het al: een klein zwart vliegje dat net wegvliegt. Uren later begint het drama pas écht.

🩷 Wat voel je?

😱 Wat je NIET moet doen:

  • Krabben alsof je leven ervan afhangt

  • Er ijs op pleuren zonder doek (kan huid beschadigen)

  • Denken: “gaat vanzelf wel weg” en verder niks doen

Fase 2: Eerste hulp – Snel en zacht handelen

📍Stap 1: Reinig de plek goed
Gebruik lauw water en milde zeep. Hiermee verwijder je vuil, zweet en mogelijk bacteriën uit de beetwond. Dep voorzichtig droog met een schone doek (dus niet die van je picknickkleed).

📍Stap 2: Koelen maar!
Een koele doek of icepack (met een washand eromheen!) helpt tegen jeuk en zwelling. Leg dit max. 10-15 minuten op de plek.

📍Stap 3: Smeren met beleid
Gebruik een antihistaminecrème of jeukstillende zalf met menthol, aloë vera of calendula. Ook azaron of after-bite sticks kunnen verlichting geven.

📍Stap 4: Tabletten voor rust in de tent
Voel je je ziek of is de zwelling heftig? Neem dan een paracetamol tegen de pijn of een antihistaminicum (zoals cetirizine) om de allergische reactie te temperen. Vraag eventueel je apotheker om advies.

Fase 3: De dag(en) erna – De bult leeft zijn eigen leven

🙈 Typische situatie:
Je wordt wakker met een enorme, vurige plek op je kuit van wel 10 cm doorsnee. Mensen vragen bezorgd of je allergisch bent voor wespen. Ondertussen voelt het alsof er een brandnetel op je huid is getatoeëerd.

🧴 Wat nu doen?

  • Blijf dagelijks koelen en smeren met jeukstillers

  • Gebruik eventueel een corticosteroïdcrème (via huisarts) bij heftige ontstekingsreacties

  • Draag luchtige, schone kleding en zorg dat de plek niet schuurt

  • Probeer niet te krabben in je slaap (draag desnoods sokken over je handen)

Fase 4: Als het mis dreigt te gaan – Alarmbellen

⛑️ Waarschuwingssignalen dat het tijd is om een arts te bellen:

  • Zwelling verspreidt zich steeds verder

  • Je krijgt koorts, koude rillingen of gewrichtspijn

  • De plek wordt warm, glanzend, hard of krijgt een rode kring

  • Je voelt je moe, duizelig of kortademig

  • Er komt pus uit de beet of hij verandert in een wond

📞 Voorbeeldsituatie:
“De beet leek eerst onschuldig, maar twee dagen later had ik een rode baan over mijn scheenbeen lopen. De huisarts zei: beginnende wondroos. Ik kreeg meteen antibiotica.”

Fase 5: Nazorg en herstel – Geef je huid de liefde die ze verdient

💆‍♀️ Tips voor een soepel herstel:

  • Blijf je huid hydrateren met een kalmerende bodylotion zonder parfum

  • Blijf zon vermijden op de plek zolang die rood of gevoelig is

  • Weersta de drang om korstjes of blaasjes los te trekken

  • Versterk je huid van binnenuit met vitamine C, zink en voldoende water

🎯 Slimme hack:
Heb je vaker last van nare beten? Hou dan een “beethulpdoosje” in huis met:

  • antiseptische doekjes

  • icepack

  • antihistaminetabletten

  • zalf tegen jeuk

  • pleister of gaasje

  • een beetje humor, want het ziet er soms écht dramatisch uit

Fase 6: Voor de volgende keer – Een beet voorkomen is het halve werk

🛡️ Voorkomen doe je zo:

  • Draag sokken en een lange broek bij wandelingen in de buurt van rivieren of vijvers

  • Smeer jezelf in met een middel met DEET (30-50%)

  • Of gebruik een natuurlijke variant met citriodiol of citronella

  • Vermijd vochtige grasvelden rond zonsopkomst of zonsondergang

  • Blijf weg bij begroeide oevers waar deze vliegjes loeren

Ter afsluiting

De beet van de Blandford fly is klein, maar oh zo gemeen. Door snel, zorgvuldig én liefdevol te handelen, voorkom je erger. En onthoud: je bent niet de enige. Heel wat wandelaars, tuinders en picknickers zijn al in de val gelokt door dit onschuldig ogende vliegje met duistere intenties.

👉  Heb jij ook zo’n horrorervaring met een Blandford beet? Laat je verhaal hieronder achter – we leven met je mee (en leren van je tips)!

Wanneer arts inschakelen?

Win bij de volgende klachten medisch advies in:

  • rode lijnen in de lies of oksel
  • gezwollen lymfeklieren
  • koorts
  • een zich uitbreidende roodheid of warmte rond de beet, die langer dan drie dagen aanhoudt
Een arts onderzoekt de lymfeklieren in de hals van een man door voorzichtig met beide handen te palperen.
Arts voert een palpatie-onderzoek van de halslymfeklieren uit om zwelling, pijn of afwijkingen op te sporen./ Bron: Alexander Raths/Shutterstock.com

Ernstige reacties op Blandford Fly beten

  • Ernstige reacties op een Blandford fly beet kunnen roodheid, zwelling en koorts veroorzaken.
  • Oorzaken: De reacties worden veroorzaakt door allergieën voor het speeksel van de vlieg.
  • Symptomen: Gezwollen lymfeklieren, rode lijnen richting de lies of oksel, koorts, uitbreidende roodheid of warmte rond de beet.
  • Behandeling: Antihistaminica voor allergische reacties, antibiotica voor secundaire infecties.
  • Medische hulp: Raadpleeg een arts bij symptomen zoals aanhoudende roodheid, lymfeklierzwelling, of koorts.
  • Verloop: Ernstige reacties kunnen enkele dagen aanhouden, arts kan ontstekingsremmers voorschrijven.

Preventie

Wat kun jezelf doen?

Doordat de Blandford fly zo klein is kan hij met gemak door kleding heendringen, waardoor het lastig wordt om je lichaam te beschermen tegen beten. Draag kleding die je benen volledig bedekt, tot aan de enkels. Combineer ze met hoge sokken en breng insectenwerende middelen met DEET of Icaridin als je in de buurt bent van een rivier, een meertje of een beekje. Als je een zwerm laagvliegende vliegen opmerkt, blijf er dan uit de buurt.

Verpakking en flesje Care Plus DEET Anti-Insect lotion 50%, inclusief bijsluiter, op een houten oppervlak.
Care Plus DEET Anti-Insect lotion 50%, een sterk insectenwerend middel ter bescherming tegen muggen, teken en andere stekende insecten. / Bron: Wikimedia Commons

Preventie van voortplanting en bestrijding

  • Waterbeheer: Zorg voor een goede beheersing van waterstromen om de ontwikkeling van larven in rivieren en beken te beperken.
  • Larvicide gebruik: Behandeling van water met larviciden om de larvenpopulatie van de Blandford fly te verminderen.
  • Verwijderen van broedplaatsen: Voorkom stilstaand water in de buurt van woongebieden om broedplaatsen te minimaliseren.
  • Vegetatiebeheer: Beperk dichte vegetatie rond waterlichamen waar vliegen zich graag verschuilen en voortplanten.
  • Gecoördineerde campagnes: Gemeenschapsprogramma’s opzetten voor systematische bestrijding in risicogebieden, vooral tijdens het vliegseizoen in de lente.
  • Public awareness: Voorlichting aan de lokale bevolking over preventieve maatregelen en het voorkomen van beten.

Blandford fly: veelgestelde vragen (FAQ)

Kleine vlieg, grote problemen

Wat is de Blandford fly eigenlijk?

De Blandford fly (Simulium posticatum) is een klein, zwart vliegje van zo’n 2 tot 3 millimeter groot. Maar vergis je niet: dit insectje staat bekend om zijn agressieve beet, die flink kan ontsteken. Oorspronkelijk komt hij uit de regio rond Blandford Forum in Dorset (Engeland), waar hij in de jaren ’70 voor ware plaagtoestanden zorgde. Inmiddels duikt hij ook elders in Europa op, vooral langs rivieren en stilstaand water.

Waarom is deze vlieg berucht?

De beet van de Blandford fly is venijnig. In tegenstelling tot gewone muggen prikt deze vlieg niet met een zuigsnuit, maar bijt hij met kleine ‘kaakjes’ de huid open om bloed op te zuigen. Dit veroorzaakt vaak:

  • een pijnlijk, gezwollen gebied rond de beet

  • een rode, vurige plek die groter wordt

  • jeuk, branderigheid of zelfs blaren

  • in sommige gevallen: koorts, duizeligheid en gewrichtspijn

Waar en wanneer komt de Blandford fly voor?

De Blandford fly is actief van april tot juni, met een piek in mei, vooral op warme, vochtige dagen. In de vroege ochtend en late namiddag is hij het meest actief. De vlieg houdt van:

  • gebieden met stilstaand of traagstromend water

  • vochtige graslanden, rivieroevers en moerassen

  • plekken met veel schaduw, zoals bosranden of struikgewas

In Nederland zijn ze (nog) zeldzaam, maar in delen van Zuid-Engeland en Oost-Europa zijn meldingen van beten geen uitzondering.

Hoe herken ik een beet van de Blandford fly?

Een beet van de Blandford fly lijkt niet op een muggenbult. Je kunt het herkennen aan:

  • een rood en dik opgezwollen plek van 3 tot 10 cm doorsnee

  • vaak onder de knie of op de benen, waar deze vlieg het liefst toeslaat

  • hevige jeuk en stekende pijn

  • mogelijk ook een blauwe ring of verkleuring rond de beet

  • soms pusvorming, korstjes of blaren

Wat moet je doen als je gebeten bent?

Blijf rustig en vermijd krabben. Volg deze stappen:

  1. Reinig de beet met lauw water en milde zeep

  2. Koel de plek met een natte doek of ice pack

  3. Gebruik antihistaminecrème of een jeukstillende zalf (zoals mentholgel)

  4. Bij ernstige zwelling of pijn: neem paracetamol of antihistaminetabletten

  5. Houd het in de gaten. Wordt de plek roder, pijnlijker of pusachtig, raadpleeg dan een arts

Verpakking van Paracetamol HTP 500 mg tabletten van Healthypharm, met tekst “Bij koorts en bij pijn” en aanduiding van 20 tabletten per doosje.
Paracetamol is een veelgebruikt pijnstillend en koortsverlagend middel

Wanneer moet je een arts raadplegen?

Neem contact op met je huisarts als:

  • je koorts krijgt of je ziek voelt

  • de zwelling zich uitbreidt of er roodverkleuring optreedt richting het hart

  • je eerder heftig hebt gereageerd op insectenbeten

  • de beet na enkele dagen niet verbetert of erger wordt

Kun je allergisch zijn voor de beet?

Ja. Sommige mensen reageren overgevoelig op het speeksel van de Blandford fly. Dit kan zich uiten in:

  • extreme zwelling van het been of de arm

  • huiduitslag of netelroos

  • benauwdheid of duizeligheid (zeer zeldzaam)

In dat geval kan een arts een corticosteroïdcrème of een kuur voorschrijven.

Hoe kun je een beet van de Blandford fly voorkomen?

Voorkomen is hier echt beter dan genezen. Dit helpt:

  • Draag lange broeken en sokken bij wandelingen in natte gebieden

  • Gebruik een insectenwerend middel met DEET of citriodiol

  • Vermijd struiken of hoge grassen in vochtige gebieden in de vroege ochtend of avond

  • Gebruik horren of muggennet als je in risicogebied slaapt

  • Smeer blote huid royaal in met natuurlijke afweermiddelen (citronella, eucalyptus)

Hoe verschilt de Blandford fly van andere bijtende insecten?

InsectGrootteManier van bijtenTypische klacht
Blandford fly2-3 mmSnijwondje, bijtZwelling, roodheid, jeuk
Mug4-6 mmZuigsnuitJeukende bult
Steekvlieg6-12 mmSnijbeet + zuigsnuitHevige pijn, zwelling
Teek3-4 mmBijt en blijft zittenRode kring, ziekte van Lyme
Vlo1-3 mmSpringt + bijtMeerdere kleine beetjes

Waar komt de naam “Blandford fly” vandaan?

De naam is afgeleid van het Engelse stadje Blandford Forum in Dorset. In de jaren ’70 was er een ware uitbraak van pijnlijke beten. De lokale bevolking kwam in opstand en er werd een groot bestrijdingsprogramma opgezet met larviciden (om de larven in het water te doden). Sindsdien is de vlieg een soort beruchte beroemdheid in de regio.

Wat als mijn hond of kat wordt gebeten?

Huisdieren kunnen ook gebeten worden, vooral als ze graag in het gras liggen. Let op:

  • overdreven likken of bijten aan poten of buik

  • zwelling of roodheid op kale huidplekken

  • krabben of onrust

In dat geval: ontsmet de plek, koel indien nodig, en raadpleeg bij twijfel de dierenarts.

Wat te doen als je kat wordt gebeten door de Blandford fly? / Bron: Pixabay

Is de Blandford fly gevaarlijk?

In de meeste gevallen niet. De beet is heel vervelend, maar zelden gevaarlijk. Maar voor mensen met een verzwakt immuunsysteem, allergieën of huidproblemen kan het wél meer impact hebben. Ook bij kleine kinderen kan de beet heftiger zijn.

Kan de Blandford fly ziektes overdragen?

In Europa zijn er geen bekende ziekten die via de Blandford fly worden overgedragen. In andere delen van de wereld kunnen verwante soorten (zwarte vliegen of blackflies) wel parasieten of virussen overdragen. Vooralsnog is het risico in Nederland en België minimaal.

Wordt de Blandford fly vaker gezien door klimaatverandering?

Ja. Door warmer weer, langere zomers en hogere luchtvochtigheid krijgen insecten als de Blandford fly meer kansen om zich te vestigen in gebieden waar ze eerst niet voorkwamen. Ook de opwarming van rivieren en vijvers draagt bij aan de verspreiding.

Hoe zit het met Nederland en België?

Tot nu toe zijn er weinig meldingen van Blandford fly-beten in de Lage Landen, maar met name in vochtige gebieden in Vlaanderen en in delen van Gelderland, Limburg en Overijssel zou het klimaat gunstig genoeg kunnen zijn. De vlieg zou hier dus op termijn vaker kunnen opduiken.

Lees verder

De zomer is prachtig… tot een ongenode gast zich meldt. Van zandvliegen tot zwarte weduwen: zo herken je hun beet en voorkom je dat een vakantieherinnering verandert in een medisch dossier.

🪳 Zandvliegbeet op vakantie: zo herken je deze gemene prik (en voorkom je ellende)
Zon, zee, terrasjes… en ineens die jeukende, branderige bult. Ontdek hoe je een zandvliegbeet herkent, wat je ertegen kunt doen en hoe je ellende voorkomt.

🪰 Regendaas beet: zo herken en behandel je een steek van deze pijnlijke vlieg
Deze vlieg bijt gemeen diep in de huid. Lees hoe je een regendaasbeet onderscheidt van andere insectenbeten en welke behandeling de pijn snel verlicht.

🦟 Muggenbeet herkennen, behandelen en voorkomen: zo doe je dat
Van de herkenbare rode bult tot slimme preventietips: alles wat je moet weten om muggen te slim af te zijn.

💥 Skeeter-syndroom: Wanneer een muggenbeet meer dan jeuk geeft
Sommige muggenbeten veroorzaken heftige zwelling, koorts en pijn. Ontdek wanneer je medische hulp moet zoeken.

🕷 Zwarte weduwe: spin met dodelijke beet in Nederland
Zeldzaam, maar gevaarlijk: leer de symptomen van een beet door deze giftige spin en wat je moet doen als het je overkomt.

Let op: Deze tekst is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.

Geraadpleegde (wetenschappelijke) literatuur

Kernbronnen

Zie ook (algemene context Simuliidae-beten)

  • Sitarz, M., Sitarz, R., & Golec, P. (2022). Risk of attacks by blackflies (Diptera: Simuliidae) and occurrence of severe skin symptoms in bitten patients along the eastern border of the European Union. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(13), 7889. Geraadpleegd op 15 augustus 2025, van
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9266260

Noot: Hansford (1979) behandelt S. austeni, een taxon dat in oudere literatuur rond de Stour-vallei werd gebruikt in verband met de Blandford-problematiek en nauwe verwantschap/synonymie met S. posticatum vertoont; de paper documenteert wél de medische relevantie en bijtpatronen in Dorset. Desalniettemin zijn de moderne controle- en epidemiologische gegevens vooral te vinden in Ladle en de NERC-rapporten.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over deze bloedzuigende steekvlieg, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Verder lezen
Ook uit Aandoeningen

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.