Baarmoederverzakking: symptomen, oorzaken en behandeling

Laatst bijgewerkt op 12 januari 2026 door M.G. Sulman

Men spreekt van ‘baarmoederverzakking’ of ‘baarmoederprolaps’ wanneer de baarmoeder of uterus, die door banden en de spieren van de bekkenbodem op haar plaats worden gehouden, uit haar normale positie verzakt doordat ondersteunende weefsels verzwakt of uitgerekt raken. De baarmoedermond zakt in dat geval in de vagina of soms zelfs naar buiten. Je kunt bij een verzakte baarmoeder last hebben van een zwaar gevoel in de vagina, onder in de buik of laag in de rug. De belangrijkste oorzaken van een baarmoederverzakking zijn een verzwakte bekkenbodem, erfelijke aanleg, overgewicht, veroudering (overgang), bevalling(en) en zware lichamelijke inspanning. Bij een lichte baarmoederverzakking die geen klachten geeft, is behandeling meestal niet nodig. Maar als de baarmoederverzakking aanleiding geeft tot klachten of interfereert met je dagelijkse leven, kun je profiteren van een behandeling.

Doro Guzenda - gynaecoloog vrouwenarts
Baarmoederverzakking / Bron: Doro Guzenda/Shutterstock.com

Maria en de verzakking van haar baarmoeder

Maria, 52 jaar, dacht aanvankelijk dat haar rugpijn en dat voortdurende gevoel van zwaarte simpelweg bij “ouder worden” hoorden. Maar na een middag wandelen voelde ze een vreemd drukgevoel in haar onderbuik, alsof er iets naar beneden trok. Soms merkte ze zelfs een klein bobbeltje bij de ingang van haar vagina. Het gaf haar een ongemakkelijk gevoel, vooral bij tillen of langdurig staan.

Toen ze uiteindelijk naar de huisarts ging, kwam het verlossende maar confronterende woord: baarmoederverzakking. De arts legde uit dat de steunbanden en de bekkenbodemspieren die de baarmoeder dragen, verzwakt waren. Oorzaken konden liggen in haar drie bevallingen, een zware laatste partus met tangverlossing, en de hormonale veranderingen van de overgang. De schaamte sloop naar binnen—dit leek iets voor veel oudere vrouwen, niet voor haar.

Medisch gezien kreeg ze verschillende opties aangereikt. Bekkenbodemoefeningen om de spieren te versterken, eventueel een pessarium dat de baarmoeder op zijn plaats houdt, en als klachten ernstig zouden blijven, een operatieve correctie. Maria koos eerst voor fysiotherapie, omdat ze liever haar lichaam zelf weer wat kracht wilde teruggeven. Toch vond ze het spannend: zou dit voldoende helpen?

In de maanden daarna merkte Maria dat het niet alleen om het lichamelijke herstel ging. Door trouw haar oefeningen te doen en open te praten met haar partner, voelde ze meer grip. De klachten verminderden geleidelijk, al bleven zware dagen soms lastig. Het besef groeide dat dit geen einde van haar vrouw-zijn betekende, maar eerder een nieuw hoofdstuk waarin zorg en zelfkennis centraal stonden.

Wat is een baarmoederverzakking?

Een baarmoederverzakking – in medische termen uterusprolaps – ontstaat wanneer de spieren en steunbanden in het bekken verzwakken, waardoor de baarmoeder geleidelijk naar beneden zakt in de richting van of zelfs tot in de vagina. Het is geen zeldzaam probleem: vooral vrouwen die meerdere bevallingen hebben doorgemaakt, kampen ermee, maar ook leeftijd, overgewicht en de overgang spelen een rol.

Het eerste signaal is vaak een gevoel van druk of zwaarte in het bekken, alsof er “iets uit het lichaam valt”. Soms is er sprake van urineverlies bij hoesten of lachen, of pijn bij vrijen. Voor de één blijft het bij milde klachten die met oefeningen te verhelpen zijn, voor een ander kan het dagelijks functioneren er zwaar door belemmerd worden.

Hoewel het thema vaak met schaamte omgeven is – velen associëren het met een “oud lijf” – komt het ook bij relatief jonge vrouwen voor. De impact is niet alleen lichamelijk, maar raakt ook het zelfbeeld en de intimiteit. Gelukkig bestaan er uiteenlopende behandelopties, variërend van bekkenbodemtherapie tot een pessarium of, indien nodig, een operatie.

Een baarmoederverzakking laat zo zien hoe kwetsbaar, maar ook hoe veerkrachtig het vrouwelijk lichaam is: het draagt de sporen van geboortes, van tijd, en van belasting, maar het kan tegelijk door training, zorg en behandeling veel herstellen.

Vóórkomen

Vrouwen van elke leeftijd kunnen te maken krijgen met een baarmoederverzakking, maar het komt het meest voor bij postmenopauzale vrouwen die één of meer vaginale bevallingen hebben gehad. Schade aan de ondersteunende weefsels tijdens de zwangerschap en bevalling, de effecten van de zwaartekracht, dalende oestrogeenniveaus (tijdens de overgang), en herhaalde overbelasting door de jaren heen kan leiden tot weefsels die verzakken of uitrekken en uiteindelijk tot een baarmoederverzakking. Een baarmoederverzakking komt vaak voor. Ongeveer één op de vijf tot tien vrouwen krijgt er vroeg of laat in haar leven last van.

Symptomen van een baarmoederverzakking

Verschijnselen

Vrouwen met een lichte baarmoederverzakking hebben vaak geen symptomen. Een matige tot ernstige verzakking kunnen de volgende symptomen veroorzaken:

  • het gevoel alsof je op een bal zit
    het gevoel dat er ‘iets’ naar buiten komt of ‘iets’ uit de vagina steekt
  • vaginale bloedingen of verhoogde afscheiding
    problemen met de geslachtsgemeenschap
  • moeite met fietsen of zitten
  • het zien van de baarmoeder of de baarmoederhals die uit de vagina steekt
  • trekkend of zwaar gevoel in het bekken
  • een zeurend gevoel in de onderbuik en rug (lage rugpijn)
  • obstipatie (verstopping)
  • blaasklachten (bijvoorbeeld ongewild urineverlies of terugkerende blaasontsteking)
  • problemen met de ontlasting
  • bij zwakke bekkenbodemspieren kunnen ook andere organen verzakken, zoals de endeldarm en/of de blaas
  • moeheid
  • pijn bij geslachtsgemeenschap

Als je vermoedt dat je last hebt van een baarmoederverzakking die symptomen veroorzaakt, dan is het belangrijk om een afspraak te maken met de huisarts.

Moeheid door baarmoederverzakking

Als je afvraagt of je last kunt krijgen van vermoeidheid door een baarmoederverzakking, dan is het antwoord: ‘Ja, dat kan’. Een verzakking van het bekkenorgaan kan wisselende gradaties van onbehagen en een verscheidenheid aan symptomen veroorzaken. De meest voorkomende klachten zijn vermoeidheid van de benen, lage rugpijn en een gevoel van bekkendruk of het gevoel dat er iets naar buiten komt Sommige vrouwen zeggen dat ze het gevoel hebben dat ze op een bult zitten. Deze symptomen zijn het duidelijkst aan het eind van de dag of na langdurig staan.

Vermoeidheid en andere klachten door een baarmoederverzakking zijn vaak redenen om een arts te bezoeken / Bron: Freepik

Stadia van verzakking van de baarmoeder

Artsen delen een baarmoederverzakking vaak in graden of stadia in, afhankelijk van hoe ver de baarmoeder gezakt is. Dat helpt om de ernst van de klachten te beoordelen en de behandeling af te stemmen.

Graad 1 – lichte verzakking

De baarmoeder is iets naar beneden gezakt, maar blijft grotendeels binnen de vagina. Vrouwen ervaren vooral een gevoel van zwaarte of druk in het bekken, soms met lichte rugklachten. Vaak vallen de klachten mee en kan bekkenbodemfysiotherapie al verlichting geven.

Graad 2 – matige verzakking

De baarmoeder zakt verder naar beneden en bereikt de ingang van de vagina. Er kan een bobbeltje voelbaar zijn of zichtbaar worden bij persen of hoesten. Klachten als urineverlies, moeite met ontlasting of pijn bij vrijen komen vaker voor. Een pessarium of intensieve bekkenbodemoefeningen worden in dit stadium vaak overwogen.

Graad 3 – ernstige verzakking

De baarmoeder zakt voorbij de vaginale opening en is dus zichtbaar buiten het lichaam, vooral bij staan of inspanning. Dit kan leiden tot huidirritatie, incontinentie en een sterk gevoel van ongemak. In dit stadium wordt meestal een operatie geadviseerd, tenzij een vrouw om medische of persoonlijke redenen voor een pessarium kiest.

Graad 4 – volledige prolaps (procidentia uteri)

De baarmoeder ligt volledig buiten de vagina. Dit is zeldzaam, maar zeer belastend. Lopen en zitten kunnen pijnlijk zijn en er is vaak sprake van bijkomende problemen zoals blaas- of endeldarmverzakking. Chirurgische correctie is doorgaans noodzakelijk.

Geassocieerde klachten

Er zijn andere aandoeningen die worden geassocieerd met een verzakte baarmoeder. Ze verzwakken de spieren die de baarmoeder op hun plaats houden:

Cystocele

Een cystocele is een uitstulping van de bovenste voorste vaginale wand waarbij een deel van de blaas in de vagina uitpuilt. Het wordt ook wel een verzakte blaas genoemd. Dit kan leiden tot vaak plassen, steeds aandrang hebben, retentie (vasthouden va urine) en incontinentie (urineverlies).

Enterocele

Een enterocele is een verzakking van de bovenste achterste vaginale wand waar een klein darmgedeelte in de vagina uitpuilt. Staan leidt tot een trekkend gevoel en rugpijn die wordt verlicht als je gaat liggen.

Rectocele

Een rectocele duidt op een verzakking van de onderste achterste vaginale wand waar het rectum of endeldarm in de vagina uitpuilt. Dit bemoeilijkt het poepen, tot het punt dat je mogelijk tegen de binnenkant van je vagina moet duwen om je darm leeg te maken.

Oorzaken van een baarmoederverzakking

Zwangerschappen en bevallingen

De meest voorkomende oorzaak is herhaaldelijke belasting van het bekken tijdens de zwangerschap en bevalling. Elke zwangerschap rekt de steunbanden en bekkenbodemspieren op, waardoor de baarmoeder minder stevig verankerd raakt. Vooral vaginale bevallingen vergroten de kans:

  • Zware bevalling of langdurige persfase kan de bekkenbodemspieren beschadigen.

  • Tang- of vacuümverlossing verhoogt de druk en kan zenuwschade veroorzaken.

  • Grote baby’s of meerlingzwangerschappen leiden tot extra uitrekking.

Leeftijd en menopauze

Met het stijgen der jaren neemt de elasticiteit van bindweefsel af. In de menopauze daalt bovendien de hoeveelheid oestrogeen, een hormoon dat normaal gesproken zorgt voor stevigheid en doorbloeding van het vaginale en bekkenweefsel. Daardoor wordt het steunweefsel dunner en kwetsbaarder.

Zwaar lichamelijk werk en chronische druk

Regelmatig zwaar tillen, jarenlang werk in de zorg of schoonmaak, of intensief sporten met veel buikdruk (zoals gewichtheffen) kan de steunstructuren overbelasten. Ook chronisch hoesten door astma, COPD of roken geeft voortdurend een “duw” naar beneden. Hetzelfde geldt voor chronische obstipatie: hard persen bij de stoelgang belast de bekkenbodem als een soort hydraulische pers.

Oudere vrouw met COPD in gesprek met longarts tijdens consult, terwijl de arts een longfoto bekijkt en een longmodel op tafel staat.
COPD-patiënte tijdens een poliklinisch bezoek aan de longarts, waar röntgenbeelden en een longmodel worden gebruikt om de aandoening uit te leggen. / Bron: Martin Sulman

Overgewicht en leefstijl

Overgewicht (met name buikvet) verhoogt continu de druk op de bekkenbodem. Het is alsof de zwaartekracht dag en nacht extra trekt. Een zittende leefstijl, waarbij de bekkenbodemspieren weinig geactiveerd worden, draagt daar subtiel aan bij.

Genetische aanleg en bindweefselkwaliteit

Sommige vrouwen krijgen ondanks weinig zwangerschappen of risicofactoren toch een verzakking. Dat kan samenhangen met erfelijke verschillen in de kwaliteit van bindweefsel en collageen. Syndromen waarbij bindweefsel zwakker is (zoals Ehlers-Danlos) verhogen de kans aanzienlijk.

Chirurgie en medische ingrepen

Na een hysterectomie (verwijdering van de baarmoeder) kan de vaginatop verzakken, omdat de natuurlijke steunstructuur ontbreekt. Ook bekkenoperaties of bestraling in het kleine bekken kunnen littekenvorming of verzwakking veroorzaken.

Andere factoren

  • Snelle gewichtsschommelingen (plots veel afvallen of aankomen) kunnen steunweefsel onder druk zetten.

  • Neurologische aandoeningen (zoals MS) die de aansturing van de bekkenbodemspieren aantasten.

  • Langdurig staan in beroep of dagelijks leven geeft allengs meer belasting.

Zwangere vrouw
Zwangerschap is een risicofactor voor een baarmoederverzakking / Bron: Pixabay

Overzicht: oorzaken van een baarmoederverzakking

Hieronder een schema waarin de belangrijkste oorzaken overzichtelijk zijn samengevat:

OorzaakUitlegVoorbeelden / bijzonderheden
Zwangerschap & bevallingVerzwakking en beschadiging van bekkenbodem en steunbandenGrote baby, meerling, tang- of vacuümverlossing, langdurige persfase
Leeftijd & menopauzeAfname oestrogeen → minder stevige en elastische weefselsKomt vaak tot uiting rond en na de overgang
Zwaar lichamelijk werk & drukHerhaaldelijke druk op bekkenbodemZwaar tillen, chronisch hoesten (COPD, astma, roken), hard persen bij obstipatie
OvergewichtContinue extra belasting door buikdrukVooral bij veel buikvet
Genetische aanleg / bindweefselkwaliteitZwak bindweefsel of collageen leidt sneller tot verzakkingErfelijke factoren, Ehlers-Danlos syndroom
Chirurgie / medische ingrepenOntbreken van steunstructuren of littekenvormingNa hysterectomie of bestraling in bekkengebied
Neurologische factorenVerminderde spiercontrole en -krachtMS, zenuwschade na bevalling
Overige factorenLangdurig staan, sterke gewichtsschommelingenBeroepen met veel staan, snel afvallen of aankomen

Risicofactoren

Factoren die het risico op baarmoederverzakking kunnen verhogen, zijn onder meer:

  • een of meer zwangerschappen en vaginale geboorten
  • bevallen van een grote baby
  • toenemende leeftijd
  • zwaarlijvigheid / obesitas
  • bekkenoperatie hebben ondergaan
  • chronische obstipatie of veelvuldig persen tijdens stoelgang
  • familiegeschiedenis van zwakte in bindweefsel (erfelijke aanleg)
  • blank zijn (kaukasisch)
Fors overgewicht of obesitas
Obesitas is een risicofactor voor een baarmoederverzakking / Bron: Wikimedia Commons

Baarmoederverzakking ook bij jonge vrouwen?

Menigeen denkt dat een verzakking enkel een kwaal is van de ouderdom, een ongemak van de menopauze. Doch de werkelijkheid is anders: ook jonge vrouwen kunnen erdoor getroffen worden. Na een zware bevalling, waarin de bekkenbodem als het ware gescheurd en gerekt wordt, kan de baarmoeder allengs zakken. Een jonge moeder van 25 die een kind van vier kilo ter wereld brengt, is soms evenzeer vatbaar als de vrouw van 65 die haar overgang reeds lang achter zich heeft.

Genetische aanleg speelt mede een rol. Waar het bindweefsel zwakker is—zoals bij vrouwen met een erfelijke aandoening à la Ehlers-Danlos—komt een verzakking sneller aan het licht. Het lichaam kan dan de dagelijkse druk minder goed torsen. Dit is geen kwestie van levensjaren, maar van de bouwstenen die men van huis uit meegekregen heeft.

Daarbij tellen ook leefgewoonten zwaar mee. Een jong meisje met ernstig overgewicht, of een vrouw die jarenlang zwaar tilt in de zorg, kan dezelfde klachten ervaren als iemand die decennia ouder is. Zelfs intensieve topsport met veel buikdruk (denk aan gewichtheffen of turnen) kan de bekkenbodem vroegtijdig uitputten.

Het stigma dat verzakking slechts “iets voor oma’s” is, doet dus geen recht aan de werkelijkheid. Het vrouwelijke lichaam draagt sporen van belasting, soms vroeg, soms laat. Het is daarom wijs om signalen als drukgevoel, pijn of urineverlies niet weg te wuiven, maar vroegtijdig hulp te zoeken. Want ook in de jeugd kan zorg en oefening veel ellende voorkomen.

Onderzoek en diagnose

Het gesprek als beginpunt

Alles vangt aan met de anamnese: de vrouw deelt haar ervaringen, spreekt over een drukkend gevoel, soms een uitstulping, of ongemak bij plassen en vrijen. De arts luistert, stelt gerichte vragen en probeert de impact op het dagelijks leven te begrijpen. Een verzakking is niet alleen een lichamelijke afwijking, maar raakt ook het zelfbeeld en de intimiteit.

Het lichamelijk onderzoek

Vervolgens volgt de inspectie. Met een speculum wordt de stand van de baarmoeder zichtbaar gemaakt. De vrouw wordt gevraagd te hoesten of te persen, zodat duidelijk wordt hoe sterk de verzakking optreedt onder druk. Tegelijkertijd test de arts de bekkenbodemspieren op kracht en coördinatie. Indien er darmklachten zijn, kan ook de achterwand betrokken worden in het onderzoek.

Het bepalen van de ernst

Om niet te blijven steken in vage indrukken, hanteert men een indeling in stadia. Daarbij wordt nauwkeurig gemeten hoe ver de baarmoeder ten opzichte van de vaginale opening is gezakt. Het onderscheid tussen een lichte verzakking en een volledige prolaps is wezenlijk, want het bepaalt de verdere koers van behandeling.

Aanvullende onderzoeken

Soms zijn extra testen nodig. Bij urineverlies kan een blaasmeting worden verricht of een plasdagboek bijgehouden worden. Bij darmproblemen kan aanvullend onderzoek worden overwogen. In zeldzame gevallen komt ook beeldvorming in beeld, zoals echografie of MRI. Niet om te overdiagnosticeren, maar om het geheel van klachten en oorzaken beter te begrijpen en een behandelplan op maat te smeden.

Behandeling van een baarmoederverzakking

Bekkenfysiotherapie en pessarium

Een verzakking hoeft niet altijd behandeld te worden; het hangt af van de ernst van de klachten. Vaak start men met bekkenfysiotherapie. De bekkenfysiotherapeut leert de spieren rondom het bekken beter aan te spannen en te coördineren, waardoor de verzakking minder hinder geeft. Daarnaast kan een pessarium verlichting bieden. Dat is een ring of kubus van kunststof of siliconen die in de vagina wordt ingebracht en zo de baarmoeder ondersteunt. Voor veel vrouwen is dit een laagdrempelige en effectieve oplossing.

Oestrogeentherapie: pillen en crème

Bij vrouwen na de overgang kan het tekort aan oestrogeen bijdragen aan de verzwakking van het steunweefsel. In zulke gevallen kan de arts lokale oestrogeentherapie adviseren: in de vorm van vaginale tabletten (zetpillen) of crème. Dit verbetert de doorbloeding en elasticiteit van het slijmvlies en weefsel, waardoor klachten soms duidelijk verminderen. Het is vooral een ondersteunende behandeling bij een lichte verzakking.

Chirurgie

Wanneer fysiotherapie, pessarium of hormoontherapie onvoldoende soelaas bieden, komt een operatie in beeld. Daarbij kan de arts de verzakte voorwand of achterwand van de vagina herstellen door uitgerekt weefsel te verkorten en te verstevigen. In sommige gevallen wordt de baarmoeder verwijderd als deze sterk is uitgezakt, maar er bestaan ook baarmoedersparende operaties. Vaak gaat het om een combinatie van ingrepen, afhankelijk van welk deel van het bekken betrokken is.

Afweging en keuze

Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van leeftijd, ernst van de verzakking, kinderwens, algehele gezondheid en persoonlijke voorkeur. Het gaat er niet om één standaardoplossing te vinden, maar om een behandeling die past bij het leven van de vrouw in kwestie.

Overzicht behandelmogelijkheden bij een baarmoederverzakking

Ernst/verzakkingMogelijke klachtenBehandeling in eerste instantieVerdere opties
Licht (graad 1)Gevoel van zwaarte, milde rugpijn, soms urineverliesBekkenfysiotherapie, leefstijladvies (afvallen, obstipatie voorkomen)Lokale oestrogeentherapie na menopauze
Matig (graad 2)Bobbeltje voelbaar, meer urineverlies, pijn bij vrijenPessarium (ring/kubus), bekkenfysiotherapieLokale oestrogeentherapie ter ondersteuning
Ernstig (graad 3)Zichtbare uitstulping, incontinentie, huidirritatie, veel ongemakPessarium als tijdelijke oplossingChirurgisch herstel van voorwand/achterwand, soms in combinatie
Volledig (graad 4 – procidentia)Baarmoeder geheel buiten de vagina, pijn bij lopen/zitten, blaas- en darmklachtenVaak geen conservatieve optie meerChirurgie: baarmoederverwijdering of baarmoedersparende operatie, gecombineerd met versteviging bekkenbodemstructuren

Prognose

Herstel en beloop

Een baarmoederverzakking is geen levensbedreigende aandoening, maar kan wel chronisch van aard zijn. De weefsels die eenmaal zijn uitgerekt, keren zelden volledig terug naar hun oorspronkelijke stevigheid. Toch betekent dit niet dat de klachten altijd progressief zijn. Met bekkenbodemtherapie en leefstijlaanpassingen kunnen veel vrouwen een aanzienlijke verbetering ervaren. Sommige vrouwen merken zelfs dat ze jaren stabiel blijven met een pessarium of lokale hormoontherapie.

Terugkeer van klachten

Na een operatie is de kans reëel dat de verzakking op den duur terugkomt, al dan niet op een andere plek in het bekken. Statistisch gezien ontwikkelt een aanzienlijk deel van de vrouwen binnen tien tot vijftien jaar opnieuw een vorm van prolaps. Dat komt doordat een operatie het bestaande weefsel verstevigt of inkort, maar de algemene zwakte van het bindweefsel vaak blijft bestaan. Daarom wordt soms gekozen voor combinatie-ingrepen, om het hele bekkenbodemstelsel beter te ondersteunen.

Factoren die de prognose beïnvloeden

De vooruitzichten hangen samen met meerdere factoren. Leeftijd speelt een rol: hoe jonger de vrouw, hoe groter de kans op terugkerende klachten, juist omdat er nog vele jaren van belasting volgen. Ook leefstijl (overgewicht, zwaar tillen, roken), hormonale status (overgang) en genetische aanleg voor zwak bindweefsel wegen mee. Een vrouw met gezonde leefgewoonten en een trouw volgehouden oefenprogramma heeft doorgaans een gunstiger beloop.

Kwaliteit van leven

De prognose moet niet alleen in termen van anatomie worden bezien, maar ook in termen van levenskwaliteit. Voor veel vrouwen betekent een verzakking dat zij opnieuw moeten leren vertrouwen op hun lichaam en grenzen stellen aan belasting. Met goede begeleiding en een passende behandeling is het perspectief doorgaans positief: de klachten kunnen sterk verminderen, en intimiteit en dagelijks functioneren krijgen weer ruimte. Toch blijft waakzaamheid geboden, want een verzakking is eerder een conditie die beheerst wordt dan een kwaal die men voor altijd achter zich kan laten.

Leefstijladviezen ter ondersteuning van de prognose

Hoewel een baarmoederverzakking niet altijd te voorkomen of volledig te genezen is, kan een gezonde leefstijl de vooruitzichten aanzienlijk verbeteren en terugkeer van klachten vertragen.

Voorkom overmatige druk op de bekkenbodem

  • Til zo min mogelijk zware lasten; verdeel gewicht over twee handen in plaats van één.

  • Leer de juiste tiltechniek: door de knieën zakken in plaats van met een kromme rug.

  • Vermijd langdurig staan zonder pauze; afwisseling van houding helpt de druk te verlichten.

Zorg voor een gezonde stoelgang

  • Eet vezelrijke voeding (volkorenproducten, groenten, fruit, peulvruchten).

  • Drink voldoende water – minstens anderhalve liter per dag.

  • Probeer persen bij de ontlasting te vermijden; neem de tijd en ondersteun desnoods de voeten op een krukje om een natuurlijke houding te bevorderen.

Op de afbeelding is te zien hoe water vanuit een blauwe fles in een glas wordt gegoten.
Voldoende water drinken / Bron: Pixabay

Beheers hoesten en luchtwegproblemen

  • Stoppen met roken vermindert chronisch hoesten en beschermt het bindweefsel.

  • Laat luchtwegaandoeningen goed behandelen om voortdurende druk op de bekkenbodem te voorkomen.

Behoud een gezond gewicht

  • Overgewicht, vooral buikvet, legt constant extra druk op de bekkenbodem.

  • Zelfs een matig gewichtsverlies kan de belasting verminderen en klachten verlichten.

Train de bekkenbodem

  • Blijf trouw bekkenbodemoefeningen doen, ook na fysiotherapie.

  • Zie het als een onderhoudsprogramma: dagelijkse korte oefeningen zorgen voor blijvende kracht en steun.

Hormonen en verzorging

  • Bij vrouwen na de overgang kan lokale oestrogeentherapie (in overleg met de arts) het weefsel steviger en gezonder houden.

  • Houd de huid rondom de vagina schoon en droog om irritatie door verzakkingsklachten te voorkomen.

Emotionele en relationele impact

Een baarmoederverzakking raakt niet alleen het lichaam, maar grijpt diep in op gevoel en identiteit. Veel vrouwen ervaren schaamte: het idee dat een intiem deel van hun lichaam ‘niet meer goed functioneert’. Het kan voelen alsof het lijf hen verraden heeft. Dat zorgt soms voor terughoudendheid om erover te praten, zelfs met de partner of de arts.

Ook intimiteit kan onder druk komen te staan. Pijn bij vrijen of angst voor ongemak maakt dat sommige vrouwen seks vermijden. Niet zelden voelt de partner zich buitengesloten, terwijl er in wezen behoefte is aan nabijheid. Open gesprek is hier van groot belang. Het benoemen van de klachten kan een brug slaan, in plaats van een muur optrekken.

Daarnaast is er het zelfbeeld. Een verzakking kan een vrouw confronteren met haar leeftijd, met de sporen van zwangerschappen, of met het idee dat haar lichaam “slap” geworden is. Toch ligt hierin ook een kans: leren om met mildheid naar jezelf te kijken, het lichaam te zien als een drager van levenservaring.

Wanneer een vrouw merkt dat de psychische last te zwaar wordt, kan begeleiding door een bekkenfysiotherapeut, seksuoloog of psycholoog uitkomst bieden. Zo wordt het pad naar herstel niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel bewandeld. Want een verzakking hoeft het vrouw-zijn of de intimiteit niet te ontnemen; met steun, eerlijkheid en zorg kan er juist een nieuwe balans ontstaan.

Complicaties

Baarmoederverzakking wordt vaak geassocieerd met verzakking van andere bekkenorganen. De volgende complicaties kunnen ontstaan:

  • Cystocele: verzakking van de voorwand vagina waarbij de blaas meezakt. Zwakte van bindweefsel dat de blaas en de vagina van elkaar scheidt, kan ervoor zorgen dat de blaas in de vagina opzwelt. Di staat ook wel bekend als ene blaasverzakking.
  • Rectocele: verzakking van de achterwand van de vagina waarbij de endeldarm meezakt. Zwakte van bindweefsel dat het rectum of endeldarm en de vagina scheidt, kan ervoor zorgen dat het rectum in de vagina opzwelt. Je kunt moeite hebben met het krijgen van stoelgang.
  • Een ernstige baarmoederverzakking kan een deel van de vaginale voering verplaatsen, waardoor deze buiten het lichaam uitsteekt. Vaginaal weefsel dat tegen kleding wrijft, kan leiden tot vaginale zweren. In zeldzame gevallen kunnen de zweren geïnfecteerd raken.

Preventie

Je kunt de volgende maatregelen nemen om het risico op een baarmoederverzakking te verkleinen:

  • Voer regelmatig Kegeloefeningen uit. Deze oefeningen kunnen je bekkenbodemspieren versterken en dat is vooral belangrijk nadat je een baby hebt gekregen. Kegeloefeningen zijn lichaamsoefeningen die de bekkenbodemspier trainen, genoemd naar Arnold Kegel, de gynaecoloog (vrouwenarts) die ze heeft uitgevonden.
  • Behandel en voorkom obstipatie (verstopping). Drink veel water en andere vloeistoffen en eet vezelrijk voedsel, zoals fruit, groenten, bonen en volkoren granen.
  • Vermijd zwaar tillen en til op een goede manier. Gebruik bij het tillen je benen in plaats van je middel of rug.
  • Houd hoestklachten onder controle. Laat je behandelen voor een chronische hoest of bronchitis en rook niet.
  • Voorkom gewichtstoename en streef naar gewichtsverlies bij overgewicht.
Stoppen met roken
Stoppen met roken / Bron: Serhiy Kobyakov/Shutterstock.com

Lees verder

Wie zich verdiept in een baarmoederverzakking ontdekt al snel hoe nauw dit fenomeen verweven is met andere gynaecologische thema’s. Zo kan een baarmoederontsteking (endometritis) het weefsel verzwakken en bijdragen aan klachten in het kleine bekken, terwijl een baarmoederhalspoliep – hoe goedaardig ook – extra druk of bloedingsproblemen kan veroorzaken. Tegelijkertijd herinnert het verschijnsel van schrompelorganen eraan dat het vrouwelijk lichaam onder invloed van leeftijd en hormonen langzaam steun verliest, waardoor verzakkingen allengs vaker optreden. Ook de menstruatie zelf, met haar vaste ritme en wisselende klachten, speelt een rol: zware menstruaties of pijnlijke cycli belasten de bekkenbodem, en bij vrouwen met chronische pijnsyndromen zoals fibromyalgie of ME/CVS kan de cyclus nog extra zwaar doorwerken. Zo vormen al deze verhalen samen een web van aandoeningen en ervaringen die inzicht geven in de kwetsbaarheid én de veerkracht van het vrouwelijk lichaam.

Let op: Deze tekst is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.

Geraadpleegde bronnen

  • Nygaard, I., & Shaw, J. M. (2017). Pelvic organ prolapse. Obstetrics & Gynecology, 129(4), 763–773. Link

  • Li, C., Gong, Y., Wang, B., Yan, S., & Yin, P. (2016). The efficacy of pelvic floor muscle training for pelvic organ prolapse: A systematic review and meta-analysis. International Urogynecology Journal, 27(7), 981–992. Link

  • Hagen, S., & Stark, D. (2019). Conservative prevention and management of pelvic organ prolapse in women. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(2), CD003882. Link

  • Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). (2025). Pelvic organ prolapse: Learn more – What can help relieve the symptoms? InformedHealth.org. National Center for Biotechnology Information (NCBI) Bookshelf. Link

  • Murphy, M., & Hall, T. (2023). Nonoperative management of pelvic organ prolapse. Obstetrics and Gynecology Clinics of North America, 50(1), 87–100. Link

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over een baarmoederverzakking. Of tips geven over hoe om te gaan met een verzakte baarmoeder. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.

Verder lezen
Ook uit Aandoeningen

Drie artikelen uit dezelfde hoofdrubriek, wekelijks opnieuw geselecteerd.