Rebound-zuursecretie: waarom je maagzuur verergert na stoppen met maagzuurremmers

Last Updated on 10 februari 2026 by M.G. Sulman

Rebound-zuursecretie, ook wel bekend als reboundzuurhypersecretie (RAHS), is een tijdelijke toename van maagzuur die kan optreden nadat je stopt met maagzuurremmers, vooral protonpompremmers. Je maag maakt dan plots extra zuur aan, wat klachten kan geven zoals brandend maagzuur, zure oprispingen of een knagend gevoel in de bovenbuik. Dat kan heftiger aanvoelen dan vóór de medicatie en onnodige onrust veroorzaken. Nochtans gaat het meestal om een voorbijgaande reactie. Wat kun je eraan doen, en wanneer is het verstandig om alert te zijn?

Wat is rebound-zuursecretie?

Rebound-zuursecretie, ook wel reboundzuurhypersecretie (RAHS) genoemd, is een tijdelijke overproductie van maagzuur die kan optreden nadat je stopt met maagzuurremmers, vooral protonpompremmers. De term RAHS wordt in medische literatuur gebruikt om precies dit terugslageffect te beschrijven. Tijdens het gebruik van deze middelen wordt de zuurproductie sterk afgeremd. Je maag past zich daaraan aan door de aansturing op te voeren. Stop je vervolgens met de medicatie, dan valt de rem plots weg en kan de zuurproductie allengs doorschieten. Dat is de rebound.

Belangrijk om te weten: RAHS is geen ziekte op zichzelf en ook geen teken dat je maag blijvend ontregeld is. Het gaat om een fysiologische herregeling. Toch voelt het vaak anders. Klachten als brandend maagzuur, zure oprispingen of een knagend gevoel achter het borstbeen kunnen juist heftiger zijn dan vóór je begon met slikken. Dat is verwarrend, doch verklaarbaar vanuit het mechanisme.

📌 Voorbeeld
Je kunt het vergelijken met een radio die lange tijd op mute stond. Zet je het geluid weer aan, dan klinkt het eerst te hard voordat het normale volume is bereikt. Zo reageert de maag ook wanneer zuurremming abrupt wegvalt.

In de volgende hoofdstukken lees je waarom RAHS ontstaat, hoe lang het meestal aanhoudt en wat je praktisch kunt doen om deze fase zonder paniek en zonder onnodige terugval door te komen.

Welke medicijnen kunnen rebound-zuursecretie veroorzaken?

Niet elke maagpil geeft dit effect, maar een paar klassen springen eruit. Het gaat vooral om middelen die je maagzuurproductie langere tijd onderdrukken; stop je ermee, dan kan je maag tijdelijk “terugslaan” met extra zuur.

Protonpompremmers (PPI’s)

Protonpompremmers, vaak afgekort als PPI’s, zijn de bekendste boosdoeners bij rebound-zuursecretie. Voorbeelden zijn omeprazol, pantoprazol, esomeprazol en lansoprazol. Ze remmen de zuurproductie diep in de maagwand, bij de zogenoemde pariëtale cellen. Daar zitten eiwitten die je maagzuur maken; die heten protonpompen. Een PPI zet die pomp als het ware op standje laag.

Dat werkt uitstekend bij refluxklachten of een maagzweer, doch er zit een keerzijde aan: je lichaam gaat compenseren. Het hormoon gastrine, dat normaal de maag aanvuurt om zuur te maken, kan stijgen. Die stijging heet hypergastrinemie; simpel gezegd, je lichaam roept harder: “maak zuur”, omdat het zuur lang werd onderdrukt. Stop je dan abrupt, dan kan die aansturing nog even doorzingen.

H2-receptorantagonisten (H2-blokkers)

H2-blokkers, zoals famotidine, werken anders dan PPI’s. Ze blokkeren histamine H2-receptoren in de maag; histamine is een signaalstof die de zuurproductie stimuleert. Je remt dus een ander knopje, iets minder krachtig, vaak korter werkend.

Rebound kan ook hier voorkomen, meestal milder. Toch geldt dezelfde logica: als je een systeem lange tijd dempt en daarna in één keer loslaat, kan het even te fel terugkomen.

Antacida en alginaten geven doorgaans géén rebound

Antacida zijn middelen die zuur neutraliseren. Denk aan calciumcarbonaat of magnesiumhydroxide. Ze schakelen de zuurproductie niet uit, ze vangen vooral het bestaande zuur op. Alginaten vormen een soort gel-laagje dat de inhoud van de maag minder makkelijk terug laat stromen richting slokdarm. Omdat deze middelen het “zuurmaak-mechanisme” nauwelijks herprogrammeren, is echte rebound-zuursecretie hier niet typisch.

Dat is relevant, want sommige mensen gebruiken juist tijdelijk zoiets als overbrugging wanneer ze willen afbouwen.

Wanneer wordt rebound waarschijnlijker?

Het risico hangt minder af van “welk merk” en meer van gebruikspatroon. Rebound-zuursecretie zie je vooral wanneer:

• je een PPI weken tot maanden gebruikt
• je een hogere dosering neemt of tweemaal daags slikt
• je abrupt stopt na langere tijd
• je oorspronkelijk klachten had die al gevoelig zijn voor zuur, zoals reflux

📌 Casus
Je slikt acht weken omeprazol omdat je last had van reflux. Het gaat beter, dus je stopt ineens. Drie dagen later voelt je borstbeen alsof het brandt en je krijgt zure oprispingen na het eten. Dat lijkt op een terugval, maar het kan net zo goed rebound-zuursecretie zijn.

In het volgende hoofdstuk wordt het mechanisme in je maag helder uitgelegd, inclusief gastrine en waarom die “terugslag” meestal vanzelf uitdooft.

Wat gebeurt er in je maag? Zo werkt rebound-zuursecretie

Om rebound-zuursecretie te begrijpen, moet je even meekijken in je maag. Daar wordt maagzuur gemaakt door gespecialiseerde cellen in de maagwand; die heten pariëtale cellen. Zij produceren zoutzuur, officieel hydrochloridezuur, een sterk zuur dat helpt bij de vertering van voedsel en het doden van bacteriën. Dat proces staat normaal strak gereguleerd.

Wanneer je een protonpompremmer gebruikt, wordt de zuurproductie langdurig afgeremd. Je maag merkt dat er weinig zuur aanwezig is en reageert daarop door meer gastrine aan te maken. Gastrine is een hormoon dat de pariëtale cellen aanzet tot zuurproductie. Hoe langer de remming duurt, hoe sterker dat signaal kan worden. Deze toestand heet hypergastrinemie, wat simpelweg betekent dat het gastrineniveau verhoogd is.

Stop je vervolgens met de maagzuurremmer, dan verdwijnt de rem in één keer, terwijl de aansturing nog op scherp staat. De pariëtale cellen krijgen dus plots groen licht én een extra zetje. Het gevolg is een tijdelijke overproductie van maagzuur. Dat is rebound-zuursecretie in zijn kern. Geen schade, geen ontsporing, maar een systeem dat even doorschiet voordat het zich opnieuw afstemt.

📌 Voorbeeld
Stel dat je lange tijd met de hand op de kraan hebt gestaan. Het water werd tegengehouden, dus je zette meer kracht. Laat je ineens los, dan spuit het water er eerst veel te hard uit. Zo werkt het ook in de maag wanneer zuurremming abrupt wegvalt.

Belangrijk om te weten: dit mechanisme dooft meestal vanzelf uit. Zodra het lichaam merkt dat er weer voldoende zuur is, zakt het gastrineniveau en keert het evenwicht geleidelijk terug. Dat kost tijd, doch in de regel geen maanden. In het volgende hoofdstuk lees je hoe je rebound-zuursecretie herkent aan je klachten en hoe je het onderscheid maakt met andere oorzaken van maagzuur.

Hoe herken je rebound-zuursecretie?

Rebound-zuursecretie laat zich niet altijd meteen als zodanig herkennen. De klachten lijken sterk op “gewoon” maagzuur of reflux, en juist dát maakt het verwarrend. Het tijdstip waarop ze ontstaan, verraadt echter veel. Vaak beginnen de klachten enkele dagen tot een week nadat je bent gestopt met een maagzuurremmer.

De meest voorkomende signalen zijn vrij herkenbaar, al verschillen ze in intensiteit per persoon:

• een branderig gevoel achter het borstbeen, vooral na het eten
• zure oprispingen of een zure smaak in de mond
• een drukkend of knagend gevoel hoog in de buik
• meer klachten bij bukken of liggen
• het gevoel dat het erger is dan vóór je met medicatie begon

Dat laatste is psychologisch verraderlijk. Je kunt denken dat je oorspronkelijke probleem is teruggekeerd of zelfs verergerd, terwijl het in feite gaat om een tijdelijke ontregeling door het stoppen zelf. Rebound-zuursecretie is derhalve niet zozeer een terugval, maar een tussenfase.

Wanneer past het níét bij rebound?

Niet elke maagzuurklacht na stoppen is automatisch rebound. Worden de klachten geleidelijk erger over weken, of blijven ze maanden aanhouden zonder afname, dan is het verstandig om verder te kijken. Hetzelfde geldt wanneer je klachten al tijdens het gebruik van maagzuurremmers toenamen.

Wanneer moet je alert zijn?

Sommige signalen horen niet bij rebound-zuursecretie en vragen altijd om medische beoordeling. Denk aan:

• slikklachten of het gevoel dat voedsel blijft hangen
• onbedoeld gewichtsverlies
• aanhoudende pijn, ook ’s nachts
• bloedbraken of zwarte, teerachtige ontlasting

In die gevallen is het alleszins raadzaam niet af te wachten, maar contact op te nemen met je huisarts.

In het volgende hoofdstuk lees je hoe lang rebound-zuursecretie meestal aanhoudt en waarom geduld hier vaak belangrijker is dan nieuwe medicatie.

Hoe lang houdt rebound-zuursecretie aan?

Rebound-zuursecretie is in de meeste gevallen tijdelijk, hoe vervelend de klachten ook kunnen zijn. Bij veel mensen beginnen de symptomen enkele dagen na het stoppen met maagzuurremmers en nemen ze binnen één tot vier weken geleidelijk weer af. Dat herstel verloopt zelden kaarsrecht; goede dagen wisselen zich af met mindere. Dat patroon is typisch.

De duur van de reboundfase hangt sterk samen met het soort medicatie dat je gebruikte. Vooral protonpompremmers spelen hier een rol, zoals omeprazol, pantoprazol, esomeprazol en lansoprazol. Deze middelen grijpen diep in op de zuurproductie. Wie ze weken of maanden dagelijks slikt, zeker in een hogere dosering, geeft het maagsysteem de tijd om zich structureel aan te passen. Stop je dan abrupt, dan kan de terugslag duidelijker en langduriger zijn.

Ook de manier van stoppen telt mee. In één keer stoppen na langdurig gebruik vergroot de kans op klachten die langer aanhouden dan wanneer je geleidelijk afbouwt. Dat betekent nochtans niet dat het lichaam het niet zelf kan oplossen. Het gastrineniveau zakt doorgaans vanzelf en de pariëtale cellen keren terug naar hun normale activiteit.

📌 Voorbeeld
Je gebruikte drie maanden lang dagelijks pantoprazol tegen refluxklachten. Na het stoppen krijg je binnen een week brandend maagzuur dat heviger voelt dan voorheen. Dat kan twee tot drie weken aanhouden, waarna het langzaam wegebt zonder dat er blijvende schade ontstaat.

In het volgende hoofdstuk lees je waarom veel mensen juist in deze fase opnieuw beginnen met maagzuurremmers, en hoe je kunt voorkomen dat rebound-zuursecretie uitmondt in langdurig medicijngebruik.

Waarom begin je vaak weer opnieuw met maagzuurremmers?

Rebound-zuursecretie kan je op het verkeerde been zetten. Je stopt met een maagzuurremmer omdat het beter gaat, en enkele dagen later voelt het alsof alles erger is geworden. Brandend maagzuur, oprispingen, een onrustige bovenbuik. Het lijkt een duidelijk signaal dat je het medicijn toch nodig hebt. Dat gevoel is begrijpelijk, maar niet altijd terecht.

Het probleem is dat rebound-zuursecretie precies dezelfde klachten kan geven als reflux of een maagzweer, soms zelfs intenser. Zonder uitleg lijkt het logisch om te denken dat de oorspronkelijke aandoening is teruggekeerd. Veel mensen grijpen daarom weer naar een protonpompremmer, bijvoorbeeld omeprazol of pantoprazol, en merken binnen enkele dagen verlichting. Dat bevestigt het idee dat stoppen “geen optie” is.

Nochtans wordt hiermee een vicieuze cirkel in stand gehouden. Door opnieuw te starten, demp je de klachten, maar je verlengt ook de aanpassing van het maagsysteem. Bij een volgende stoppoging kan de rebound opnieuw optreden, soms nog duidelijker. Zo ontstaat het beeld van afhankelijkheid, terwijl het in wezen gaat om een fysiologisch terugslagmechanisme.

📌 Casus
Je stopt met esomeprazol na acht weken gebruik. Vier dagen later krijg je hevige klachten en besluit je opnieuw te beginnen. De klachten verdwijnen snel, maar bij een nieuwe stoppoging keren ze weer terug. Zonder uitleg lijkt dit bewijs dat je het middel blijvend nodig hebt, terwijl rebound-zuursecretie een aannemelijke verklaring is.

In het volgende hoofdstuk lees je wat je praktisch kunt doen om deze fase door te komen zonder meteen weer langdurig vast te zitten aan maagzuurremmers.

Wat kun je doen bij rebound-zuursecretie?

Rebound-zuursecretie vraagt zelden om zware ingrepen, maar wel om begrip en timing. Het doel is niet om alle zuurklachten meteen te onderdrukken, maar om je maag de kans te geven weer in evenwicht te komen zonder onnodige terugval.

Geleidelijke afbouw in plaats van abrupt stoppen

Wie langere tijd een protonpompremmer gebruikte, doet er vaak verstandig aan niet in één keer te stoppen. Door stapsgewijs af te bouwen geef je je maag de tijd om zich aan te passen. Dat kan bijvoorbeeld door de dosering te halveren, om de dag te slikken of tijdelijk over te stappen op een minder krachtige zuurremmer. Dit verlaagt de kans op een heftige reboundreactie.

Tijdelijke ondersteuning zonder sterke zuurremming

Tijdens de reboundfase kunnen antacida of alginaten helpen. Antacida neutraliseren bestaand maagzuur; alginaten vormen een beschermend laagje bovenop de maaginhoud, waardoor zuur minder makkelijk omhoog komt. Ze grijpen niet diep in op de zuurproductie zelf en veroorzaken daardoor geen nieuwe rebound.

Eten en leefstijl als demping, niet als dogma

Kleine aanpassingen kunnen net genoeg rust geven om deze fase door te komen. Denk aan kleinere maaltijden, rustig eten en niet meteen gaan liggen na het avondeten. Vet, alcohol en grote porties kunnen klachten versterken, doch het is geen kwestie van alles schrappen. Het gaat om tijdelijk ontzien, niet om permanente zelfkastijding.

Geduld als onderschatte strategie

Misschien wel het lastigste: accepteren dat ongemak soms bij herstel hoort. Rebound-zuursecretie dooft meestal vanzelf uit. Elke dag zonder herstart van een protonpompremmer helpt het systeem opnieuw te kalibreren.

📌 Voorbeeld
Je bouwt omeprazol af door eerst om de dag te slikken en gebruikt bij klachten een alginaat. De eerste week is onrustig, de tweede merk je dat de klachten afnemen. Na drie weken is de balans grotendeels terug.

In het volgende hoofdstuk lees je wanneer je beter niet blijft aanmodderen en wél contact opneemt met je huisarts.

Wanneer moet je wél naar de huisarts?

Rebound-zuursecretie is meestal onschuldig en zelflimiterend, maar niet elke maagklacht past in dat kader. Het is daarom belangrijk om te weten wanneer afwachten verstandig is en wanneer niet. Twijfel is geen zwakte; het is vaak een goed signaal om even te laten meekijken.

Neem contact op met je huisarts wanneer je klachten ondanks afbouw en tijdelijke ondersteuning langer dan vier tot zes weken aanhouden of duidelijk toenemen. Dat geldt ook als je steeds opnieuw moet starten met een protonpompremmer om het draaglijk te houden. Dan is herbeoordeling zinvol, niet om te medicaliseren, maar om andere oorzaken uit te sluiten.

Er zijn ook klachten die niet passen bij rebound-zuursecretie en altijd serieus genomen moeten worden. Denk aan:

• moeite met slikken of pijn bij het slikken
• onbedoeld gewichtsverlies
• aanhoudende of nachtelijke pijn
• bloedbraken of zwarte, teerachtige ontlasting
• bloedarmoede of extreme vermoeidheid zonder duidelijke oorzaak

In zulke gevallen is het verstandig niet te wachten. De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is, zoals bloedonderzoek of een gastroscopie. Rebound-zuursecretie vraagt om geduld, doch alarmsignalen vragen om actie.

In het slothoofdstuk lees je hoe je dit alles in perspectief kunt plaatsen, zonder angst en zonder onnodige afhankelijkheid van medicatie.

Rebound-zuursecretie in perspectief

Rebound-zuursecretie voelt vaak als een stap terug, terwijl het in werkelijkheid een tussenfase is. Je maag heeft zich aangepast aan langdurige zuurremming en moet opnieuw zijn eigen ritme vinden. Dat proces kan schuren, branden en onrust geven, doch het is meestal tijdelijk en omkeerbaar. Het zegt weinig over blijvende schade en evenmin dat je zonder medicatie niet verder kunt.

Het helpt om deze klachten te zien als onderdeel van herstel, niet als bewijs van falen. Begrip van het mechanisme maakt het verschil tussen paniek en geduld. Door bewust af te bouwen, klachten tijdelijk te dempen en alert te blijven op rode vlaggen, geef je je lichaam de ruimte om zichzelf te herijken. Zo wordt stoppen geen sprong in het duister, maar een gecontroleerde stap richting evenwicht.

Lees verder

Wie zich verdiept in rebound-zuursecretie, merkt al snel dat dit thema raakt aan bredere vragen over maagzuur, medicatie en waakzaamheid. Zo lees je bij esomeprazol hoe krachtig protonpompremmers ingrijpen op de zuurproductie en waarom juist bij stoppen een terugslag kan optreden. Tegelijk helpt kennis over zeldzamere oorzaken van overmatige maagzuurproductie, zoals een gastrinoom, om onderscheid te maken tussen een tijdelijke rebound en situaties waarin verder onderzoek nodig is. Ook alarmsignalen als zwarte ontlasting (melena) passen in dat kader: ze horen niet bij rebound, maar vragen altijd om actie.

Daarnaast is er ruimte voor nuance en ondersteuning. Sommige mensen zoeken tijdens het afbouwen verlichting via voeding of kruiden. Traditionele middelen als duizendguldenkruid of IJslands mos worden al langer genoemd bij milde maag- en keelklachten, terwijl voedingsmiddelen zoals de bloedsinaasappel laten zien dat zuur niet per definitie schadelijk is, maar context vraagt. Wie breder kijkt, stuit zelfs op de geneeskracht van vergeten Bijbelse kruiden, waarin maag en spijsvertering een opvallende plaats innemen. Samen vormen deze pagina’s een netwerk van achtergrond, verdieping en praktische duiding rondom maagzuur en herstel.

Disclaimer

De informatie in dit artikel is bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen medisch advies van een arts of apotheker. Heb je aanhoudende of verergerende klachten, gebruik je langdurig medicijnen zoals maagzuurremmers, of herken je alarmsignalen zoals slikklachten, bloedverlies of onbedoeld gewichtsverlies, neem dan altijd contact op met je huisarts. Stop of wijzig medicatie nooit op eigen initiatief zonder overleg met een zorgverlener.

Bronnen

• Reimer, C., Søndergaard, B., Hilsted, L., & Bytzer, P. (2009). Proton-pump inhibitor therapy induces acid-related symptoms in healthy volunteers after withdrawal of therapy. Gastroenterology, 137(1), 80–87.e1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19362552/
• Lødrup, A. B., Reimer, C., & Bytzer, P. (2013). Systematic review: Symptoms of rebound acid hypersecretion following proton pump inhibitor treatment. Scandinavian Journal of Gastroenterology, 48(5), 515–522. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23311977/
• Scarpignato, C., Gatta, L., Zullo, A., & Blandizzi, C. (2016). Effective and safe proton pump inhibitor therapy in acid-related diseases: A position paper addressing benefits and potential harms of acid suppression. BMC Medicine, 14, 179. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5101793/
• Medsafe. (2019, 7 juni). Proton pump inhibitors and rebound acid hypersecretion. https://www.medsafe.govt.nz/profs/PUArticles/June2019/Proton-pump-inhibitors-and-rebound-acid-hypersecretion.htm
• NHS. (z.d.). Omeprazole: A medicine to treat heartburn and indigestion. https://www.nhs.uk/medicines/omeprazole/

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen met maagzuurklachten, het gebruik van maagzuurremmers, of met afbouwen en rebound-zuursecretie. Misschien heb je bewust gekozen voor geleidelijk stoppen, tijdelijk ondersteuning gebruikt, of juist gemerkt hoe hardnekkig klachten kunnen aanvoelen na het stoppen. Ook correcties, aanvullingen of vragen zijn welkom; ze dragen bij aan een zorgvuldiger en vollediger beeld.

✦ Let op: reacties worden niet automatisch gepubliceerd. Ze worden eerst gelezen door de redactie om ongepaste of spamreacties te filteren. Dit kan enige tijd duren. Alvast dank voor je bijdrage.