Boswellia serrata – de geneeskrachtige hars uit de wierookboom

Werkzame stoffen

Boswellic acids: de actieve kracht

De geneeskracht van Boswellia serrata schuilt in haar hars, waarin zich een reeks verbindingen bevindt die men boswelliazuren (boswellic acids) noemt. Deze zuren remmen het enzym 5-lipoxygenase (5-LOX), dat een sleutelrol speelt bij de vorming van leukotriënen — kleine signaalstofjes die ontstekingsreacties aanwakkeren. Door deze remming vermindert de zwelling, pijn en roodheid in weefsels. Men zou kunnen zeggen: Boswellia temt de overijverige boodschappers van het immuunsysteem.

Ontstekingsremming zonder de maag te belasten

Waar klassieke ontstekingsremmers (de zogeheten NSAID’s, zoals ibuprofen en diclofenac) vaak het maagslijmvlies irriteren, werkt Boswellia via een ander pad. Het grijpt niet in op de prostaglandinen — de stoffen die de maagwand beschermen — maar richt zich op de leukotriënen. Daardoor blijft de natuurlijke afweer van de maag grotendeels intact. Klinisch onderzoek toont dat patiënten met artrose of reumatoïde artritis soms minder pijn en stijfheid ervaren na enkele weken gebruik, zonder de gebruikelijke bijwerkingen van synthetische middelen.

Antioxiderende werking

Naast haar ontstekingsremmende eigenschappen heeft Boswellia ook een antioxiderend effect: ze vangt zogeheten vrije radicalen. Dat zijn agressieve moleculen die celstructuren aantasten en veroudering versnellen. Dat verklaart mogelijk waarom Boswellia ook bij chronische ontstekingsziekten van de darm of luchtwegen gunstig werkt.

De natuurlijke chemie van genezing

Wat vroeger magie leek, blijkt biochemie. De hars bevat een subtiel evenwicht van zuren, oliën en harsstoffen die samen het lichaam aanzetten tot herstel. In plaats van de ontsteking te onderdrukken, helpt Boswellia het evenwicht terug te vinden tussen overreactie en rust. Een oude boom, zo blijkt, heeft de moderne farmacologie nog iets te leren.

Toepassingen in de moderne geneeskunde

Artritis en gewrichtspijn

Bij artrose (achteruitgang van het gewrichtskraakbeen) en reumatoïde artritis (een auto-immuunontsteking van de gewrichten) kan Boswellia verlichting brengen. Door de remming van ontstekingsstoffen zoals leukotriënen vermindert de zwelling in het gewrichtskapsel en neemt de stijfheid af. Patiënten rapporteren soms minder ochtendstijfheid en een groter bewegingsbereik. In onderzoek werd dit effect vergeleken met dat van standaardmedicatie, met minder maagklachten als bijwerking (Kimmatkar et al., 2003, Phytomedicine).

Chronische darmontstekingen

Bij aandoeningen als colitis ulcerosa en ziekte van Crohn — beide vormen van inflammatoire darmziekte (IBD) — lijkt Boswellia een kalmerende invloed te hebben op het darmslijmvlies. Door de ontstekingscascade in de darmwand te remmen, kan het aantal terugvallen afnemen. Een randomized controlled trial toonde zelfs een vergelijkbare werking als mesalazine, een regulier geneesmiddel bij IBD (Gupta et al., 2001, European Journal of Medical Research).

📌 Voorbeeld: Een 28-jarige vrouw met milde colitis ulcerosa gebruikt een Boswellia-extract van 400 mg driemaal daags. Na zes weken rapporteert ze minder buikkrampen en minder bloed bij de ontlasting, zonder merkbare bijwerkingen.

Astma en ademhalingsproblemen

Bij astma bronchiale — een chronische ontsteking van de luchtwegen — kan Boswellia de bronchiale overgevoeligheid temperen. Door de afname van leukotriënen vernauwen de luchtwegen minder snel bij prikkels zoals kou of stof. Kleine klinische studies suggereren dat patiënten minder hoesten en minder vaak een inhalator nodig hebben. De hars lijkt dus niet de luchtwegen open te “drukken”, zoals een luchtwegverwijder doet, maar de ontsteking aan de wortel aan te pakken.

Neurologische en andere toepassingen

In proefdieronderzoek wordt Boswellia onderzocht bij neuro-inflammatie — ontstekingen in het zenuwstelsel die een rol spelen bij ziekten als Alzheimer of multiple sclerose. De antioxidatieve eigenschappen lijken zenuwcellen te beschermen tegen schade. Ook bij psoriasis, menstruatiepijn en spierontsteking worden lichte gunstige effecten beschreven, al is de wetenschappelijke onderbouwing daar nog beperkt.

Een brug tussen traditie en kliniek

Waar Boswellia eeuwenlang vooral thuishoorde in kruidendoos en tempel, vindt zij nu langzaam haar plaats in laboratorium en apotheek. De hars vormt een zeldzaam voorbeeld van hoe traditionele kennis en moderne biochemie elkaar kunnen versterken: het oude ritueel van wierook blijkt in feite een verfijnde vorm van natuurlijke ontstekingsremming.