Zweetklierontsteking (hidradenitis): symptomen en behandeling  

Last Updated on 7 augustus 2025 by M.G. Sulman

De apocriene zweetklieren kunnen ontstoken raken. Die ontsteking wordt zweetklierontsteking of  hidradenitis genoemd. De apocriene zweetklieren worden actief tijdens de puberteit en zitten in de oksels en in de liezen. Behalve transpiratievocht, zweet genoemd, geven deze zweetklieren ook een geur af. Dit is de bekende zweet geur. Een zweetklierontsteking treedt meestal op na de puberteit en bij vrouwen verbetert het vaak na de overgang.

Functie van zweetklieren

Het menselijk lichaam heeft in totaal zo’n 3 miljoen zweetklieren. Dit zijn buisvormige, kronkelende klieren in de huid, die er constant voor zorgen dat je lichaamstemperatuur in balans is. Zweetklieren bevochtigen het oppervlak van onze huid door vocht (zweet) af te scheiden. Verdamping op de huid zorgt voor afkoeling.

Er zijn twee soorten zweetklieren, de eccriene en de apocriene klieren. De eccriene zweetklieren komen over het gehele lichaam voor. Zij spelen een belangrijke rol in de regulatie van de lichaamstemperatuur. De apocriene klieren verspreiden de bekende zweetlucht. Deze klieren zitten alleen in de oksels en in de liezen. Alleen in de apocriene klieren kan een ontsteking ontstaan. De ontsteking kan acuut (plotseling) ontstaan, waarbij een abces optreedt.

Waar ontstaat een zweetklierontsteking?

De apocriene zweetklieren zijn gelokaliseerd in de oksels en in de liezen. Een zweetklierontsteking treedt dus op in de oksel of lies.

Oorzaken van hidradenitis

Erfelijke factoren lijken een rol te spelen. In sommige families komt een zweetklierontsteking vaker voor.

Een hormonale component lijkt ook een rol te spelen bij vrouwen, waarbij sommigen last hebben van opflakkeringen tijdens de menstruatie.

Een zweetklierontsteking komt vaker voor of is meer uitgesproken bij rokers en mensen met overgewicht (obesitas). Meer dan 75% van de patiënten heeft overgewicht.

Verwondingen aan de huid, hitte en vochtigheid verhogen de kans op dergelijke klachten. De ziekte is niet te wijten aan slechte hygiëne en is niet besmettelijk.

Wie krijgt hidradenitis?

Zweetklierontsteking of hidradenitis treft 2-3% van de Nederlanders. Het aantal kan hoger liggen omdat niet iedereen met deze aandoening naar de huisarts gaat. Andere factoren die verband houden met het ontwikkelen van hidradenitis, zijn onder meer:

• geslacht: hidradenitis treft vier keer meer vrouwen dan mannen
• zwaarlijvigheid
• roken

Men denkt ook dat hormonale invloeden van invloed zijn op wie de aandoening zal ontwikkelen.

Symptomen van een zweetklierontsteking

Verschijnselen

De ernst van de symptomen varieert, maar over het algemeen kun je de volgende klachten ervaren:

• rode zwellingen onder de oksel of in de lies
• ernstige jeuk
• pijnlijk abces of pijnlijke abcessen
• bewegingsbeperking door de pijn

Acute en chronische zweetklierontsteking

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen een acute (plotselinge) en een chronische zweetklierontsteking. Bij een acute ontsteking vormt zich plotseling een abces. Nas enkele dagen verdwijnt deze. Bij een chronische zweetklierontsteking variëren de klachten en kan de ontsteking zich allengs uitbreiden over het gebied in de lies- en okselstreek. De klachten worden in dat geval steeds heftiger worden.

Onderzoek en diagnose: meer dan ‘even kijken onder de oksel’

Klinisch beeld en ervaring als belangrijkste kompas

De diagnose hidradenitis suppurativa (HS) is in beginsel een klinische diagnose. Dat wil zeggen: er is géén specifieke bloedtest of scan die de aandoening direct en onomstotelijk bewijst. De arts — meestal een dermatoloog — moet varen op drie elementen:

1. Typische laesies (abcessen, fistels, littekens, comedonen)

2. Typische lokalisatie (liezen, oksels, bilplooi, onder de borsten)

3. Recidiverend of chronisch karakter (≥2 episodes in 6 maanden)

Bij aanwezigheid van deze drie criteria kan de diagnose vrijwel met zekerheid worden gesteld. En toch: in de praktijk worden patiënten met HS vaak eerst jaren verkeerd gelabeld met ‘steenpuisten’, ‘folliculitis’ of ‘slechte hygiëne’.

“Het begon met een knobbeltje in mijn lies. De huisarts zei dat het door het scheren kwam.” – patiënte (34)

Anamnese: luisteren tussen de zinnen door

De arts zal gericht vragen naar:

• Begin en verloop van de klachten

• Frequentie van opvlammingen

• Locaties van de laesies

• Relatie met menstruatie, hitte of stress

• Familiegeschiedenis

• Roken, BMI, eerdere behandelingen

• Psychosociale gevolgen (belemmering werk, intimiteit, beweging)

Vaak blijken klachten veel langer aanwezig dan gedacht — in de vorm van ’terugkerende puistjes’, ‘pijnlijke knobbeltjes’ of ‘verstopte haarzakjes’. Patiënten spreken zelden spontaan over geur, pus of littekenvorming.

Lichamelijk onderzoek: tussen schaamte en zekerheid

Het lichamelijk onderzoek vereist een respectvolle, zorgvuldige benadering. Veel patiënten schamen zich. De arts inspecteert de volgende zaken:

✅ Inspectie:

• Rode, gevoelige noduli (bulten)

• Open zweren (ulcera) met pus

• Littekens, sinustracten en fistelgangen

• Hypertrofie of verdikkingen van de huid

• Comedonen (“dubbele mee-eters”) — zéér specifiek voor HS

✅ Palpatie:

• Pijnlijkheid bij aanraking

• Diepte en grootte van abcessen

• Eventuele subcutane gangen of verbindingen (fistels)

Indien nodig wordt een foto gemaakt voor dossiervorming, bijvoorbeeld bij een verwijzing naar de plastisch chirurg of voor medicatievergoeding.

Classificatieschalen: het benoemen van de ernst

Om de ernst van HS te duiden, gebruikt men vaak:

📏 Hurley-classificatie:

• Stadium I: oppervlakkige abcessen, geen fistels/littekens

• Stadium II: recidiverende abcessen, met littekens of fistels

• Stadium III: uitgebreide, onderling verbonden abcessen en fistelgangen, met uitgebreide littekenvorming

Daarnaast bestaan er uitgebreidere meetschalen zoals de IHS4-score (International Hidradenitis Suppurativa Severity Score System), die knobbels, abcessen en fistels bij elkaar optelt tot een objectieve score.

Aanvullend onderzoek: soms zinvol, meestal ondersteunend

Hoewel bloedonderzoek geen diagnose bevestigt, kan het helpen bij het uitsluiten van andere oorzaken of bij monitoring van ziekteactiviteit en medicatiegebruik.

💉 Mogelijke aanvullingen:

• CRP/BSE: tekenen van ontsteking (hoge waarden bij actieve HS)

• Bloedkweek of wondkweek: bij verdenking op secundaire infectie

• Hb en ferritine: bloedarmoede bij langdurige ontsteking

• Glucose, HbA1c: uitsluiting van diabetes (verhoogt risico op infecties)

• Hormonale bepaling: bij vermoeden van cyclusgebonden HS

Bij twijfel of ernstige presentaties kan een huidbiopsie overwogen worden, hoewel dit zelden noodzakelijk is.

Beeldvorming: verborgen gangen zichtbaar maken

Soms volstaat het oog niet — en dan is beeldvorming zinvol.

🧲 MRI

Bij vermoeden van diepgelegen fistels of sinussen, bijvoorbeeld in de bilplooi of lies, kan een MRI-onderzoek duidelijkheid geven. Het laat zien hoe ver de ontstekingen zich onderhuids hebben uitgebreid, of er verbindingen met andere structuren zijn, en of er chirurgisch ingegrepen moet worden.

Let wel: MRI is géén standaardonderzoek bij HS. Alleen bij ernstige of onduidelijke casuïstiek.

📸 High-Resolution Ultrasound (HRUS)

Een relatief nieuwe ontwikkeling in de dermatologie. HRUS kan vroege onderhuidse ontstekingen, holtes of abcessen zichtbaar maken vóórdat ze klinisch voelbaar zijn. Vooral nuttig bij milde klachten of voor nauwkeurige monitoring van therapie.

Innovatieve en minder bekende diagnostische ontwikkelingen

🧬 Genetisch onderzoek

In onderzoek bij ernstige, familiaire vormen van hidradenitis worden genen onderzocht die te maken hebben met het gamma-secretase complex (bv. NCSTN, PSEN1). Dit is nog niet gangbaar in de huisartsenpraktijk, maar geeft wel aanknopingspunten voor toekomstgerichte therapie.

📱 Fotodocumentatie en teledermatologie

Bij patiënten die moeilijk mobiel zijn of zich schamen voor herhaald onderzoek, kan gesloten beeldcommunicatie via een beveiligde app (bv. bij de dermatoloog) een hulpmiddel zijn om flare-ups te documenteren. Dit wordt steeds vaker gebruikt in ziekenhuizen met dermatologische e-consulten.

Samenvattend schema: Diagnose HS in een notendop

Stap	Wat wordt gedaan?	Opmerkingen
1. Anamnese	Lokalisatie, frequentie, duur, familiaire factoren	Let op schaamte en onderschatting van klachten
2. Inspectie & palpatie	Abcessen, fistels, comedonen, littekens	Typische locaties: oksels, liezen, bilspleet
3. Classificatie	Hurley- of IHS4-score	Bepaalt behandeltraject
4. Aanvullend onderzoek	CRP, glucose, eventueel kweek of MRI	Alleen bij twijfel of ernstige klachten
5. Innovatie	HRUS, genetica, teledermatologie	Nog niet wijdverbreid, maar in opkomst

Behandeling van zweetklierontsteking

De behandeling van zweetklierontsteking of hidradenitis suppurativa (HS) is complex, gefaseerd en individueel. Er bestaat geen standaardrecept dat voor iedereen werkt. Soms helpt een zalf, soms pas een operatie. Soms redt een leefstijlverandering de huid, maar soms is er een biological nodig die diep in het immuunsysteem grijpt.

Daarom geldt: behandel de graad van de ziekte, de uitdrukking ervan bij de patiënt, en ook de gevolgen voor diens dagelijks leven.

Zelfzorg en leefstijlaanpassingen

✅ Loszittende kleding van natuurlijke materialen

Vermindert wrijving en oververhitting van de huid. Katoen of linnen boven synthetica. BH’s zonder harde rand. Geen strakke sportleggings.

✅ Gewichtsverlies

Bij overgewicht verbetert gewichtsverlies de symptomen significant. Vetweefsel verhoogt wrijving, temperatuur én ontstekingsactiviteit.

✅ Stoppen met roken

Roken is een bekende risicofactor. Nicotine verhoogt ontstekingsreacties en belemmert wondgenezing. Stoppen is geen wondermiddel, maar wel fundamenteel.

✅ Voorzichtige ontharing (of niet)

Scheren of waxen kan microtrauma veroorzaken. Beter is het gebruik van een trimmer of ontharingscrème zonder parfum — of het simpelweg laten staan.

Lokale behandeling bij milde vormen (Hurley I)

💊 Topische antibiotica

Bij beginnende of oppervlakkige ontstekingen kan clindamycine (lokaal antibioticum) 2x daags worden toegepast.

📌 Werking: remt bacteriële activiteit en ontsteking, maar werkt minder bij dieper liggende abcessen.

💧 Desinfecterende zalven of waslotion

Chloorhexidine of povidonjodium kunnen bijdragend zijn aan hygiënisch onderhoud van de aangedane regio. Preventief, niet curatief.

Systemische therapieën (Hurley II–III of hardnekkige Hurley I)

💊 Orale antibiotica

Langdurige kuur van tetracycline, doxycycline of clindamycine + rifampicine (combinatiekuur). Meestal 10 tot 12 weken.

📌 Let op: bij recidive helpt herhalen zelden; liever opschalen naar andere therapie.

💊 Hormonale therapie bij vrouwen

Voor vrouwen met cyclusgebonden opvlammingen kan hormonale behandeling (bv. combinatiepil of anti-androgenen zoals cyproteronacetaat) effectief zijn.

Niet elke vrouw is hiermee geholpen, maar bij sommigen verandert het het hele ziektebeeld.

Immunomodulerende therapieën (biologicals)

Wanneer antibiotica falen en de ziekte blijft voortwoekeren, komt men in het domein van de biologicals terecht: geneesmiddelen die zich richten op specifieke ontstekingseiwitten.

💉 Adalimumab (Humira®)

De eerste en tot dusver enige biological die officieel is goedgekeurd voor hidradenitis. Wordt subcutaan (onder de huid) geïnjecteerd. Remt TNF-α, een eiwit dat ontstekingen aanwakkert.

📌 Resultaten: bij ± 50% van de patiënten treedt significante verbetering op. Bij anderen onvoldoende.

🧬 Toekomstige opties (onderzoek gaande):

• IL-17-remmers (secukinumab, brodalumab)

• IL-23-remmers (guselkumab, risankizumab)

• JAK-remmers (tofacitinib, baricitinib)

Let wel: deze middelen zijn off-label en worden (nog) niet standaard vergoed.

Chirurgische behandeling

🩺 Incisie en drainage (I&D)

Bij een acuut, pijnlijk abces wordt dit onder lokale verdoving geopend zodat pus kan weglopen.
📌 Verlicht druk, maar voorkomt geen terugkeer.

🪓 Radicale excisie

Bij ernstige of chronische HS (Hurley III) wordt het aangedane huidgebied volledig verwijderd — tot in het gezonde weefsel. Er ontstaat een groot wondbed dat geneest via open wondbehandeling of met huidtransplantatie.

📌 Voorwaarde: goede motivatie en begeleiding; dit is géén kleine ingreep, maar bij sommigen de enige uitweg.

💡 Deroofing

Een chirurgische techniek waarbij de ‘daken’ van de fistelgangen worden weggehaald zodat ze open kunnen genezen. Minder ingrijpend dan excisie; geschikt bij beperkte HS.

Innovatieve en minder gangbare behandelingen

🌟 Laserbehandeling (Nd:YAG-laser)

Deze laser verwarmt de haarzakjes diep in de huid, wat ontstekingsactiviteit remt en de ziekteactiviteit kan verminderen. Effectief bij milde tot matige HS.

📌 Voordeel: relatief weinig bijwerkingen, maar vaak meerdere sessies nodig.

💉 Botulinetoxine-injecties (Botox®)

Onderdrukt zweetproductie én ontstekingsactiviteit. Onderzoek is kleinschalig maar veelbelovend, vooral bij mensen met overmatige transpiratie in aangedane zones.

🧪 Zinkgluconaat en vitamine D-suppletie

Zink werkt ontstekingsremmend. Sommige patiënten hebben baat bij langdurig gebruik van zinkgluconaat (90 mg/dag), mits gecontroleerd door arts (risico op kopertekort).

Vitamine D optimaliseren kan bij auto-immuunaandoeningen bijdragen aan immuunregulatie.

🌱 Complementair: dieet en darmflora

Sommige studies wijzen op mogelijke verbetering door het vermijden van:

• Melkproducten;

• Gist en suiker;

• Overmatige koolhydraten;

• En: suppletie met probiotica. Dit is geen bewezen standaardbehandeling, maar voor sommigen de moeite waard als aanvulling.

Samenvattend: Behandelopties in fasen

Fase	Behandeling	Aard van de therapie
Hurley I	Zalf, antibiotica lokaal, leefstijl	Lokaal & preventief
Hurley II	Systemische antibiotica, hormonale behandeling	Orale medicatie
Hurley III	Biologicals, chirurgie, laser	Ingrijpend en gericht op lange termijn
Alle fasen	Rookstop, gewichtsverlies, psychosociale steun	Adjunctief, maar cruciaal

Schaamte, isolement en de onzichtbare pijn van hidradenitis

“Ik ging niet meer naar de sportschool. Bang dat het zou doorlekken.”

Zweetklierontsteking doet niet alleen pijn in de huid, maar ook in het gemoed. Velen die met hidradenitis kampen, ervaren niet enkel fysieke klachten, maar ook schaamte, onzekerheid en sociaal isolement. De zweren en abcessen ontstaan vaak op intieme plekken: oksels, liezen, borstvouwen, billen. Regio’s die met zweet, geur en seksuele kwetsbaarheid verbonden zijn — en dus met gêne, afkeer of zwijgzaamheid.

Neem Samira (27). Ze zegt: “Het is niet besmettelijk, maar dat snapt niemand. Als ik m’n arm omhoog deed in de zomer, zag je het litteken. En soms rook ik mezelf, ondanks alles. Toen ben ik gestopt met groepslessen op de sportschool.”

Meer dan een huidkwaal

Mensen met hidradenitis hebben een verhoogde kans op depressie, angststoornissen en verminderd zelfbeeld. Niet zelden vermijden ze lichamelijk contact of intimiteit. De aandoening kan het sociale leven beperken, de kledingkeuze beïnvloeden en zelfs het beroepsleven onder druk zetten. Denk aan beroepen waarbij fysieke inspanning, transpiratie of kledingvoorschriften een rol spelen.

Het paradoxale is: hoe ernstiger de klachten, hoe minder mensen durven te praten. Sommigen voelen zich vuil, onaantrekkelijk, of zelfs “onaanraakbaar”, hoewel de aandoening niets met hygiëne of promiscuïteit te maken heeft. De angst om veroordeeld te worden is groot.

Stil verdriet, diepe sporen

Zeker bij chronische hidradenitis (stadium II of III volgens Hurley-classificatie) laten de ontstekingen diepe littekens achter — niet alleen fysiek, maar ook relationeel. Mensen trekken zich terug, zeggen afspraken af, of vermijden spontane situaties waarin transpiratie of geur een rol kunnen spelen. Er zijn patiënten die liever in de winter leven, omdat dikke kleding hun toestand verbergt.

Wat kan helpen?

🟢 Praat erover.

Met je huisarts, een dermatoloog die luistert, of een psycholoog die het psychosomatische aspect erkent. Ook lotgenotengroepen (zoals via de Hidradenitis Patiëntenvereniging of op fora) kunnen steun bieden.

🟢 Weet: je bent niet alleen.

2 tot 3 procent van de bevolking heeft hidradenitis — al lijkt niemand erover te praten. En dat is precies het probleem.

🟢 Kies huidvriendelijke kleding en producten.

Soms helpt het dragen van donkere, luchtige, loszittende kleding om je vrijer te voelen. Geen schaamlapje, maar een vorm van zelfbescherming met waardigheid.

🟢 Durf hulp te vragen voor de psychische belasting.

Een huidziekte raakt zelden alleen de huid. Psychosociale zorg zou standaard onderdeel moeten zijn van de behandeling.

Hidradenitis laat littekens achter. Maar dat wil niet zeggen dat je je leven moet inperken. Het delen van schaamte is vaak de eerste stap naar verlichting. Letterlijk én figuurlijk.

Preventie

Belangrijke preventieve maatregelen zijn:

Een gezonde leefstijl en zorgvuldige omgang met de huid zijn de beste manieren om een zweetklierontsteking te voorkomen. Bij overgewicht moet je streven naar een gezond gewicht. Het is ook raadzaam om te stoppen met roken. Bovendien moeten huidletsels van welke aard dan ook worden vermeden. Vermijd daarom het scheren van oksels en schaamstreek om de huid niet onnodig te irriteren. Zorg er ook voor dat je niets draagt wat in de oksel of lies schuurt. Het is raadzaam om altijd loszittende kleding te dragen van natuurlijke materialen, zoals katoen of linnen. Dit verkleint de kans op huidirritatie en vergemakkelijkt tevens de temperatuurregeling.

Iedereen die al vatbaar is voor ontsteking van de zweetklieren, moet warme, vochtige klimaten vermijden. Een huidvriendelijke deodorant kan voorkomen dat de huid uitdroogt door transpiratie. Doch als de huid reeds geïrriteerd is, kun je deodorant beter vermijden. Dagelijks wassen van de gevoelige en kwetsbare gebieden, bij voorkeur met een milde, pH-neutrale waslotion, voorkomt het ontstaan ​​van zweetklierontsteking. Daarna het gebied goed schoonspoelen zodat er geen zeepresten achterblijven.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over … of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.