Overdosis cafeïne: symptomen en behandeling

Last Updated on 6 maart 2026 by M.G. Sulman

Een overdosis cafeïne, ook wel cafeïne-intoxicatie genoemd, ontstaat wanneer je lichaam meer cafeïne binnenkrijgt dan het veilig kan verwerken. Cafeïne is een stimulerende stof die je hersenen en hart tijdelijk harder laat werken. Te veel kan leiden tot hartkloppingen, trillen, misselijkheid, onrust of zelfs een paniekerig gevoel. Vaak gebeurt het ongemerkt, bijvoorbeeld door meerdere koppen koffie, energiedrank of cafeïnetabletten achter elkaar. Wanneer wordt cafeïne echt riskant, en wat kun je doen als je lichaam protesteert?

Wat is cafeïne en welk effect heeft het op je lichaam?

Cafeïne is een natuurlijke stimulerende stof die voorkomt in verschillende planten, waaronder koffie, thee en cacao. Het behoort tot de groep van de alkaloïden. Dat zijn plantaardige stoffen die een duidelijk effect hebben op het lichaam. Zodra je cafeïne binnenkrijgt, wordt het via de maag en darmen snel opgenomen in het bloed. Binnen ongeveer een uur merk je het effect al.

Het belangrijkste effect van cafeïne is dat het je centrale zenuwstelsel stimuleert. Het centrale zenuwstelsel bestaat uit je hersenen en ruggenmerg en regelt onder meer je alertheid, concentratie en reactievermogen. Door cafeïne voel je je tijdelijk alerter en minder moe. Veel mensen drinken daarom koffie of energiedrank om wakker te blijven of zich beter te kunnen concentreren.

Cafeïne kan verschillende effecten hebben op je lichaam:

• het verhoogt tijdelijk je alertheid en concentratie
• het geeft een gevoel van meer energie en vermindert vermoeidheid
• het kan je geheugen en motivatie licht verbeteren¹Voedingscentrum. Cafeïne. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/cafeine.aspx (ingezien op 1-3-2022)

Het effect van cafeïne houdt meestal enkele uren aan. Gemiddeld begint het na ongeveer een uur duidelijk merkbaar te worden en kan het vier tot vijf uur actief blijven in je lichaam. Toch verschilt dit van persoon tot persoon. Sommige mensen zijn gevoeliger voor cafeïne en hebben sneller last van klachten zoals onrust of hartkloppingen.

Je lichaam kan bovendien tolerantie ontwikkelen. Dat betekent dat je lichaam went aan de stof. Daardoor heb je na verloop van tijd meer cafeïne nodig om hetzelfde stimulerende effect te voelen. Juist daar schuilt een risico. Wie steeds meer cafeïne gebruikt om wakker of energiek te blijven, kan ongemerkt in de buurt komen van een hoeveelheid die voor het lichaam te hoog wordt.

Wat is een overdosis cafeïne?

Een overdosis cafeïne, medisch aangeduid als cafeïne-intoxicatie, ontstaat wanneer je lichaam meer cafeïne binnenkrijgt dan het veilig kan verwerken. Cafeïne is een stimulerend middel dat het centrale zenuwstelsel activeert. Dat betekent dat je hersenen tijdelijk alerter worden en dat je hartslag en stofwisseling iets toenemen. In kleine hoeveelheden is dat effect meestal onschuldig. Maar wanneer de dosis te hoog wordt, kan het lichaam ontregelen.

In de praktijk ontstaat een overdosis zelden door gewone koffie alleen. Dikwijls gaat het mis bij energiedrankjes, cafeïnetabletten of cafeïnepoeder, omdat deze producten grote hoeveelheden cafeïne in korte tijd kunnen leveren. Je lichaam krijgt dan ineens veel meer stimulatie dan het kan verwerken. Het gevolg kan een reeks klachten zijn zoals hartkloppingen, trillen, misselijkheid, rusteloosheid en slapeloosheid.

Een bekend en tegelijk tragisch voorbeeld illustreert hoe gevaarlijk geconcentreerde cafeïne kan zijn. Op 1 juli 2014 overleed de 18-jarige Logan Stiner uit het Amerikaanse LaGrange nadat hij een grote hoeveelheid cafeïnepoeder had ingenomen. In zijn bloed werden extreem hoge cafeïnewaarden gevonden. Volgens de schouwarts leidde dat tot een ernstige hartritmestoornis en toevallen, die uiteindelijk fataal werden.²Algemeen Dagblad. Scholier (18) dood na overdosis cafeïnepoeder. https://www.ad.nl/buitenland/scholier-18-dood-na-overdosis-cafeinepoeder~a81aea6b/ (ingezien op 1-3-2022)

Niet iedereen loopt evenveel risico. Kinderen en tieners hebben bijvoorbeeld een lagere tolerantie voor cafeïne. Dat betekent dat hun lichaam sneller reageert op dezelfde hoeveelheid cafeïne dan dat van volwassenen. Daardoor kan een dosis die voor een volwassene nog relatief veilig is, bij jongeren eerder klachten of zelfs een overdosis veroorzaken.

Waar zit cafeïne in?

Cafeïne komt van nature voor in verschillende planten. De bekendste bronnen zijn koffiebonen, theebladeren en cacaobonen. Toch blijft het daar niet bij. In onze moderne voedselcultuur duikt cafeïne op in allerlei producten; soms duidelijk zichtbaar, soms haast ongemerkt. Wie meerdere van die bronnen combineert, kan allengs meer cafeïne binnenkrijgen dan hij beseft.

Fabrikanten voegen cafeïne bovendien toe aan bepaalde dranken en voedingsmiddelen, vooral om een stimulerend effect te creëren. Dat effect werkt in op het centrale zenuwstelsel. Je voelt je wakkerder, alerter, soms zelfs licht opgejaagd. Voor velen is dat precies de raison d’être van hun ochtendkoffie.

Koffie: de bekendste bron

Koffie is veruit de bekendste bron van cafeïne. De hoeveelheid verschilt echter sterk. Dat hangt af van de soort koffieboon, de bereidingswijze en de sterkte van de koffie.

Een gemiddelde kop koffie van ongeveer 240 milliliter bevat doorgaans 75 tot 175 milligram cafeïne. Oploskoffie bevat vaak wat minder cafeïne dan koffie die wordt gezet met gemalen bonen.

Dat lijkt misschien overzichtelijk. Toch kan de totale hoeveelheid snel oplopen. Drie stevige mokken koffie op een werkdag kunnen al dicht in de buurt komen van de hoeveelheid cafeïne die als bovengrens wordt beschouwd.

Energiedrankjes, cola en chocolade

Cafeïne zit niet alleen in koffie. Ook veel andere producten bevatten deze stimulerende stof. Denk bijvoorbeeld aan:

• energiedrankjes zoals Red Bull, Monster, Burn of Bullit
• cola en andere cafeïnehoudende frisdranken
• chocolade en chocolademelk
• zwarte en groene thee

Een blikje energiedrank van 250 milliliter bevat meestal ongeveer 80 milligram cafeïne. Dat is ongeveer vergelijkbaar met een gemiddelde kop koffie.

Chocolade bevat eveneens cafeïne. Dat komt doordat chocolade wordt gemaakt van cacaobonen, en die bevatten van nature cafeïne. De hoeveelheid is wel kleiner dan in koffie, maar wanneer je meerdere cafeïnehoudende producten combineert kan het totaal allengs oplopen.

Geneesmiddelen met cafeïne

Wat minder bekend is dat cafeïne ook voorkomt in bepaalde geneesmiddelen. Het wordt soms toegevoegd omdat het het effect van andere stoffen kan versterken.

Zo bestaan er pijnstillers waarin paracetamol gecombineerd wordt met cafeïne. Cafeïne kan de pijnstillende werking enigszins versterken en heeft daarnaast een licht opwekkend effect.

Ook sommige middelen tegen migraine bevatten cafeïne. Voorbeelden zijn geneesmiddelen zoals Ergodryl, Migril en Cafergot. Per dosis kan daarin tot ongeveer 100 milligram cafeïne zitten.

Guaraná: een verborgen cafeïnebom

Een minder bekende, maar krachtige bron van cafeïne is guaraná. Guaraná is een plant uit het Amazonegebied waarvan de zaden veel cafeïne bevatten. Deze zaden worden vaak verwerkt in energiedrankjes en supplementen.

Opmerkelijk is dat guaraná tot vier keer meer cafeïne kan bevatten dan koffiebonen. Daardoor kan een product met guaraná aanzienlijk sterker zijn dan het op het eerste gezicht lijkt.

📌 Casus: de energiedrankval

Stel je een student voor die zich voorbereidt op een tentamenweek. Hij begint de ochtend met twee koppen koffie. In de middag volgt een blikje energiedrank om wakker te blijven. Later op de avond nog een energiedrank en een stuk pure chocolade.

Op zichzelf lijken dat onschuldige keuzes. Maar samen kan de totale hoeveelheid cafeïne gemakkelijk 300 tot 400 milligram bereiken. En dat zonder dat iemand het werkelijk doorheeft.

Daar zit de crux. Cafeïne komt uit zoveel verschillende bronnen dat je het soms ongemerkt opstapelt. En precies daar begint het risico op een overdosis zich langzaam te vormen.

Cafeïne in veelgebruikte producten (Nederland)

Onderstaande tabel geeft een overzicht van producten die in Nederland vaak worden geconsumeerd en de gemiddelde hoeveelheid cafeïne per portie. De exacte hoeveelheid kan variëren afhankelijk van merk, bereidingswijze en portiegrootte. De waarden zijn derhalve gemiddelden.

Product	Portiegrootte	Gemiddelde cafeïne
Filterkoffie	125 ml (kop)	60–85 mg
Espresso	30 ml	60–75 mg
Cappuccino / latte	150–200 ml	60–80 mg
Oploskoffie	125 ml	50–65 mg
Cafeïnevrije koffie	125 ml	2–5 mg
Energiedrank	250 ml (blikje)	± 80 mg
Cola	330 ml (blikje)	30–35 mg
Zwarte thee	200 ml	40–50 mg
Groene thee	200 ml	20–30 mg
Matcha-thee	200 ml	60–70 mg
Pure chocolade	30 g	20–30 mg
Melkchocolade	30 g	5–10 mg
Chocolademelk	200 ml	5–8 mg
Energy gel (sport)	1 portie	25–50 mg
Pre-workout supplement	1 portie	150–300 mg

Korte toelichting

• In Nederland bevat energiedrank wettelijk maximaal 320 mg cafeïne per liter. Daardoor komt een blikje van 250 ml vrijwel altijd uit rond 80 mg cafeïne.
• De cafeïne in koffie varieert sterk. De sterkte van de boon, de maling en de zetmethode spelen allemaal een rol.
• Supplementen zoals pre-workout kunnen aanzienlijk hogere doses bevatten dan gewone dranken. Daar ligt daarom ook vaker het risico op een overdosis.

📌 Denkhaakje

Veel mensen tellen hun cafeïne niet bewust op. Een kop koffie, een blikje energiedrank en later nog een cola lijken onschuldig. Maar samen kan dat al snel richting 300 tot 400 milligram cafeïne per dag gaan. Juist die optelsom bepaalt uiteindelijk wat je lichaam binnenkrijgt.

Wanneer krijg je te veel cafeïne binnen?

De hoeveelheid cafeïne die je lichaam aankan, verschilt per persoon. Leeftijd, lichaamsgewicht en gevoeligheid spelen daarbij een rol. Toch bestaan er wel richtlijnen. Gezonde volwassenen kunnen doorgaans tot ongeveer 400 milligram cafeïne per dag gebruiken zonder noemenswaardige gezondheidsrisico’s.³Voedingscentrum. Hoeveel cafeïne mag ik per dag binnenkrijgen? https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/hoeveel-cafeine-mag-ik-per-dag-binnenkrijgen-.aspx (ingezien op 1-3-2022) Dat komt ruwweg overeen met vier tot vijf koppen koffie, afhankelijk van de sterkte.

Voor jongeren en kinderen ligt die grens duidelijk lager. Hun lichaam reageert gevoeliger op cafeïne, waardoor klachten sneller kunnen optreden. Denk aan onrust, hartkloppingen of slaapproblemen.

Hoeveel cafeïne zit er eigenlijk in drankjes?

Veel mensen onderschatten hoeveel cafeïne ze op een dag binnenkrijgen. Dat komt omdat cafeïne in verschillende producten zit. De hoeveelheden verschillen per drankje of voedingsmiddel.

Enkele voorbeelden:

• Koffie (240 ml): ongeveer 95 mg cafeïne
• Energiedrank (250 ml): ongeveer 80 mg cafeïne
• Zwarte thee (240 ml): ongeveer 40–50 mg cafeïne
• Groene thee (240 ml): ongeveer 30 mg cafeïne
• Cola (330 ml): ongeveer 30–35 mg cafeïne
• Pure chocolade (28 gram): ongeveer 20 mg cafeïne

Een blikje energiedrank van 250 milliliter bevat ongeveer 80 milligram cafeïne, wat vergelijkbaar is met een gemiddelde kop koffie.⁴Antigifcentrum. Energiedranken en cafeïne. https://www.antigifcentrum.be/voeding/energiedranken-en-cafe-ne (ingezien op 1-3-2022)

Op zichzelf lijken deze hoeveelheden niet bijzonder hoog. Het probleem ontstaat vaak wanneer meerdere cafeïnebronnen worden gecombineerd.

📌 Casus: een drukke studiedag

Stel je een student voor die een lange studiedag heeft. ’s Ochtends drinkt hij twee koppen koffie. In de middag volgt een energiedrank om de concentratie vast te houden. Later op de avond nog een cola en een stuk pure chocolade tijdens het leren.

Geen van deze producten lijkt op zichzelf problematisch. Maar samen kan de totale hoeveelheid cafeïne gemakkelijk 300 tot 400 milligram bereiken. Voor een volwassene blijft dat meestal binnen de veilige grens, maar bij gevoelige personen kunnen dan al klachten ontstaan zoals nervositeit, trillen of moeite met slapen.

Daarom is het verstandig om niet alleen naar één drankje te kijken, maar naar de totale hoeveelheid cafeïne per dag. Het lichaam telt immers alles simpelweg bij elkaar op.

Symptomen van een overdosis cafeïne

Wanneer je te veel cafeïne binnenkrijgt, raakt het lichaam als het ware overgestimuleerd. Cafeïne prikkelt namelijk het centrale zenuwstelsel, het netwerk van hersenen en zenuwen dat je hartslag, ademhaling, alertheid en stemming aanstuurt. Bij een te hoge dosis slaat dat stimulerende effect door. Wat eerst energie gaf, verandert dan in onrust.

De klachten kunnen mild beginnen. Een beetje trillen, een rusteloos gevoel, moeite met slapen. Maar bij hogere hoeveelheden cafeïne kunnen de symptomen duidelijk ernstiger worden.

Hartkloppingen en snelle hartslag

Een van de meest voorkomende klachten is een versnelde hartslag, medisch ook wel tachycardie genoemd. Tachycardie betekent simpelweg dat het hart sneller klopt dan normaal.

Je kunt dat merken als:

• hartkloppingen
• een bonzend gevoel op de borst
• een onregelmatige hartslag

Cafeïne stimuleert de aanmaak van adrenaline, een stresshormoon dat je lichaam voorbereidt op actie. Daardoor gaat je hart sneller pompen en stijgt je bloeddruk tijdelijk.

Nervositeit en innerlijke onrust

Cafeïne kan ook sterke nervositeit of agitatie veroorzaken. Agitatie is een medische term voor innerlijke onrust of prikkelbaarheid.

Mensen beschrijven dit soms als:

• een opgejaagd gevoel
• moeite om stil te zitten
• plotselinge angst of paniek
• prikkelbaarheid

Dat komt doordat cafeïne de werking van adenosine blokkeert. Adenosine is een stof in de hersenen die normaal gesproken rust en slaperigheid bevordert. Wanneer dat systeem tijdelijk wordt geblokkeerd, blijft je brein als het ware in een soort waakstand.

Maag- en darmklachten

Ook het spijsverteringsstelsel reageert op hoge hoeveelheden cafeïne. Veel voorkomende klachten zijn:

• misselijkheid
• braken
• buikpijn
• diarree

Cafeïne stimuleert namelijk de maagzuurproductie en versnelt de beweging van de darmen. Daardoor kan je maag geïrriteerd raken.

Slaapproblemen en overprikkeling

Cafeïne staat erom bekend dat het slaap kan verstoren. Bij een hoge dosis kan dat effect sterk toenemen.

Veel mensen ervaren dan:

• moeite met inslapen
• licht of onrustig slapen
• meerdere keren wakker worden
• een gevoel van mentale overprikkeling

Artsen noemen dit insomnie, een medische term voor aanhoudende slaapproblemen.

Ernstige symptomen

Bij een echte cafeïne-intoxicatie kunnen ook ernstigere symptomen optreden. Dat gebeurt vooral wanneer grote hoeveelheden cafeïne in korte tijd worden ingenomen.

Mogelijke ernstige klachten zijn:

• verwardheid of hallucinaties
• spiertrillingen of spiertrekkingen
• toevallen (stuipen)
• hoge koorts
• ernstige hartritmestoornissen

Hoewel dit zelden voorkomt, laat het wel zien dat cafeïne geen onschuldige stof is wanneer de hoeveelheid extreem hoog wordt. Het lichaam kan dan moeite krijgen om het stimulerende effect nog onder controle te houden.

📌 Denkhaakje

Cafeïne lijkt op het eerste gezicht een alledaagse stof. Een kop koffie hier, een energiedrank daar. Maar het lichaam leest die prikkels heel precies. Wat in kleine dosis een oppepper is, kan in grote hoeveelheid omslaan in het tegendeel: onrust, ontregeling en soms zelfs gevaar.

Onderzoek en diagnose

Wanneer er een vermoeden bestaat van een overdosis cafeïne, zal een arts eerst proberen te achterhalen hoeveel cafeïne er precies is ingenomen en uit welke bronnen. Dat lijkt een eenvoudige vraag, maar in de praktijk blijkt het vaak lastiger. Mensen vergeten soms dat cafeïne niet alleen in koffie zit, maar ook in energiedrank, cola, chocolade, supplementen of bepaalde medicijnen.

De arts zal daarom meestal vrij gericht vragen stellen. Bijvoorbeeld hoeveel koppen koffie je hebt gedronken, of je energiedrank hebt gebruikt, en of er supplementen of cafeïnetabletten in het spel waren. Dat gesprek vormt vaak de eerste stap in de diagnose.

Lichamelijk onderzoek

Daarna volgt meestal een lichamelijk onderzoek. De arts kijkt daarbij vooral naar signalen die passen bij een overprikkeld zenuwstelsel.

Onder andere de volgende zaken worden gecontroleerd:

• hartslag
• bloeddruk
• ademhaling
• lichaamstemperatuur

Een snelle hartslag of een verhoogde bloeddruk kan een aanwijzing zijn dat het lichaam sterk reageert op cafeïne.

Hartonderzoek: ECG

Bij duidelijke klachten kan de arts een ECG laten maken. ECG staat voor elektrocardiogram. Dat is een onderzoek waarbij elektrische signalen van het hart worden gemeten via plakkers op de borst.

Met een ECG kan een arts zien of er sprake is van:

• een hartritmestoornis
• een versnelde hartslag
• andere afwijkingen in het hartritme

Dat is belangrijk, omdat cafeïne in hoge doses het hartritme kan ontregelen.

Bloed- en urineonderzoek

Soms wordt aanvullend bloedonderzoek of urineonderzoek gedaan. Daarbij kan worden gekeken naar verschillende waarden in het lichaam, zoals:

• het cafeïnegehalte in het bloed
• elektrolyten, zoals natrium en kalium
• tekenen van uitdroging

Elektrolyten zijn mineralen in het bloed die nodig zijn voor een goede werking van spieren en zenuwen. Bij ernstige cafeïne-intoxicatie kunnen deze waarden verstoord raken.

📌 Casus: wanneer de puzzelstukjes samenvallen

Stel dat iemand zich op de spoedeisende hulp meldt met hartkloppingen, trillen en misselijkheid. In eerste instantie lijkt het misschien op een paniekaanval. Maar tijdens het gesprek blijkt dat die persoon in korte tijd vier energiedrankjes en twee sterke koffies heeft gedronken.

Wanneer vervolgens een snelle hartslag op het ECG wordt gezien, begint de puzzel in elkaar te vallen. De klachten passen dan bij cafeïne-intoxicatie, een toestand waarbij het lichaam tijdelijk overspoeld wordt door een stimulerende stof die normaal gesproken slechts in kleine hoeveelheden wordt gebruikt.

Behandeling van een overdosis cafeïne

De behandeling van een overdosis cafeïne richt zich op twee doelen. Enerzijds probeert men de cafeïne zo snel mogelijk uit het lichaam te verwijderen. Anderzijds moeten de symptomen onder controle worden gehouden. Welke aanpak nodig is, hangt sterk af van de hoeveelheid cafeïne die is ingenomen en van de klachten die iemand heeft.

Bij milde klachten kan het soms al voldoende zijn om te stoppen met cafeïne en het lichaam rust te geven. Het lichaam breekt cafeïne namelijk zelf af in de lever. Dat kost tijd, maar meestal verdwijnen de klachten geleidelijk zodra de hoeveelheid cafeïne in het bloed daalt.

Actieve kool

Wanneer iemand kort daarvoor een grote hoeveelheid cafeïne heeft ingenomen, kan een arts besluiten om actieve kool te geven. Actieve kool is een sterk absorberend middel dat giftige stoffen in het maag-darmkanaal kan binden.

Het idee is eenvoudig. De actieve kool bindt een deel van de cafeïne in de maag en darmen, waardoor die stof minder goed in het bloed wordt opgenomen. Zo kan de totale belasting voor het lichaam worden verminderd.

Maagspoeling

In sommige situaties kan een arts besluiten tot een maagspoeling. Bij een maagspoeling wordt de inhoud van de maag via een slang verwijderd. Dat gebeurt meestal wanneer iemand kort geleden een grote hoeveelheid van een schadelijke stof heeft ingenomen.

Tijdens deze procedure kan ook actieve kool worden toegediend om resterende gifstoffen te binden.⁵Medicinfo. Maagspoeling. https://encyclopedie.medicinfo.nl/maagspoeling (ingezien op 1-3-2022)

Dit is een ingrijpende behandeling. Deze behandeling wordt uiteraard alleen toegepast wanneer dat medisch noodzakelijk is.

Ondersteunende behandeling

Naast het verwijderen van cafeïne kan het nodig zijn om de symptomen te behandelen. Artsen spreken dan van ondersteunende zorg. Daarbij kunnen verschillende maatregelen worden genomen, afhankelijk van de klachten.

Voorbeelden zijn:

• toediening van vocht via een infuus om uitdroging te voorkomen
• medicijnen om hartritmestoornissen te stabiliseren
• medicijnen tegen misselijkheid of angstklachten
• zuurstof of ademhalingsondersteuning wanneer dat nodig is

Tijdens de behandeling wordt het hartritme vaak continu gecontroleerd met een ECG, een onderzoek waarbij de elektrische activiteit van het hart wordt gemeten.

Prognose

De vooruitzichten na een overdosis cafeïne zijn in de meeste gevallen gunstig. Wanneer de klachten tijdig worden herkend en behandeld, herstelt het lichaam doorgaans volledig. Cafeïne wordt namelijk door de lever afgebroken en vervolgens via de urine uitgescheiden. Zodra de hoeveelheid in het bloed daalt, nemen de meeste symptomen geleidelijk af.

Kortetermijnprognose

Bij milde tot matige cafeïne-intoxicatie verdwijnen de klachten meestal binnen enkele uren tot een dag. Dat komt doordat het lichaam cafeïne relatief snel verwerkt. De halfwaardetijd van cafeïne ligt gemiddeld tussen de drie en zeven uur. Halfwaardetijd betekent de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van een stof af te breken.

In die periode kunnen klachten voorkomen zoals:

• hartkloppingen
• rusteloosheid
• trillen
• misselijkheid
• slaapproblemen

Ofschoon deze symptomen onaangenaam kunnen zijn, zijn ze meestal tijdelijk.

Langetermijnprognose

In de meeste gevallen blijven er geen blijvende gezondheidsproblemen achter na een cafeïne-overdosis. Zodra de cafeïne uit het lichaam verdwenen is, keert het zenuwstelsel doorgaans terug naar zijn normale evenwicht.

Er zijn echter uitzonderingen. Zeer hoge hoeveelheden cafeïne kunnen leiden tot ernstige hartritmestoornissen of neurologische klachten zoals toevallen. In zeldzame gevallen kan een overdosis zelfs fataal aflopen, vooral wanneer geconcentreerde cafeïneproducten zoals cafeïnepoeder worden gebruikt.

Invloed op bestaande aandoeningen

Bij mensen met bepaalde gezondheidsproblemen kunnen de effecten van cafeïne sterker zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor mensen met:

• angststoornissen
• hartritmestoornissen
• hoge bloeddruk

Cafeïne kan deze aandoeningen tijdelijk verergeren. Ook chronisch hoge cafeïneconsumptie kan op termijn klachten veroorzaken die lijken op die van andere stimulerende middelen, zoals aanhoudende nervositeit, slaapproblemen en hartkloppingen.

Preventie: hoe voorkom je een overdosis cafeïne?

Een overdosis cafeïne ontstaat zelden plotseling uit het niets. Meestal is het het gevolg van verschillende cafeïnebronnen die zich op een dag opstapelen. Koffie, energiedrank, cola, chocolade en soms zelfs medicijnen bevatten allemaal cafeïne. Wie daar niet bewust op let, kan ongemerkt meer binnenkrijgen dan het lichaam prettig vindt.

Gelukkig is een overdosis cafeïne meestal eenvoudig te voorkomen, mits je enig inzicht hebt in hoeveel cafeïne je gebruikt.

Beperk je dagelijkse inname

Voor gezonde volwassenen geldt als algemene richtlijn dat ongeveer 400 milligram cafeïne per dag doorgaans als veilig wordt beschouwd.⁶Voedingscentrum. Hoeveel cafeïne mag ik per dag binnenkrijgen? https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/hoeveel-cafeine-mag-ik-per-dag-binnenkrijgen-.aspx (ingezien op 1-3-2022)

Dat komt ruwweg overeen met vier tot vijf koppen koffie. Voor jongeren, zwangere vrouwen en mensen die gevoelig zijn voor cafeïne ligt de veilige grens meestal lager.

Ken de bronnen van cafeïne

Cafeïne zit niet alleen in koffie. Het komt ook voor in onder andere:

• energiedrank
• cola en andere frisdranken
• thee
• chocolade
• cafeïnetabletten of pre-workout supplementen
• sommige pijnstillers en migrainemiddelen

Juist de combinatie van verschillende producten kan ervoor zorgen dat je totale inname ongemerkt oploopt.

Lees etiketten

Bij energiedrank en supplementen staat de hoeveelheid cafeïne meestal op het etiket vermeld. Het loont de moeite om daar even naar te kijken. Sommige producten bevatten namelijk verrassend hoge doses cafeïne.

Supplementen en cafeïnepoeder verdienen daarbij extra aandacht. Deze producten kunnen geconcentreerde hoeveelheden cafeïne bevatten.

Let op signalen van je lichaam

Het lichaam geeft vaak duidelijke signalen wanneer de hoeveelheid cafeïne te hoog wordt. Veel voorkomende waarschuwingssignalen zijn:

• hartkloppingen
• trillen
• nervositeit
• onrust
• slaapproblemen

Wanneer je deze klachten merkt, is het verstandig om je cafeïne-inname tijdelijk te verminderen.

Verminder cafeïne geleidelijk

Wie gewend is veel cafeïne te drinken kan beter niet abrupt stoppen. Plotseling stoppen kan namelijk ontwenningsverschijnselen veroorzaken, zoals hoofdpijn, vermoeidheid en prikkelbaarheid.

Een geleidelijke vermindering geeft het lichaam de tijd om zich aan te passen.

Lees verder

Cafeïne werkt diep in op je lichaam. In het artikel over cafeïne en adenosine: zo beïnvloeden koffie, thee en energiedrank je ritme lees je hoe cafeïne de adenosine-receptoren in je hersenen blokkeert en zo je slaap- en waakritme beïnvloedt. Dat mechanisme verklaart ook waarom cafeïne soms effect heeft op andere lichaamsfuncties. Zo bespreken we in koffie en erectieproblemen: wat zegt de wetenschap over cafeïne? de relatie tussen cafeïne, bloedvaten en erecties. Ook de blaas kan reageren op cafeïne; in koffie (cafeïne) en de blaas en blaasontsteking lees je waarom sommige mensen na koffie vaker moeten plassen of meer blaasklachten ervaren. Stop je plotseling met cafeïne, dan kan het lichaam juist weer reageren met klachten zoals hoofdpijn en vermoeidheid, zoals uitgelegd in cafeïne-onttrekkingshoofdpijn: symptomen, oorzaak en behandeling. Samen laten deze artikelen zien hoe veelzijdig het effect van cafeïne op het lichaam kan zijn.

Disclaimer

Dit artikel is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en kan niet worden beschouwd als persoonlijk medisch advies. De informatie is gebaseerd op medische literatuur en betrouwbare gezondheidsbronnen, maar kan nooit een beoordeling door een arts vervangen. Klachten zoals hartkloppingen, ernstige onrust, braken of andere symptomen na het gebruik van cafeïne verdienen aandacht, vooral wanneer ze plotseling ontstaan of aanhouden.

Twijfel je over je klachten of vermoed je een overdosis cafeïne, neem dan contact op met je huisarts of een andere medische professional. Bij ernstige klachten of acute verslechtering van je toestand is het verstandig om direct medische hulp in te schakelen.

Bronnen

• Algemeen Dagblad. Scholier (18) dood na overdosis cafeïnepoeder. https://www.ad.nl/buitenland/scholier-18-dood-na-overdosis-cafeinepoeder~a81aea6b/ 
• Voedingscentrum. Cafeïne. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/cafeine.aspx 
• Voedingscentrum. Hoeveel cafeïne mag ik per dag binnenkrijgen? https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/hoeveel-cafeine-mag-ik-per-dag-binnenkrijgen-.aspx 
• Antigifcentrum. Energiedranken en cafeïne. https://www.antigifcentrum.be/voeding/energiedranken-en-cafe-ne 
• Medicinfo. Maagspoeling. https://encyclopedie.medicinfo.nl/maagspoeling
• Temple, J. L., Bernard, C., Lipshultz, S. E., Czachor, J. D., Westphal, J. A., & Mestre, M. A. (2017). The safety of ingested caffeine: A comprehensive review. Frontiers in Psychiatry, 8, 80. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2017.00080
• Nawrot, P., Jordan, S., Eastwood, J., Rotstein, J., Hugenholtz, A., & Feeley, M. (2003). Effects of caffeine on human health. Food Additives & Contaminants, 20(1), 1–30. https://doi.org/10.1080/0265203021000007840
• U.S. Food and Drug Administration. Spilling the beans: How much caffeine is too much? https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/spilling-beans-how-much-caffeine-too-much
• MedlinePlus. Caffeine overdose. https://medlineplus.gov/ency/article/002579.htm
• Healthline. Caffeine overdose: Symptoms, side effects, and treatment. https://www.healthline.com/health/caffeine-overdose

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over een overdosering cafeïne, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.