Nummulair eczeem: symptomen, oorzaken en behandeling

Last Updated on 8 juni 2025 by M.G. Sulman

Nummulair eczeem is een chronische aandoening waarbij muntvormige vlekken op de huid ontstaan. Deze plekken zijn vaak jeukend en goed begrensd. Ze kunnen heldere vloeistof afscheiden (nattend) of droog en knapperig worden. Nummulair eczeem verschijnt vaak na een huidletsel, zoals een brandwond, schaafwond of insectenbeet. Iemand met deze vorm van eczeem kan slechts één plek hebben of meerdere plekken. Deze vorm van eczeem heeft een chronisch beloop,  met periodes van verergering (vooral in de wintermaanden) en remissies. Hoewel de symptomen van nummulair eczeem hinderlijk kunnen zijn, kunnen ze worden behandeld met lokale corticosteroïden. Het is niet besmettelijk, wat betekent dat het niet van de ene persoon op de andere kan worden overgedragen via direct huidcontact.

Casus: “Ik dacht dat het ringworm was” – het verhaal van Anja (47) met nummulair eczeem

Anja (47) uit Deventer merkte op een ochtend een droge, rode plek op haar onderbeen. Rond, schilferig, en een beetje jeukend. Ze dacht aan een muggenbeet, misschien een schimmeltje. Maar binnen een week kwamen er meer plekken bij – op haar andere been, haar arm en zelfs op haar zij. Allemaal ongeveer even groot: als muntstukken. Ze jeukten flink en voelden ruw aan, alsof haar huid papierdun was.

De huisarts dacht eerst aan ringworm (een schimmelinfectie), maar de schimmelkweek kwam negatief terug. Uiteindelijk stelde een dermatoloog de juiste diagnose: nummulair eczeem, ook wel muntvormig eczeem genoemd. De precieze oorzaak bleef onduidelijk, al had Anja een droge huid en was ze kort daarvoor gestopt met roken – wat volgens de arts haar huidreactiviteit kon beïnvloeden.

Met een combinatie van corticosteroïdzalf, hydraterende crèmes en het vermijden van irriterende stoffen knapte haar huid langzaam op. Toch kwamen de plekken nog regelmatig terug, vooral in de winter. Anja leerde haar huid beter kennen: “Als ik stress heb, mijn huid uitdroogt of parfum gebruik, is het raak. Maar als ik m’n huid écht goed verzorg en op tijd smeer, blijft het vaak rustig.”

Wat is nummulair eczeem?

Nummulair eczeem is een inflammatoire, niet-infectieuze huidaandoening die ervoor zorgt dat er ronde tot ovale muntgrote scherp begrensde eczeemplekken ontstaan, die bestaan uit roodheid, schilfers, bultjes en blaasje. Dit gaat vaak gepaard met jeuk. Omdat de vlekken qua uiterlijk doen denken aan munten, wordt de ziekte nummulair eczeem genoemd. De naam komt van het Latijnse nummulus oftewel munt.

Synoniemen

Nummulair eczeem staat ook bekend als eczema nummulare, discoid eczema, microbial eczema, nummular neurodermatitis en Sulzberger-Garbe syndroom.

Wie krijgt het en hoe vaak komt het voor?

De incidentie is ongeveer 2 gevallen per 1.000 mensen, dus het is een relatief veel voorkomende aandoening. Het eczeem verschijnt gemiddeld op 42-jarige leeftijd. Vrouwen worden ongeveer twee keer zo vaak getroffen als mannen. Mannen hebben meestal hun eerste episode tussen 55 en 65 jaar. Vrouwen krijgen het meestal tijdens de adolescentie of jongvolwassenheid.

Symptomen van nummulair eczeem

Nummulair eczeem manifesteert zich meestal als ronde of ovale vlekken, meestal op de benen of armen, of elders op het lichaam, maar zelden op het gezicht. De vlekken hebben in eerste instantie de vorm van kleine rode vlekjes, die dan groter worden en zich ontwikkelen tot een ovale of ronde vlek. Het gaat bij deze vorm van eczeem om ovale muntgrote scherp begrensde eczeemplekken, die bestaan uit roodheid, schilfers, bultjes en blaasjes.  In de acute fase kan het eczeem nattend zijn. In de chronische fase ziet het er meer schilfering uit met een vergroving van de huid. Meestal veroorzaakt de uitslag ernstige jeuk.

Oorzaken van nummulair eczeem

De precieze oorzaken van nummulair eczeem zijn anno 2025 nog niet helemaal opgehelderd. Er wordt onder meer gesproken over:

• omgevingsfactoren, zoals irriterende stoffen (gebruik van zeep, shampoo, cosmetica en andere huidverzorgingsproducten) en klimaat(koud weer, lage luchtvochtigheid)
• voeding
• droge huid, vooral bij de oudere huid
• contactallergische factoren, vooral door parfumstoffen, conserveermiddelen, metalen en epoxyharsen.
• spanning en stress
• geneesmiddelen zoals isotretinoïne (wordt voorgeschreven voor de behandeling van ernstige en/of therapieresistente matig-ernstige vormen van acne)
• alcohol (zware consumptie)

Een familiegeschiedenis van overgevoeligheidsreacties (atopie) vormt een risico.

Onderzoek en behandeling

De diagnose wordt door de arts gesteld op basis van het typische uiterlijk van de eczeemplekken op benen, armen of elders op het lichaam. De ziekte kan lijken op een schimmelhuiduitslag (ringworm), dus bij twijfel wordt een uitstrijkje gemaakt en onder de microscoop onderzocht op de aanwezigheid van een schimmel. Ook moet uitgesloten worden dat er sprake is van uitdrogingseczeem (met craquelé aspect) of psoriasis. Plakproeven bij vermoeden van allergie, kunnen ook nodig zijn.

Behandeling van nummulair eczeem

Lokale corticosteroïden (hormoonzalf)

Een hormoonzalf kan nodig zijn om de ontsteking en uitslag te behandelen. De intensiteit en duur van de behandeling zijn afhankelijk van hoe uitgesproken de huidveranderingen zijn. Ter behandeling van nummulair eczeem is een (zeer) sterk werkende corticosteroïd zalf of crème aanbevolen. Dit middel wordt één keer per dag aangebracht.

Onderhoudszalf

Een onderhoudszalf (neutrale zalf) is in principe geschikt voor het gehele lichaam. Het is erg belangrijk dat je deze onderhoudszalf dagelijks blijft smeren. Ook als de huid hersteld is. In geval van een droge huid, kan deze zalf de huidbarrière helpen herstellen, waardoor de huid minder snel weer uitdroogt.

Lichttherapie

In ernstige en/of hardnekkige gevallen kan lichttherapie nodig zijn.

Prednisolon

Prednisolon stootkuur wordt aangeraden in ernstige gevallen. de arts start met 40 mg en bouwt dit af in 2 weken of in 3 weken. Prednison is een corticosteroïd, dit is een ontstekingsremmende stof.

Cortisone-injectie

een enkele keer kan een cortisone-injectie in één of twee bijzonder hardnekkige gebieden van nummulair eczeem helpen. Deze behandeling is niet geschikt voor meerdere laesies.

Secundaire infectie behandelen

In geval van een secundaire infectie met een bacterie zal de arts een antibioticazalf voorschrijven die je driemaal daags op de geïnfecteerde plekken moet aanbrengen. Wassen met een desinfecterende zeep of shampoo kan ook helpen om nieuwe infecties te helpen voorkomen.

Bescherm de huid tegen verwondingen

Nummulair eczeem begint vaak na lichte huidletsels. Daarom is zorgvuldige huidbescherming vereist. Als de handen aangetast zijn, gebruik dan handschoenen en gereedschap om ervoor te zorgen dat de huid niet geïrriteerd raakt door wrijving, detergenten, oplosmiddelen, andere chemicaliën of overmatig water.

Vermijd allergenen

Als er bij jou contactallergie is vastgesteld, moet blootstelling aan het allergeen worden vermeden.

Orale antihistaminica

Antihistaminica kunnen bij sommige patiënten met nummulair eczeem de jeuk verminderen. Ze verwijderen de uitslag niet.

Prognose

Met de juiste behandeling kan nummulair eczeem binnen een jaar verbeteren. Nummulair eczeem is echter een chronische aandoening, dus het zal nooit echt verdwijnen. Sommige laesies kunnen volledig verdwijnen, terwijl andere kunnen komen en gaan.

Plekken op de dijen, benen en voeten hebben vaak meer tijd nodig om te genezen en kunnen donkere of lichtere vlekken achterlaten. Het is het beste om uitlokkende factoren te vermijden die de symptomen verergeren.

Complicaties van nummulair eczeem: als je huid méér wil zeggen dan je denkt

Niet zomaar een huidkwaaltje

Nummulair eczeem klinkt misschien als een droge plek hier of daar, maar wie ermee leeft weet: het kan je leven flink beïnvloeden. Het jeukt niet alleen — het brandt, het ontregelt je nachtrust, het tast je zelfvertrouwen aan. En als het eczeem doorschiet, kunnen er complicaties ontstaan die je niet mag onderschatten.

Huidinfecties: van krabplek tot bacteriële storm

Door het krabben ontstaan er wondjes. En open huid betekent: toegangspoort voor bacteriën. De grootste boosdoener is Staphylococcus aureus, een bacterie die maar al te graag gebruik maakt van die kapotte huidbarrière.

Mogelijke gevolgen:

• Impétigo (krentenbaard): vooral bij kinderen, met honinggele korstjes.

• Cellulitis: een diepere huidontsteking met koorts, roodheid en pijn.

• Erythrodermie (zeldzaam, maar ernstig): een ontsteking van de hele huid, wat uitdroging en koorts kan geven.

🔬 Tip: bij pus, plotselinge verergering of koorts: meteen naar de arts. Een infectie kan sluipend verlopen.

Slaapproblemen en vermoeidheid: als je nachtrust sneuvelt

Eczeem dat jeukt, houdt je wakker. Zeker ’s nachts, als het lichaam opwarmt, kan de jeuk ondraaglijk worden. Veel mensen liggen te woelen, krabben zichzelf wakker of slapen licht door constante irritatie.

Gevolg? Verminderde weerstand, concentratieproblemen, humeurigheid… en vaak een vicieuze cirkel, want vermoeidheid verergert stress, en stress wakkert eczeem aan.

💤 Zorg voor een koelere slaapkamer, draag losse katoenen kleding en smeer vlak voor het slapengaan een verzachtende zalf zonder parfum.

Psychosociale impact: als je huid je zelfbeeld aantast

Nummulair eczeem zit vaak op zichtbare plekken: benen, armen, romp. Mensen schamen zich, vermijden korte kleding of zwemmen. Je voelt je bekeken — terwijl de ander het vaak amper ziet.

Sommige mensen trekken zich terug, vermijden sociale situaties of intiem contact. Anderen voelen zich gefrustreerd of depressief door het chronische karakter van de aandoening.

💬 Erken dat huid en psyche met elkaar verweven zijn. Praat erover, zoek steun, en durf hulp te vragen als het je mentaal belast.

Chronisch eczeem en lichenificatie

Bij langdurig of onbehandeld eczeem kan de huid verdikken, verharden en leerachtig worden — dit heet lichenificatie. Het ontstaat door aanhoudend wrijven of krabben. De huid wordt dan minder soepel en gevoelig.

En: hoe dikker en stugger je huid, hoe moeilijker zalven doordringen. Hierdoor kan het eczeem als het ware ‘vastbranden’, en wordt het behandelen lastiger.

Allergieën en overgevoeligheid

Langdurig eczeem maakt de huid gevoeliger voor externe prikkels. Mensen kunnen (extra) allergieën ontwikkelen voor bijvoorbeeld:

• nikkel (sieraden, ritsen),

• geurstoffen (in cosmetica),

• wolalcoholen (in sommige zalven),

• parfum (in wasmiddel, shampoo, deodorant).

Dit heet contactallergie en kan het eczeem verergeren of uitbreiden.

🧪 Bij vermoeden: laat je testen via een epicutane plakproef bij de dermatoloog.

Bijwerking van behandeling

Ook de behandeling zelf kan complicaties geven, zeker bij langdurig gebruik van corticosteroïden:

• dunner wordende huid (atrofie),

• striae (huidstrepen),

• rebound-effect bij stoppen: eczeem keert heftiger terug,

• periorale dermatitis of clownseczeem (ronde uitslag rond mond of ogen – zie onder),

• verhoogde kans op huidinfecties.

Daarom is een goede balans belangrijk: niet té veel smeren, maar ook niet te weinig. En altijd in overleg met arts of verpleegkundig specialist.

Periorale dermatitis: een clownesk bijeffect van de behandeling

Je zou het niet direct verwachten, maar bij sommige mensen met nummulair eczeem duikt ineens een ander huidprobleem op… in het gezicht. Roodheid en kleine pukkeltjes rond de mond, soms tot aan de neusplooien of zelfs rond de ogen. Geen uitbreiding van het eczeem zelf, maar een reactie die voortkomt uit de behandeling ervan.

Veel mensen gebruiken voor hun eczeemplekken een corticosteroïdzalf – terecht, want dat helpt vaak goed. Maar als je zo’n zalf ook “even” smeert op een droog plekje in het gezicht, kan dat averechts werken. Het gevolg: periorale dermatitis, in de volksmond ook wel clownseczeem genoemd. De huid rond je mond raakt geïrriteerd, en in plaats van rust ontstaat een uitbraak van kleine rode bultjes, schilfertjes en een branderig gevoel.

Clownseczeem is dus geen complicatie van nummulair eczeem zelf, maar van het verkeerd gebruik van de zalf die daarvoor bedoeld is. Zeker bij een gevoelige gezichtshuid is voorzichtigheid geboden. Gebruik corticosteroïden daarom nooit zonder overleg op het gezicht – en al helemaal niet zomaar rond de mond of ogen.

Tot slot: complicaties zijn te beperken

Nummulair eczeem hoeft niet tot grote complicaties te leiden — mits je er op tijd bij bent en je huid serieus neemt. Dat betekent:

• hydrateren, hydrateren, hydrateren,

• prikkels vermijden die je huid triggeren,

• niet blijven tobben als klachten aanhouden.

Je huid is je grootste orgaan. Het beschermt jou, maar het heeft ook jóuw bescherming nodig.

Preventie

Om je huid te helpen genezen en nieuwe opflakkeringen te voorkomen, breng je na elke douche en elk bad een geurvrije vochtinbrengende crème aan. Nummulair eczeem blijft langer aanwezig en keert sneller terug als de huid droog aanvoelt. Goede zelfzorg is dus uitermate belangrijk. Breng het hele jaar door elke dag een vochtinbrengende crème aan.

Video over nummulair eczeem

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over nummulair eczeem. Of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.