Alcoholische gastritis: wanneer drinken je maagslijmvlies onder druk zet

Last Updated on 8 februari 2026 by M.G. Sulman

Alcoholische gastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies die ontstaat doordat alcohol de beschermende laag van je maag aantast. Het gevolg is een maag die sneller geïrriteerd raakt, met klachten als een branderig gevoel in de bovenbuik, misselijkheid, opgeblazenheid of pijn na het drinken of eten. Soms sluipt het erin, soms slaat het plots toe na een periode van stevig alcoholgebruik. Het klinkt onschuldig, doch kan dat zijn. Wanneer moet je ingrijpen, en wat kun je zelf doen om herstel mogelijk te maken?

Wat is alcoholische gastritis?

Alcoholische gastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies die ontstaat doordat alcohol de maag herhaaldelijk irriteert. Het maagslijmvlies is de beschermende binnenlaag van je maag; het vormt normaal een barrière tegen agressief maagzuur. Alcohol ondermijnt die bescherming. Niet met één theatrale klap, maar allengs, glas na glas.

Medisch gesproken gaat het om gastritis, een verzamelterm voor maagslijmvliesontsteking, waarbij alcohol de uitlokkende factor is. Ethanol, de werkzame stof in alcohol, werkt rechtstreeks schadelijk op de slijmvliescellen en verstoort de doorbloeding van de maagwand. Daardoor wordt de maag kwetsbaarder voor zuur en raakt zij sneller ontstoken.

Belangrijk om te beseffen: alcoholische gastritis is geen kwestie van “alleen bij zware drinkers”. Ook bij regelmatig matig drinken kan de balans kantelen, zeker als je maag al gevoelig is of als stress, medicatie of slechte voeding meespelen. De maag zwijgt lang, doch wanneer zij protesteert, doet zij dat duidelijk.

Synoniemen

Alcoholische gastritis staat ook bekend als alcoholische maagslijmvliesontsteking of kortweg alcoholgastritis.

Hoe alcohol de maag aantast

Alcohol doet in je maag niet één ding, maar een hele reeks kleine dingen die samen een groot effect geven. Ethanol, de werkzame stof in alcohol, is namelijk geen “neutrale vloeistof” die netjes passeert. Het prikkelt, droogt uit, verstoort beschermingsmechanismen en maakt het maagslijmvlies gevoeliger voor het eigen maagzuur. En precies daar ontstaat de ellende: je maag is gebouwd om zuur te hanteren, maar alleen zolang de beschermlaag intact blijft.

Directe irritatie van het maagslijmvlies

Het maagslijmvlies is de binnenbekleding van je maag. Daarbovenop ligt een dunne laag slijm die als een soort beschermfilm werkt. Alcohol kan die laag beschadigen of dunner maken. Het gevolg is dat de onderliggende cellen sneller geïrriteerd raken. Je merkt dat als een branderig gevoel hoog in de buik, een knagende pijn, of misselijkheid die ineens opkomt alsof er een knop wordt omgezet.

Een praktisch voorbeeld. Je drinkt op een lege maag, en binnen een half uur voel je dat schrale, bijtende gevoel. Dat is vaak geen “kater in wording”, maar een directe irritatiereactie van het slijmvlies.

Meer maagzuur, minder bescherming

Je maag produceert maagzuur, medisch: zoutzuur. Dat zuur helpt bij het verteren van voedsel en het doden van sommige ziektekiemen. Alcohol kan de zuurproductie verhogen, zeker bij grotere hoeveelheden. Tegelijk kan het de bescherming verminderen. Dan krijg je een onaangename combinatie: meer agressie van het zuur, minder verdediging van de maagwand.

Hier hoort een belangrijk begrip bij: prostaglandinen. Dat zijn lichaamseigen signaalstofjes die onder andere zorgen voor goede doorbloeding van de maagwand en voor de aanmaak van beschermend slijm. Alcohol kan dit systeem verstoren. Je maag verliest derhalve een deel van zijn natuurlijke schild.

Ontsteking en kleine beschadigingen

Wanneer de irritatie aanhoudt, kan het slijmvlies echt ontstoken raken. Ontsteking betekent in medische zin: een reactie van het lichaam op schade, met onder andere extra doorbloeding en activatie van afweercellen. Dat klinkt nuttig, en dat is het ook, doch het geeft klachten. Een ontstoken slijmvlies is gevoeliger, zwelt wat op, en kan kleine oppervlakkige beschadigingen krijgen, soms zelfs minieme bloedinkjes.

Dat verklaart waarom mensen met alcoholische gastritis soms last hebben van een weeë maag, snel kokhalzen, of een naar gevoel bij koffie, pittig eten of opnieuw alcohol. Alles prikkelt sneller, omdat de ‘buffer’ dun is geworden.

Waarom een lege maag extra kwetsbaar is

Op een lege maag ontbreekt de demping van voedsel. Eten werkt namelijk niet alleen als “vulling”, maar ook als tijdelijke buffer die het zuur en de alcohol iets minder direct op het slijmvlies laat inwerken. Drinken zonder gegeten te hebben is daarom berucht. Niet omdat je dan meteen iets dramatisch oploopt, maar omdat de irritatie sneller en feller is.

Voorbeeld: twee glazen wijn tijdens het koken, zonder dat je echt hebt gegeten. Je voelt een branderig, hol gevoel. Later komt misselijkheid. Dat patroon past opvallend vaak bij irritatie van het maagslijmvlies.

Waarom de ene persoon het wél krijgt en de ander niet

Niet iedereen reageert hetzelfde. Erfelijke gevoeligheid, stress, slaaptekort, roken en voeding spelen mee. Ook medicatie kan de drempel verlagen, vooral NSAID’s zoals ibuprofen of naproxen. Dat zijn pijnstillers die de maag kunnen belasten doordat ze ook prostaglandinen remmen. Als alcohol en NSAID’s samenkomen, kan het slijmvlies sneller derailleren.

Nochtans is dit geen lot: het is vaak een optelsom. Wie die optelsom doorbreekt, ziet meestal ook dat de maag weer tot rust kan komen.

Symptomen van alcoholische gastritis

Alcoholische gastritis laat zich zelden meteen in volle ernst zien. Vaak begint het subtiel, met vage signalen die je gemakkelijk wegwuift als een “gevoelige maag” of een onschuldige nasleep van een avond drinken. Nochtans spreekt de maag meestal eerder dan je denkt. Wie leert luisteren, herkent een patroon.

Brandende of knagende pijn in de bovenbuik

Het meest kenmerkende symptoom is een branderig of knagend gevoel hoog in de buik, net onder het borstbeen. Medisch heet dit epigastrische pijn. Die pijn kan vlak na het drinken optreden, maar soms ook pas uren later, bijvoorbeeld ’s nachts of in de vroege ochtend. Het voelt alsof de maag rauw is geworden, alsof zuur en wand elkaar rechtstreeks raken.

Misselijkheid en neiging tot braken

Een geïrriteerd maagslijmvlies reageert snel met misselijkheid. Soms blijft het bij een weeïg gevoel, soms komt het tot braken. Dat braken is dan meestal niet heftig, maar wel hardnekkig. Het is de maag die zegt: dit is te veel. Bij ernstige irritatie kan er een beetje bloed meekomen; dat bloed ziet er vaak donkerbruin uit, als koffiedik, doordat het met maagzuur in aanraking is geweest.

Opgeblazen gevoel en snelle verzadiging

Veel mensen merken dat ze zich snel vol voelen, ook bij kleine maaltijden. Dit heet vroege verzadiging. De maagwand is ontstoken en minder soepel, waardoor zij minder goed kan uitzetten. Daarbij kan een opgeblazen, gespannen gevoel ontstaan, soms vergezeld van boeren of zuur oprispen.

Verergering door eten, koffie of alcohol

Een belangrijk herkenningspunt is dat klachten verergeren door prikkels. Alcohol natuurlijk, maar ook koffie, pittig eten of zuur voedsel kan de pijn aanwakkeren. Dat onderscheidt gastritis vaak van andere buikklachten. Wat normaal probleemloos gaat, voelt nu ineens scherp of onaangenaam.

Sluipende klachten bij een chronisch beloop

Wanneer alcoholische gastritis langer bestaat, kunnen de symptomen diffuser worden. Geen felle pijn, maar aanhoudend ongemak, minder eetlust, vermoeidheid en soms lichte misselijkheid op de achtergrond. Dat sluipende karakter maakt dat mensen doorgaan, terwijl het maagslijmvlies weinig kans krijgt om te herstellen.

Wanneer moet je extra alert zijn?

Sommige signalen vragen om medische beoordeling. Denk aan:

• aanhoudende of toenemende pijn

• bloedbraken of zwarte, teerachtige ontlasting

• onbedoeld gewichtsverlies

• ernstige misselijkheid die niet afneemt

Dit zijn geen details om te negeren. Zij kunnen wijzen op ernstigere slijmvliesbeschadiging of een andere onderliggende aandoening.

De maag is doorgaans geduldig, maar niet grenzeloos. Wie deze signalen herkent, staat op een kruispunt: doorlopen, of tijdig bijsturen.

Acuut versus chronisch verloop

Alcoholische gastritis kan zich op twee manieren manifesteren. Soms slaat zij plots toe, soms ontwikkelt zij zich langzaam en bijna ongemerkt. Dat onderscheid is geen academische nuance, maar bepaalt hoe klachten worden ervaren en hoe serieus zij vaak worden genomen.

Acute alcoholische gastritis

Bij een acuut verloop ontstaan de klachten relatief snel, vaak na een periode van fors drinken of een enkele avond waarop de maag zwaar is belast. De irritatie van het maagslijmvlies is dan recent en uitgesproken. Je merkt dit aan een scherpe, brandende pijn in de bovenbuik, duidelijke misselijkheid en soms braken kort na het drinken of de volgende ochtend.

Acuut betekent niet per se gevaarlijk, maar wel dat de maag een grens heeft bereikt. Vergelijk het met een schaafwond aan de binnenkant: pijnlijk, gevoelig, maar in principe goed herstelbaar als de prikkel verdwijnt. Een alcoholpauze en tijdelijke medicatie kunnen hier vaak al veel verlichting geven.

Chronische alcoholische gastritis

Bij chronische alcoholische gastritis is het beeld diffuser. De ontsteking van het maagslijmvlies bestaat langer en wordt steeds opnieuw aangejaagd door alcohol. De klachten zijn minder fel, maar hardnekkiger. Geen scherpe pijn, maar een voortdurend zeurend gevoel, minder eetlust, snelle verzadiging en een maag die zelden echt rustig aanvoelt.

Juist dit sluipende karakter maakt chronische gastritis verraderlijk. Omdat het lichaam zich deels aanpast, lijkt het draaglijk. Ondertussen krijgt het slijmvlies nauwelijks kans om te herstellen. In sommige gevallen kan dat leiden tot blijvende slijmvliesveranderingen of een verhoogde gevoeligheid voor bloedingen.

Waarom het onderscheid ertoe doet

Het verschil tussen acuut en chronisch zit niet alleen in tijd, maar in herstelkans. Bij een acute gastritis kan de maag vaak volledig herstellen zodra alcohol wordt gemeden. Bij een chronisch beloop vraagt herstel meer tijd en consequent gedrag. Doorgaan met drinken, al is het matig, houdt de ontsteking in stand.

Dit onderscheid helpt ook bij het herkennen van je eigen situatie. Wie zich steeds na drinkmomenten “even niet lekker” voelt, maar nooit echt herstelt, zit mogelijk al aan de chronische kant van het spectrum. Dat is geen oordeel, maar een signaal om serieuzer te luisteren naar wat de maag vertelt.

Wanneer moet je alert zijn?

Niet elke maagklacht na alcohol vraagt om direct ingrijpen. De maag kan veel hebben en herstelt vaak verrassend goed. Toch zijn er signalen die je niet achteloos moet wegwuiven. Zij markeren het punt waarop eenvoudige irritatie kan overgaan in echte schade.

Signalen die om aandacht vragen

Er zijn klachten die erop wijzen dat het maagslijmvlies meer dan oppervlakkig geïrriteerd is. Denk aan aanhoudende pijn die niet afneemt na een paar alcoholvrije dagen, of pijn die je ’s nachts wakker houdt. Ook misselijkheid die blijft aanhouden, zelfs zonder recente alcoholinname, is een waarschuwingssignaal.

Een bijzonder belangrijk teken is bloedverlies. Dat kan zichtbaar zijn als bloed bij het braken, maar vaker is het subtieler. Zwarte, teerachtige ontlasting, medisch melena genoemd, wijst op verteerd bloed uit de maag. Dat is nooit normaal en vraagt altijd om beoordeling door een arts.

Wanneer naar de huisarts?

Een huisartsbezoek is verstandig wanneer klachten:

• langer dan enkele weken aanhouden

• duidelijk verergeren

• terugkeren zodra je weer alcohol drinkt

• samengaan met gewichtsverlies of verminderde eetlust

De huisarts kan inschatten of verder onderzoek nodig is, bijvoorbeeld bloedonderzoek of een gastroscopie, een kijkonderzoek waarbij het maagslijmvlies direct wordt beoordeeld.

Waarom tijdig handelen loont

Het risico van uitstellen zit niet alleen in verergering van klachten, maar ook in gewenning. Je lichaam past zich aan ongemak aan, waardoor grenzen verschuiven. Wat eerst alarmerend voelde, wordt normaal. Dat is verraderlijk. Vroeg ingrijpen vergroot juist de kans op volledig herstel en voorkomt dat een tijdelijke ontsteking allengs een chronisch probleem wordt.

Alert zijn is geen paniek, maar aandacht. En aandacht is bij maagklachten vaak het verschil tussen herstellen en blijven aanmodderen.

Hoe stelt de arts de diagnose?

De diagnose alcoholische gastritis wordt zelden gesteld op basis van één losse klacht. Artsen kijken naar het geheel: je verhaal, het verloop van de symptomen en, indien nodig, aanvullend onderzoek. Dat klinkt afstandelijk, maar het begint verrassend eenvoudig.

Het gesprek als eerste instrument

Alles start met een anamnese, het medische woord voor het gesprek waarin je klachten worden uitgevraagd. De arts vraagt naar pijn, misselijkheid, eetlust en het moment waarop klachten ontstaan. Alcoholgebruik komt daarbij onvermijdelijk ter sprake. Niet om te oordelen, maar omdat het patroon veel zegt. Klachten die verergeren na drinken of verbeteren bij een alcoholpauze, vormen een belangrijk aanknopingspunt.

Ook andere factoren worden meegenomen: stress, roken en medicatiegebruik. Vooral NSAID’s, pijnstillers zoals ibuprofen of diclofenac, zijn relevant omdat zij het maagslijmvlies extra kunnen belasten.

Lichamelijk onderzoek en eerste inschatting

Bij het lichamelijk onderzoek wordt de buik voorzichtig onderzocht. De arts let op drukpijn in de bovenbuik en op tekenen die wijzen op ernstiger problemen. Vaak is dit onderzoek geruststellend. Gastritis laat zich zelden “zien” aan de buitenkant, maar helpt wel om andere oorzaken uit te sluiten.

Wanneer is aanvullend onderzoek nodig?

Als klachten aanhouden, ernstig zijn of alarmsignalen vertonen, kan aanvullend onderzoek volgen. Het belangrijkste daarvan is de gastroscopie. Dit is een kijkonderzoek waarbij met een flexibele slang via de mond in de maag wordt gekeken. Zo kan het maagslijmvlies direct worden beoordeeld op ontsteking, beschadiging of bloedingen.

Soms worden kleine weefselstukjes afgenomen voor onderzoek. Dat heet een biopt en doet meestal geen pijn. Het helpt om andere oorzaken van gastritis uit te sluiten, zoals een infectie met Helicobacter pylori.

Waarom niet iedereen een kijkonderzoek krijgt

Niet iedere maagklacht vraagt om een gastroscopie. Bij duidelijke, milde klachten zonder alarmsymptomen volstaat vaak een proefbehandeling en leefstijladvies. Verbeteren de klachten, dan bevestigt dat indirect de diagnose. Geneeskunde is niet altijd kijken, soms is het zorgvuldig volgen.

Een diagnose is daarmee geen eindpunt, maar een vertrekpunt. Pas wanneer duidelijk is wat de maag belast, kan herstel serieus worden ingezet.

Wat kun je doen bij alcoholische gastritis?

Behandeling van alcoholische gastritis is zelden complex, maar vraagt wel discipline. De kern is steeds dezelfde: het maagslijmvlies ontlasten, zodat herstel mogelijk wordt. Medicatie kan daarbij helpen, maar werkt alleen zinvol wanneer de uitlokkende prikkel wordt weggenomen.

Alcoholpauze of stoppen

De eerste en belangrijkste stap is een alcoholpauze. Zonder die pauze blijft elke behandeling lapwerk. Het maagslijmvlies vernieuwt zich snel, maar alleen als het niet telkens opnieuw wordt geïrriteerd. Bij een acute gastritis kan enkele weken stoppen al duidelijk verschil maken. Bij een chronisch beloop is vaak een langere periode nodig.

Dit is geen kwestie van wilskracht, maar van biologie. Zolang ethanol aanwezig is, blijft het ontstekingsproces actief.

Medicatie: welke middelen worden gebruikt?

Artsen zetten bij alcoholische gastritis vooral zuurremmende medicatie in. Het doel is niet genezen met pillen, maar het creëren van rust in de maag.

Protonpompremmers (PPI’s)

De meest voorgeschreven middelen zijn protonpompremmers, vaak afgekort tot PPI’s. Zij remmen de aanmaak van maagzuur krachtig en langdurig. Veelgebruikte middelen zijn:

• omeprazol

• pantoprazol

• esomeprazol

• lansoprazol

Door de zuurproductie te verlagen, krijgt het ontstoken maagslijmvlies de kans om te herstellen. PPI’s worden meestal tijdelijk voorgeschreven, bijvoorbeeld enkele weken.

H2-receptorantagonisten (H2-blokkers)

Een andere groep zijn de H2-blokkers, die minder sterk werken dan PPI’s maar soms volstaan bij mildere klachten. Bekende voorbeelden zijn:

• famotidine

• ranitidine (tegenwoordig minder gebruikt)

Deze middelen verminderen de zuurproductie door een ander mechanisme dan PPI’s en worden soms ingezet wanneer PPI’s niet gewenst zijn.

Antacida

Antacida zijn middelen die maagzuur tijdelijk neutraliseren. Denk aan preparaten met magnesium- of aluminiumzouten. Ze werken snel, maar kort. Ze zijn vooral geschikt voor incidentele verlichting en niet als hoofdbehandeling bij gastritis.

Voeding en leefstijl als ondersteunende pijlers

Naast medicatie speelt leefstijl een duidelijke rol. Regelmatig eten, milde voeding en het vermijden van koffie, pittig eten en vetrijke maaltijden kunnen klachten verminderen. Stressreductie en stoppen met roken dragen eveneens bij aan herstel, omdat zij de zuurproductie en doorbloeding van de maag beïnvloeden.

Wat je beter vermijdt

Pijnstillers uit de groep NSAID’s, zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen, kunnen het maagslijmvlies verder beschadigen en worden bij gastritis bij voorkeur vermeden. Ook het combineren van maagmedicatie met doorlopend alcoholgebruik ondermijnt het effect van de behandeling.

Behandeling is daarmee geen truc, maar een samenhangend geheel. Medicatie kan de maag helpen herstellen, doch alleen wanneer zij niet tegelijk opnieuw wordt belast. Dat inzicht is vaak de beslissende stap richting herstel.

Herstel en prognose

Het goede nieuws is dat het maagslijmvlies een groot herstelvermogen heeft. In tegenstelling tot veel andere weefsels vernieuwt het zich snel. Dat betekent dat alcoholische gastritis in veel gevallen omkeerbaar is, mits de omstandigheden kloppen. En juist daar zit de crux.

Hoe snel kan herstel optreden?

Bij een acute alcoholische gastritis kunnen klachten al binnen enkele dagen tot weken duidelijk verminderen zodra alcohol wordt gemeden en de maag rust krijgt. De branderigheid neemt af, misselijkheid verdwijnt en eten voelt weer normaal. Dat snelle herstel is geen toeval, maar een biologisch gegeven: slijmvliescellen delen zich vlot wanneer de schade stopt.

Bij een chronisch beloop verloopt herstel trager. De ontsteking heeft zich dieper genesteld en het slijmvlies is langdurig belast geweest. Hier is vaak sprake van weken tot maanden voordat de maag weer stabiel aanvoelt. Geduld is dan geen luxe, maar een noodzakelijke houding.

Wanneer is herstel volledig?

Herstel betekent niet alleen minder klachten, maar ook herstel van de beschermfunctie van de maag. Dat zie je terug in:

• het verdwijnen van pijn en misselijkheid

• een normale eetlust

• het verdragen van voeding zonder napijn

Zolang deze signalen terugkeren, is het herstelproces gaande. Blijven klachten sluimeren, dan is de belasting waarschijnlijk nog niet volledig weggenomen.

Wat bepaalt de prognose?

De prognose hangt minder af van de diagnose zelf en meer van het gedrag daarna. Factoren die herstel bevorderen zijn:

• consequent alcohol vermijden

• tijdig stoppen met maagbelastende medicatie

• adequate zuurremming indien nodig

• aandacht voor stress en leefstijl

Blijft alcohol een rol spelen, al is het “af en toe”, dan blijft de ontsteking vaak op de achtergrond aanwezig. Dat vergroot de kans op terugkerende klachten en, in zeldzamere gevallen, op complicaties zoals maagbloedingen.

Terugval voorkomen

Veel mensen voelen zich beter en denken dat de maag weer alles aankan. Dat is het moment waarop terugval op de loer ligt. De maag vergeeft veel, maar onthoudt patronen. Wie hersteld is, doet er goed aan die ervaring serieus te nemen. Niet uit angst, maar uit inzicht.

Herstel is dus geen mysterieus proces. Het is het logische gevolg van rust, tijd en het wegnemen van wat de maag schaadt. Wie dat begrijpt, heeft de prognose grotendeels zelf in de hand.

Alcoholische gastritis versus andere vormen van gastritis

Niet elke gastritis heeft dezelfde oorzaak, ook al lijken de klachten soms sterk op elkaar. Het onderscheid is nochtans relevant, omdat de aanpak verschilt. Wie begrijpt waardoor het maagslijmvlies geïrriteerd raakt, kan gerichter herstellen.

Stress-geïnduceerde gastritis

Bij stress-geïnduceerde gastritis speelt alcohol geen hoofdrol, maar langdurige lichamelijke of psychische stress. Stress verhoogt de aanmaak van maagzuur en vermindert tegelijk de doorbloeding van het maagslijmvlies. Het resultaat is vergelijkbaar: irritatie, pijn en misselijkheid. Het verschil zit in de trigger. Waar alcoholische gastritis vooral vraagt om het wegnemen van alcohol, vraagt stress-gastritis om rust, herstel en soms psychologische ondersteuning.

Medicamenteuze gastritis door pijnstillers

Een veelvoorkomende vorm is medicamenteuze gastritis, vaak veroorzaakt door NSAID’s zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze middelen remmen, net als alcohol, de aanmaak van prostaglandinen die het maagslijmvlies beschermen. Wanneer alcohol en NSAID’s samenkomen, versterken zij elkaars schadelijke effect. Dat verklaart waarom klachten soms plots escaleren bij mensen die “maar af en toe” drinken en pijnstillers gebruiken.

Infectieuze gastritis door Helicobacter pylori

Een andere categorie is infectieuze gastritis, meestal veroorzaakt door de bacterie Helicobacter pylori. Deze bacterie nestelt zich in het maagslijmvlies en veroorzaakt een chronische ontsteking. Alcohol kan de klachten verergeren, maar is hier niet de primaire oorzaak. De behandeling bestaat uit een antibioticakuur in combinatie met zuurremmers. Dat is wezenlijk anders dan bij alcoholische gastritis, waar leefstijl de kern vormt.

Auto-immuun gastritis

Zeldzamer, maar klinisch belangrijk, is auto-immuun gastritis. Hierbij richt het immuunsysteem zich tegen de eigen maagcellen. Dit kan leiden tot vitamine B12-tekort en bloedarmoede. Alcohol speelt hierbij geen oorzakelijke rol, al kan het klachten wel verergeren. Deze vorm vraagt om langdurige medische begeleiding.

Waarom het onderscheid telt

Hoewel de symptomen overlappen, is de oorzaak doorslaggevend. Alcoholische gastritis is in principe omkeerbaar, mits de prikkel wordt weggenomen. Bij andere vormen ligt de sleutel elders. Wie alle gastritis over één kam scheert, mist de nuance en loopt het risico klachten te blijven bestrijden zonder de kern aan te pakken.

De maag reageert altijd logisch. De kunst is begrijpen waarop zij reageert.

Veelgestelde vragen

Rond alcoholische gastritis leven hardnekkige vragen en misverstanden. Begrijpelijk, want maagklachten zijn vaag en persoonlijk tegelijk. Hieronder de meest voorkomende vragen, helder beantwoord.

Kun je alcoholische gastritis krijgen zonder veel te drinken?

Ja, dat kan. Het gaat niet alleen om hoeveelheid, maar ook om gevoeligheid en frequentie. Sommige magen verdragen alcohol slecht, zeker bij stress, roken of gelijktijdig gebruik van maagbelastende medicatie. Regelmatig “een paar glazen” kan bij de één probleemloos blijven, terwijl het bij de ander allengs tot slijmvliesontsteking leidt.

Is een kater hetzelfde als gastritis?

Nee. Een kater is een verzamelnaam voor klachten zoals hoofdpijn, misselijkheid en dorst na alcoholgebruik, veroorzaakt door uitdroging en afbraakproducten van alcohol. Gastritis is een echte ontsteking van het maagslijmvlies. De klachten kunnen overlappen, maar gastritis houdt langer aan en keert vaak terug bij nieuwe alcoholinname.

Helpt eten vóór of tijdens het drinken?

Eten kan de directe irritatie verminderen doordat het alcohol en maagzuur tijdelijk buffert. Dat betekent echter niet dat het beschermt tegen gastritis. Het effect is beperkt en tijdelijk. De onderliggende slijmvliesbelasting blijft bestaan, zij het minder fel.

Kun je genezen terwijl je blijft drinken?

In de praktijk: zelden. Medicatie kan klachten dempen, maar zolang alcohol het slijmvlies blijft irriteren, blijft het herstel onvolledig. Veel mensen merken verbetering door zuurremmers, maar krijgen klachten terug zodra zij stoppen of opnieuw drinken. Dat patroon is kenmerkend.

Is alcoholische gastritis gevaarlijk?

Meestal niet direct, maar zij is ook niet onschuldig. Bij aanhoudende belasting kan het slijmvlies beschadigd raken en kan in zeldzamere gevallen een maagbloeding ontstaan. Het risico zit vooral in doorgaan ondanks signalen. Tijdig ingrijpen voorkomt complicaties.

Kun je na herstel weer alcohol drinken?

Soms wel, maar met mate en aandacht. Na volledig herstel verdragen sommige mensen kleine hoeveelheden weer zonder klachten. Anderen merken dat hun maag gevoeliger is gebleven. Dat is geen zwakte, maar informatie. Wie daarnaar luistert, voorkomt terugval.

Vragen over de maag zijn zelden zwart-wit. Maar één lijn is duidelijk: de maag vergeet niets, en reageert consequent op hoe zij wordt behandeld.

Lees verder en verdiep je inzicht

Alcoholische gastritis staat zelden op zichzelf. Soms is vooral het onderste deel van de maag, het antrum, aangedaan; dat lees je terug bij antrale gastritis, waar klachten als misselijkheid en napijn na eten centraal staan. In andere gevallen speelt niet alcohol, maar langdurige stress de hoofdrol, zoals bij stress-geïnduceerde gastritis. Ook chronische vormen verdienen aandacht. Atrofische gastritis en auto-immuun gastritis verlopen vaak sluipend en vragen om een andere benadering, juist omdat zij minder om leefstijl en meer om onderliggende processen draaien. Wie het bredere kader wil begrijpen, vindt een overzicht bij maagontsteking (gastritis): symptomen en behandeling.

Sommige klachten reiken verder dan pijn alleen. Zwarte ontlasting (melena) kan wijzen op een maagbloeding en vraagt altijd om alertheid. In de behandeling kom je vaak uit bij maagzuurremmers; lees daarom ook wat esomeprazol precies doet en wanneer voorzichtigheid geboden is. Wie daarnaast interesse heeft in milde, traditionele ondersteuning kan zich verdiepen in duizendguldenkruid, een bitter kruid dat al eeuwen bij maagklachten wordt ingezet. En ervaar je naast pijn ook een opgeblazen gevoel, dan biedt meteorisme extra duiding. Zo krijgt het verhaal van de maag samenhang, nuance en richting.

Medische disclaimer

De informatie in dit artikel is bedoeld voor algemene voorlichting en vervangt geen professioneel medisch advies. De beschreven klachten, oorzaken en behandelingen zijn gebaseerd op gangbare medische inzichten, maar iedere situatie is anders. Bij aanhoudende maagklachten, verergering van symptomen, bloed bij braken of ontlasting, of twijfel over je gezondheid, is het verstandig contact op te nemen met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Gebruik medicatie nooit langer of anders dan voorgeschreven en pas leefstijladviezen toe in overleg met een arts wanneer er sprake is van onderliggende aandoeningen.

Bronnen

• Bode, C., & Bode, J. C. (2003). Effect of alcohol consumption on the gut. Best Practice & Research Clinical Gastroenterology, 17(4), 575–592. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12828956/
• Scarpignato, C., Gatta, L., Zullo, A., & Blandizzi, C. (2016). Effective and safe proton pump inhibitor therapy in acid-related diseases: A position paper addressing benefits and potential harms of acid suppression. BMC Medicine, 14, 179. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27825371/

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over alcoholische gastritis of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.