Reutelende ademhaling (rhonchi): oorzaken en behandeling

Last Updated on 12 januari 2026 by M.G. Sulman

Reutelende ademhaling, ook wel rhonchi genoemd, is een hoorbaar borrelend of brommend ademgeluid dat ontstaat wanneer lucht langs slijm, vocht of een vernauwde luchtweg stroomt. Je kunt het merken bij hoesten, benauwdheid, een vol gevoel op de borst of een ademhaling die hoorbaar blijft rommelen. Soms is het onschuldig, soms wijst het op een infectie, longziekte of hartprobleem. Wanneer is het reden tot zorg, en wat kun je eraan doen?

Wat is ene reutelende ademhaling (rhonchi)?

Reutelende ademhaling, rhonchi, of ‘grote luchtweggeluiden’, zijn continue reutelende, gorgelende of borrelende geluiden die typisch te horen zijn tijdens zowel inademing als uitademing. Deze geluiden worden veroorzaakt door beweging van vocht en secreties in grotere luchtwegen.

De website ‘Dokterdokter’ geeft de volgende definitie:

“Reutelende geluiden die hoorbaar zijn wanneer men met een stethoscoop naar de longen luistert, als het slijmvlies van de luchtpijp gezwollen is of als er slijm of vocht in de longen zit.”¹Dokterdokter. Rhonchi. https://www.dokterdokter.nl/encyclopedie/rhonchi/item50075 (ingezien op 26-12-2022)

ScienceDirect komt met de volgende definitie:

“Rhonchi, of ‘grote luchtweggeluiden’, zijn continue gorgelende of borrelende geluiden die typisch te horen zijn tijdens zowel inademing als uitademing. Deze geluiden worden veroorzaakt door beweging van vocht en secreties in grotere luchtwegen (astma, virale bovenste luchtweginfectie). Rhonchi kan, in tegenstelling tot andere geluiden, verdwijnen door te hoesten.”²ScienceDirect. Rhonchi. https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/rhonchi (ingezien op 26-12-2022)

Het wordt vaak veroorzaakt door de aanwezigheid van overtollig slijm of ontsteking in de luchtwegen.

Wat is het geluid van rhonchi?

Oorzaken van reutelende geluiden

Reutelende ademhaling (rhonchi): wat je hoort, waar het vandaan komt

Reutelende ademhaling, in medische taal rhonchi genoemd, is een hoorbaar brommend of borrelend ademgeluid. Je hoort het vaak zonder stethoscoop. Het ontstaat wanneer lucht door deels vernauwde luchtwegen stroomt, meestal omdat er slijm, ontsteking of vocht zit. Rhonchi zijn dus geen ziekte op zichzelf, maar een teken dat er iets speelt in je longen of luchtwegen. Soms verdwijnt het geluid na hoesten; soms blijft het hardnekkig aanwezig. De oorzaak kan onschuldig zijn, maar er zijn ook situaties waarin verder kijken verstandig is.

Om er orde in te scheppen, is het zinvol de oorzaken in categorieën te verdelen. Dat helpt je om klachten beter te duiden en te begrijpen wat er mogelijk achter zit.

Overzicht van oorzaken per categorie

Categorie	Wat is er aan de hand	Typische voorbeelden
Infecties van de luchtwegen	Ontsteking van het slijmvlies met extra slijmproductie; lucht stroomt langs taai slijm	Acute bronchitis, longontsteking
Chronische longziekten	Blijvende beschadiging of vernauwing van de luchtwegen; slijm blijft makkelijk zitten	COPD, chronische bronchitis, bronchiëctasieën
Astma en bronchiale prikkeling	Overgevoelige luchtwegen die samentrekken en slijm vasthouden	Astma bij allergie, inspanning of kou
Hartgerelateerde oorzaken	Vochtophoping in de longen door verminderde pompkracht van het hart	Longstuwing bij hartfalen
Obstructie of blokkade	Plaatselijke afsluiting van een luchtweg	Slijmprop, ingeademd voorwerp
Roken en luchtvervuiling	Chronische irritatie waardoor het zelfreinigend vermogen van de long afneemt	Rokershoest, blootstelling aan fijnstof

Kort toegelicht

Bij al deze categorieën geldt hetzelfde basismechanisme: lucht moet zich een weg banen door een ruimte die daar eigenlijk te nauw of te nat voor is. Dat geeft het typische lage, reutelende geluid. Het verschil zit in de oorzaak. Is er een infectie, dan is het vaak tijdelijk. Gaat het om een chronische aandoening, dan keren de rhonchi geregeld terug. En soms zit er simpelweg te veel slijm, vooral wanneer je minder goed kunt ophoesten.

Deze indeling helpt je om het geluid niet los te zien, maar te plaatsen in een breder verhaal over je klachten. Reutelende ademhaling is zelden toeval; er zit bijna altijd een reden achter, ook al lijkt die in eerste instantie onschuldig.

Infecties van de luchtwegen als oorzaak van reutelende ademhaling

Bij infecties van de luchtwegen is reutelende ademhaling een veelvoorkomend verschijnsel. De medische kern is eenvoudig, al voelt het lichamelijk vaak minder simpel. Door een infectie raakt het slijmvlies van je luchtwegen ontstoken. Dat slijmvlies zwelt op en maakt extra slijm aan. Lucht moet zich vervolgens langs dat taaie slijm persen, en precies dát hoor je als rhonchi.

Wat gebeurt er in je luchtwegen?

Een infectie wordt meestal veroorzaakt door een virus, soms door een bacterie. Het afweersysteem komt op gang en stuurt ontstekingscellen naar de luchtwegen. Dat is nuttig, maar heeft een bijwerking:

• de binnenkant van de bronchiën wordt dikker;

• er komt meer slijm vrij;

• het slijm wordt stroperiger.

De luchtwegen zijn er wel, maar ze zijn allengs minder vrij. Bij elke ademteug ontstaat wrijving tussen lucht en slijm, wat leidt tot het kenmerkende brommende of borrelende geluid.

Acute bronchitis

Acute bronchitis is een ontsteking van de bronchiën, de grotere luchtwegen in je longen. Het ontstaat vaak na een verkoudheid of griep.

Typische kenmerken:

• aanhoudende hoest, vaak met slijm;

• reutelende ademhaling, vooral bij diep inademen;

• soms een drukkend gevoel op de borst;

• meestal geen of lichte koorts.

Rhonchi bij bronchitis kunnen wisselen. Na hoesten klinkt de ademhaling soms tijdelijk helderder, omdat er slijm is losgekomen.

Longontsteking

Bij een longontsteking zit de infectie dieper, in het longweefsel zelf. Dat maakt de klachten vaak zwaarder en de reutelende geluiden duidelijker aanwezig.

Kenmerken waarbij rhonchi kunnen optreden:

• koorts en rillingen;

• benauwdheid of snelle ademhaling;

• pijn bij diep ademhalen;

• vermoeidheid die niet in verhouding staat tot een gewone verkoudheid.

Het slijm en ontstekingsvocht vullen hier niet alleen de luchtwegen, maar ook de longblaasjes. Daardoor kan de ademhaling nat en zwaar klinken.

Bovenste versus onderste luchtwegen

Infecties van de bovenste luchtwegen, zoals keel en neus, geven meestal geen echte rhonchi. Daar hoor je eerder een rochelend keelgeluid. Rhonchi ontstaan vooral bij infecties van de onderste luchtwegen, dus bronchiën en longen. Dat onderscheid is belangrijk, al klinkt het voor jezelf soms hetzelfde.

📌 Casus
Je wordt wakker met een diepe hoest en merkt dat je ademhaling borrelend klinkt, vooral bij uitademen. Je voelt je niet echt ziek, maar wel loom. Na een paar keer stevig hoesten komt er slijm los en klinkt je adem even rustiger. In de loop van de dag keert het geluid terug. Dit patroon past goed bij acute bronchitis, waarbij slijmophoping de luchtwegen tijdelijk vernauwt.

Wanneer opletten?

Bij infecties verdwijnen rhonchi vaak vanzelf naarmate de ontsteking geneest. Toch is alertheid verstandig wanneer:

• het geluid langer dan twee tot drie weken aanhoudt;

• er hoge koorts of toenemende benauwdheid optreedt;

• je bloed ophoest of snel achteruitgaat.

In die gevallen kan er meer aan de hand zijn dan een simpele luchtweginfectie. Reutelende ademhaling is dan geen bijzaak meer, maar een signaal om serieus te nemen.

Chronische longziekten als oorzaak van reutelende ademhaling

Bij chronische longziekten is reutelende ademhaling geen toeval en ook geen kortdurend verschijnsel. Het hoort vaak bij het ziektebeeld zelf. De medische term rhonchi duidt hier op lucht die blijvend gehinderd wordt in haar doorgang, meestal door vernauwde luchtwegen en taai slijm dat er moeilijk uit komt. Anders dan bij een infectie verdwijnt het geluid niet zomaar; het kan weken, maanden of zelfs jarenlang terugkeren.

Wat maakt een longziekte chronisch?

Een aandoening heet chronisch wanneer zij langdurig aanwezig is en niet volledig geneest. In de longen betekent dat meestal:

• blijvende ontsteking van de luchtwegen;

• beschadiging van het slijmvlies en de trilhaartjes;

• overmatige en taaie slijmproductie.

De trilhaartjes, kleine beweeglijke haartjes die normaal slijm naar buiten werken, functioneren minder goed. Slijm blijft liggen, lucht moet erlangs, en zo ontstaan rhonchi.

COPD

COPD staat voor chronische obstructieve longziekte. Obstructief betekent letterlijk dat de luchtweg gedeeltelijk afgesloten is. Dat gebeurt door een combinatie van ontsteking, slijm en structurele vernauwing.

Typische kenmerken:

• chronische hoest, vaak met slijm;

• kortademigheid bij inspanning;

• reutelende ademhaling, vooral ’s ochtends;

• vaak een voorgeschiedenis van roken.

Bij COPD kunnen rhonchi jarenlang aanwezig zijn. Ze nemen vaak toe bij infecties of koude lucht, maar verdwijnen zelden volledig.

Chronische bronchitis

Chronische bronchitis is een vorm van COPD, maar wordt soms ook als apart begrip gebruikt. De definitie is streng: minstens drie maanden per jaar hoesten met slijm, gedurende twee opeenvolgende jaren.

Wat je merkt:

• dagelijkse slijmhoest;

• een zwaar, vol gevoel op de borst;

• reutelende ademhaling die vooral in rust hoorbaar kan zijn.

Hier speelt slijm de hoofdrol. Niet omdat het er af en toe is, maar omdat het er bijna altijd zit.

Bronchiëctasieën

Bij bronchiëctasieën zijn delen van de luchtwegen blijvend verwijd. Dat klinkt ruim, maar werkt paradoxaal tegen je. Slijm blijft juist makkelijker hangen in die verwijdingen.

Kenmerken:

• grote hoeveelheden slijm, soms stinkend;

• terugkerende infecties;

• aanhoudende rhonchi die niet weggaan na hoesten.

Deze aandoening komt minder vaak voor, maar geeft vaak uitgesproken ademgeluiden.

📌 Casus
Je merkt dat je elke ochtend begint met hoesten. Niet omdat je verkouden bent, maar omdat er simpelweg slijm vastzit. Je adem klinkt zwaar en reutelend totdat je het gevoel hebt dat alles loskomt. Overdag gaat het iets beter, maar het geluid keert steeds terug. Dit patroon past bij een chronische longziekte zoals COPD of chronische bronchitis.

Waarom hoesten niet genoeg is

Bij chronische longziekten is hoesten vaak onvoldoende om slijm effectief kwijt te raken. De structuur van de luchtwegen is veranderd en het zelfreinigend vermogen is verminderd. Daardoor blijven rhonchi terugkomen, zelfs als je je verder redelijk voelt.

Reutelende ademhaling bij chronische aandoeningen is dus geen tijdelijke bijzaak, maar een vast onderdeel van het ziekteproces. Het vertelt dat er langdurige obstructie is, en dat vraagt om een andere benadering dan bij een kortdurende infectie.

Astma en bronchiale prikkeling als oorzaak van reutelende ademhaling

Astma wordt meestal geassocieerd met een piepende ademhaling, in medische termen wheezing genoemd. Toch kunnen er bij astma ook rhonchi optreden, vooral wanneer slijm een grotere rol speelt. Reutelende ademhaling ontstaat hier niet zozeer door blijvende schade, maar door tijdelijk sterk prikkelbare luchtwegen die samentrekken en slijm vasthouden.

Wat gebeurt er bij astma?

Astma is een chronische ontstekingsziekte van de luchtwegen. Dat betekent dat de bronchiën voortdurend overgevoelig zijn. Bij prikkels trekken de spieren rond de luchtwegen samen, een proces dat bronchoconstrictie heet. Tegelijkertijd zwelt het slijmvlies op en wordt er extra slijm geproduceerd.

Concreet gebeurt er dit:

• de luchtweg wordt nauwer;

• het slijm wordt taaier;

• lucht moet zich door een vernauwde, slijmerige doorgang persen.

Dat kan zowel een piepend als een reutelend geluid geven, afhankelijk van hoeveel slijm er aanwezig is.

Bronchiale prikkeling zonder klassieke astma

Niet iedereen met bronchiale prikkeling heeft officieel astma. Soms reageren de luchtwegen tijdelijk overgevoelig zonder dat er sprake is van een vaste diagnose.

Veelvoorkomende prikkels zijn:

• koude lucht;

• rook of sterke geuren;

• inspanning;

• allergenen zoals pollen of huisstofmijt.

In zulke situaties kan de ademhaling plotseling zwaar en reutelend klinken, vooral bij uitademen.

Wisselende klachten als kenmerk

Een belangrijk kenmerk van astma is de wisselvalligheid. Rhonchi kunnen er de ene dag zijn en de volgende dag vrijwel verdwenen. Na rust, warme lucht of het gebruik van luchtwegverwijders neemt het geluid vaak af.

Dit onderscheidt astma van chronische longziekten, waarbij reutelende ademhaling veel constanter aanwezig is.

Slijm speelt een grotere rol dan je denkt

Bij astma wordt vaak gefocust op spiersamentrekking, maar slijm is minstens zo belangrijk. Vooral bij slecht gecontroleerd astma kan slijm zich ophopen in de bronchiën. Dat verklaart waarom hoesten soms verlichting geeft en het ademgeluid tijdelijk verandert.

📌 Casus
Je fietst tegen de kou in en merkt halverwege dat ademen zwaarder wordt. Bij uitademen hoor je een laag, rommelig geluid, alsof er iets los zit. Na rust en een paar keer hoesten wordt het beter. Een pufje met een luchtwegverwijder helpt snel. Dit beeld past bij astma met bronchiale prikkeling, waarbij tijdelijke vernauwing en slijmophoping samen het ademgeluid bepalen.

Wanneer extra alert zijn?

Reutelende ademhaling bij astma vraagt aandacht wanneer:

• het geluid niet meer verdwijnt na medicatie;

• de benauwdheid toeneemt;

• spreken in volle zinnen lastig wordt.

In zulke gevallen kan er sprake zijn van een ernstige astma-aanval, waarbij snelle medische beoordeling nodig is. Astma is meestal goed te behandelen, maar onderschatte signalen kunnen er toch toe doen.

Complicaties van rhonchi

Complicaties van rhonchi kunnen zijn:

Ademhalingsproblemen

als de luchtwegen vernauwd of geblokkeerd zijn door slijm of ontsteking, kan het voor een persoon moeilijk zijn om goed te ademen. Dit kan leiden tot kortademigheid, vermoeidheid en andere symptomen.

Verhoogd risico op infectie

Slijm en ontstekingen in de luchtwegen kunnen een voedingsbodem vormen voor bacteriën, wat het risico op luchtweginfecties zoals longontsteking kan vergroten.

Verergering van onderliggende aandoeningen

Rhonchi kan een teken zijn van een onderliggende luchtwegaandoening, zoals astma of chronische obstructieve longziekte (COPD). Als deze aandoeningen niet goed worden behandeld, kunnen ze tot ernstigere complicaties leiden.

Onderzoek en diagnose bij reutelende ademhaling

Reutelende ademhaling klinkt soms al verontrustend genoeg, maar voor een arts is het vooral een startpunt. Het geluid zelf is geen diagnose. De kunst is om te achterhalen waar het vandaan komt en waarom het er is. Dat gebeurt stap voor stap, met luisteren, doorvragen en zo nodig aanvullend onderzoek.

Het gesprek: luisteren vóór het luisteren

Het begint met een gesprek. Daarbij gaat het niet alleen om wat je hoort, maar om de context.

Belangrijke vragen zijn onder meer:

• sinds wanneer hoor je het reutelende geluid;

• is het continu aanwezig of wisselend;

• verdwijnt het na hoesten;

• heb je koorts, benauwdheid of pijn op de borst;

• rook je of heb je longaandoeningen;

• wordt het erger bij liggen of inspanning.

Deze anamnese, zo heet het medische vraaggesprek, geeft vaak al richting. Reutels die verdwijnen na hoesten wijzen eerder op slijm. Reutels die vooral ’s nachts optreden kunnen juist aan het hart doen denken.

Lichamelijk onderzoek en auscultatie

Daarna volgt het lichamelijk onderzoek. Met een stethoscoop luistert de arts naar je longen. Dit heet auscultatie.

Bij reutelende ademhaling hoort de arts meestal:

• lage, brommende of borrelende geluiden;

• geluiden die veranderen na hoesten;

• soms verschillen tussen links en rechts.

Ook wordt gelet op ademfrequentie, gebruik van hulpspieren en tekenen van zuurstoftekort, zoals blauwe lippen of snelle ademhaling.

Aanvullend onderzoek

Als het geluid niet goed te verklaren is of aanhoudt, kan aanvullend onderzoek nodig zijn.

Veelgebruikte onderzoeken zijn:

• longfunctieonderzoek; meet hoe goed je longen lucht verplaatsen;

• röntgenfoto van de borstkas; laat infecties, vocht of afwijkingen zien;

• bloedonderzoek; om infectie of ontsteking op te sporen;

• sputumonderzoek; analyse van opgehoest slijm;

• echo of hartonderzoek als hartfalen wordt vermoed.

Niet iedereen krijgt alles. Het onderzoek wordt afgestemd op het vermoeden.

Het belang van hoesten als test

Een simpele maar belangrijke observatie is wat er gebeurt na hoesten. Als het reutelende geluid duidelijk vermindert, wijst dat sterk op loszittend slijm in de luchtwegen. Blijft het geluid onveranderd, dan kan er sprake zijn van structurele vernauwing, vocht in de longen of een blokkade.

📌 Voorbeeld
Je gaat naar de huisarts omdat je adem al dagen borrelend klinkt. Tijdens het onderzoek hoort de arts duidelijke reutels over beide longen. Na een paar keer stevig hoesten wordt het geluid zachter. Je hebt geen koorts en voelt je verder redelijk. Dit past bij slijmophoping door een luchtweginfectie, waarvoor meestal geen uitgebreid onderzoek nodig is.

📌 Voorbeeld
Een andere situatie: je hebt al weken reutelende ademhaling, vooral ’s nachts. Hoesten helpt nauwelijks. Je merkt dat je sneller buiten adem bent en dat je enkels dikker worden. Bij onderzoek blijven de reutels aanwezig en klinken ze nat. Een echo van het hart laat verminderde pompkracht zien. Hier wijst de ademhaling op longstuwing door hartfalen.

Wanneer is verder onderzoek echt nodig?

Nader onderzoek is vooral aangewezen wanneer:

• de reutels langer dan enkele weken aanhouden;

• er toenemende benauwdheid is;

• het geluid eenzijdig is;

• er bloed wordt opgehoest;

• bestaande hart- of longziekten aanwezig zijn.

Onderzoek bij reutelende ademhaling is dus geen standaardlijstje, maar een denkproces. Het geluid vertelt iets, maar pas in samenhang met klachten, voorgeschiedenis en bevindingen wordt duidelijk wat er werkelijk speelt. Dat maakt luisteren tot een vak, en soms ook tot een kunst.

Medische behandeling bij reutelende ademhaling

Reutelende ademhaling klinkt vaak erger dan het is, maar het is zelden iets om te negeren. De medische behandeling richt zich niet op het geluid zelf, maar op de oorzaak erachter. Slijm, ontsteking, vocht of vernauwing vragen elk om een andere aanpak. Wat volgt is geen zelfzorg, maar wat een arts kan inzetten wanneer behandeling nodig is.

Behandeling bij een luchtweginfectie

Als reutelende ademhaling wordt veroorzaakt door een infectie van de luchtwegen, kijkt een arts eerst of het om een virus of een bacterie gaat. Dat onderscheid is belangrijk.

Mogelijke behandelingen:

• rust en afwachten bij een virale infectie, omdat antibiotica hier niet werken;

• antibiotica bij een bacteriële infectie zoals een longontsteking;

• soms een slijmverdunner, ook wel mucolyticum genoemd, die het slijm minder taai maakt zodat je het makkelijker ophoest.

Het doel is dat het slijm loskomt en de luchtwegen weer vrijer worden.

Luchtwegverwijders bij vernauwing

Wanneer reutelende ademhaling samenhangt met vernauwde luchtwegen, zoals bij astma of COPD, worden vaak luchtwegverwijders ingezet. Dit zijn medicijnen die de spieren rond de luchtwegen ontspannen.

Voorbeelden:

• kortwerkende luchtwegverwijders voor snelle verlichting;

• langwerkende luchtwegverwijders bij aanhoudende klachten.

Door de verwijding kan lucht weer beter stromen en neemt het reutelende geluid vaak af.

Ontstekingsremmers

Bij chronische ontsteking van de luchtwegen, zoals bij astma of COPD, worden ontstekingsremmers gebruikt. Meestal gaat het om inhalatiecorticosteroïden. Dat zijn medicijnen die lokaal de ontsteking remmen.

Wat ze doen:

• verminderen zwelling van het slijmvlies;

• beperken slijmproductie;

• maken de luchtwegen minder prikkelbaar.

Ze werken niet direct, maar allengs, bij dagelijks gebruik.

Behandeling bij vocht in de longen

Als reutelende ademhaling wordt veroorzaakt door vochtophoping in de longen, zoals bij hartfalen, ligt de focus op het ontlasten van het hart.

Veelgebruikte middelen zijn:

• plasmiddelen, ook wel diuretica genoemd, die overtollig vocht via de nieren afvoeren;

• medicijnen die de pompkracht van het hart ondersteunen;

• soms zuurstof bij ernstige benauwdheid.

Hier verdwijnt het reutelende geluid pas wanneer het vocht daadwerkelijk afneemt.

Zuurstof en ziekenhuisbehandeling

Bij ernstige benauwdheid of zuurstoftekort kan aanvullende zuurstof nodig zijn. Dat gebeurt meestal tijdelijk en soms in het ziekenhuis. Het doel is niet comfort alleen, maar bescherming van organen tegen zuurstoftekort.

In acute situaties, zoals een ernstige infectie of plots hartfalen, kan opname nodig zijn voor intensievere behandeling en observatie.

📌 Voorbeeld
Je gaat naar de arts omdat je adem al dagen borrelend klinkt en je snel benauwd bent. Onderzoek laat een longontsteking zien. Je krijgt antibiotica en een slijmverdunner. Na een paar dagen merk je dat hoesten makkelijker gaat en het ademgeluid rustiger wordt. De behandeling richt zich niet op het geluid, maar op het ontstoken longweefsel.

Wat medische behandeling wél en niet doet

Medische behandeling neemt de oorzaak weg of tempert die. Het maakt de ademhaling rustiger, maar het voorkomt niet altijd dat reutelende ademhaling later terugkomt. Dat hangt af van de onderliggende aandoening.

Daarom is behandeling vaak een combinatie van ingrijpen nu en later aandacht voor leefstijl en zelfzorg. Eerst de medische basis, daarna pas de rest.

Zelfzorg bij reutelende ademhaling

Zelfzorg komt pas aan bod wanneer ernstige oorzaken zijn uitgesloten of al behandeld worden. Het gaat hier niet om genezen op eigen houtje, maar om wat je zelf kunt doen om je ademhaling te ondersteunen en klachten te verminderen. Reutelende ademhaling ontstaat vaak door slijm dat er blijft zitten. Veel zelfzorgmaatregelen zijn dan ook gericht op het losmaken en afvoeren daarvan.

Hoesten mag, onderdrukken niet altijd

Hoesten voelt soms hinderlijk, maar het is een nuttige reflex. Het helpt slijm uit je luchtwegen te verwijderen. Hoestonderdrukkers zijn daarom lang niet altijd verstandig bij reutelende ademhaling.

Wat helpt:

• rustig maar bewust hoesten;

• rechtop zitten tijdens het hoesten;

• meerdere korte hoeststoten in plaats van één krachtige.

Als het reutelende geluid na hoesten afneemt, weet je dat er slijm meespeelt.

Voldoende drinken

Slijm wordt dikker wanneer je te weinig drinkt. Voldoende vocht maakt het slijm dunner, waardoor het makkelijker loskomt.

Praktisch betekent dat:

• verspreid over de dag water of thee drinken;

• extra letten op drinken bij koorts of droge lucht;

• alcohol liever beperken, omdat het kan uitdrogen.

Je merkt vaak dat hoesten productiever wordt wanneer er genoeg vocht is.

Houding en beweging

Liggen maakt het voor slijm lastiger om weg te stromen. Beweging helpt juist.

Wat je kunt doen:

• overdag regelmatig rechtop zitten;

• korte wandelingen maken als dat lukt;

• niet plat slapen, maar met iets verhoogd hoofdeinde.

Vooral bij nachtelijke reutels kan houding verrassend veel verschil maken.

Warme, vochtige lucht

Warme lucht kan de luchtwegen ontspannen en het slijm minder taai maken. Een warme douche of een goed geventileerde badkamer kan tijdelijk verlichting geven.

Let wel:

• vermijd hete stoom direct inademen bij benauwdheid;

• gebruik dit als ondersteuning, niet als behandeling.

Het effect is vaak tijdelijk, maar soms precies genoeg om slijm los te krijgen.

Vermijd prikkels

Luchtwegen die al geïrriteerd zijn, reageren extra sterk op prikkels.

Denk aan:

• rook, ook meeroken;

• sterke geuren zoals parfum of schoonmaakmiddelen;

• koude, droge buitenlucht zonder bescherming.

Door prikkels te vermijden geef je je luchtwegen rust om te herstellen.

📌 Voorbeeld
Je merkt dat je adem vooral ’s ochtends reutelend klinkt. Door rechtop te gaan zitten, rustig te hoesten en eerst wat water te drinken, komt er slijm los en wordt ademen prettiger. Overdag beweeg je regelmatig en vermijd je rokerige ruimtes. De klachten verdwijnen niet meteen, maar zijn wel duidelijk minder aanwezig.

Wat zelfzorg niet kan vervangen

Zelfzorg kan klachten verlichten, maar neemt de oorzaak niet altijd weg. Aanhoudende reutelende ademhaling, toenemende benauwdheid of bijkomende symptomen zoals koorts of pijn op de borst vragen altijd om medische beoordeling.

Zelfzorg is dus geen alternatief voor zorg, maar een manier om er actief naast te staan. Door goed naar je lichaam te luisteren en er verstandig op te reageren, geef je herstel letterlijk meer ademruimte.

Kruidengeneeskunde bij reutelende ademhaling

Kruidengeneeskunde kan bij reutelende ademhaling een ondersteunende rol spelen, vooral wanneer slijm vastzit of de luchtwegen geïrriteerd zijn. Het gaat hier niet om vervanging van medische behandeling, maar om verzachting en ondersteuning. Veel kruiden werken mild slijmoplossend, ontstekingsremmend of krampstillend op de luchtwegen. Dat effect is vaak subtiel, maar kan er wel toe doen.

Slijmoplossende kruiden

Wanneer reutelende ademhaling vooral wordt veroorzaakt door taai slijm, kunnen zogenoemde expectorantia helpen. Dat zijn stoffen die het ophoesten vergemakkelijken.

Bekende voorbeelden:

• tijm; werkt slijmoplossend en licht antibacterieel;

• zoethoutwortel; verzacht het slijmvlies en maakt slijm dunner;

• Klimopblad (Hedera helix); bevordert het loskomen van vastzittend slijm en werkt licht krampstillend op de luchtwegen. Let op: de verse plant en het blad zijn giftig. Gebruik daarom uitsluitend gestandaardiseerde, farmaceutisch bereide extracten of siropen uit de apotheek of drogist. Zelf thee zetten of bladeren verwerken is niet veilig en kan maagklachten of vergiftigingsverschijnselen veroorzaken.

Deze kruiden worden vaak gebruikt als thee, siroop of extract. Het doel is niet om de hoest te stoppen, maar om haar effectiever te maken.

Ontstekingsremmende en verzachtende kruiden

Bij prikkelbare luchtwegen of een rauw gevoel op de borst kan het zinvol zijn kruiden te gebruiken die het slijmvlies kalmeren.

Veelgebruikt zijn:

• heemstwortel; bevat slijmstoffen die een beschermlaagje vormen;

• toorts; verzacht en ondersteunt bij droge of geïrriteerde hoest;

• kamille; mild ontstekingsremmend en ontspannend.

Deze kruiden werken niet snel, maar allengs, bij regelmatig gebruik.

Kruiden bij bronchiale prikkeling

Bij mensen met astma-achtige klachten of bronchiale prikkeling kan ontspanning van de luchtwegen helpen. Sommige kruiden hebben een licht spasmolytisch effect, wat betekent dat ze kramp van glad spierweefsel verminderen.

Voorbeelden:

• venkel; ontspant en ondersteunt de ademhaling;

• anijs; werkt mild krampstillend en slijmoplossend.

Ze zijn geen alternatief voor inhalatiemedicatie, maar kunnen ondersteunend zijn wanneer klachten mild zijn.

Wat je moet weten over veiligheid

Kruiden zijn niet automatisch onschuldig. Ze bevatten werkzame stoffen en kunnen bijwerkingen hebben of een wisselwerking geven met medicijnen.

Let daarom op:

• gebruik geen zoethout bij hoge bloeddruk;

• overleg bij zwangerschap of chronische aandoeningen;

• combineer kruiden niet zomaar met voorgeschreven medicatie.

Kruidengeneeskunde vraagt net zo goed om nuance als reguliere zorg.

📌 Voorbeeld
Je hebt een reutelende ademhaling door vastzittend slijm na een luchtweginfectie. Naast medische behandeling drink je dagelijks tijmthee en gebruik je een siroop met klimopblad. Je merkt dat hoesten makkelijker gaat en het borrelende geluid afneemt. De kruiden genezen de infectie niet, maar ondersteunen het herstel.

Plaats van kruiden in het geheel

Kruidengeneeskunde werkt het best als onderdeel van een breder geheel. Goede medische beoordeling blijft de basis. Zelfzorg en leefstijl vormen de onderlaag. Kruiden kunnen daar tussenin staan, als zachte ondersteuning.

Zie ze niet als snelle oplossing, maar als een manier om je lichaam te helpen doen wat het al probeert: slijm opruimen, ontsteking dempen en weer vrijer ademen.