Oorzaken van buikpijn na het eten

Last Updated on 16 december 2025 by M.G. Sulman

Buikpijn na het eten is een veelvoorkomende klacht waarbij kort na een maaltijd pijn, krampen of een onaangenaam vol gevoel in de buik ontstaan. Soms gaat het om onschuldige oorzaken zoals te snel eten, maar het kan ook wijzen op maag-, darm-, gal- of alvleesklierproblemen. Klachten als misselijkheid, winderigheid, zuurbranden of onbedoeld gewichtsverlies verdienen extra aandacht. Wanneer is buikpijn na het eten normaal, en wanneer moet je naar de dokter?

Oorzaken van buikpijn na het eten

Hieronder worden een aantal mogelijke oorzaken van buikpijn na het eten behandeld. Het gaat hier vooral om terugkerende klachten en dus niet om buikpijn na het eten als gevolg van overdadig eten en/of te vet eten. Of het drinken van veel water, verse vruchtensappen, frisdranken of andere dranken na of tijdens het eten. Op deze manier verdun je het maagzuur, waardoor het voedsel slecht verteerd in de darmen terechtkomt en dus niet goed opgenomen wordt. Het gaat gisten waardoor krampen en winderigheid kan ontstaan.

Te snel en/of te veel eten

Buikpijn na het eten wordt vaak veroorzaakt door simpelweg te snel en/of te veel te eten. Als je te veel eet, neem je misschien niet de tijd om goed door je eten te kauwen en merk je misschien dat het eten over het algemeen heel snel van je bord verdwijnt. Neem de tijd en kauw langzaam als je eet. Houd je aan de zogenaamde ’20-minuten regel’. Dit is een veel toegepaste manier om overeten te voorkomen. De gedachte erachter is dat de maag pas na twintig minuten een ‘ik zit vol’-signaal naar de hersenen stuurt. Het zogenaamde verzadigingsgevoel. Als je binnen twintig minuten een maaltijd verorbert, dan bestaat de kans dat je al meer gegeten hebt dan je eigenlijk nodig hebt.

Galstenen

De galblaas is een peervormig hol orgaan, gelegen rechtsboven in de buikholte, onder de lever. Wanneer galvloeistof teveel indikt, ontstaat er een galsteen. Klachten die duiden op het (mogelijke) bestaan van galstenen, zijn aanvallen van vage pijn, een gevoel van misselijkheid en een naar gevoel in de (rechter) bovenbuik, vaak uitstralend naar de rug en borst, vooral na het eten van vet, ei, chocola of bepaalde groenten, zoals koolsoorten.

Maagzweer

Zweer in de maag of twaalfvingerige darm

De meest waarschijnlijke oorzaak van de pijn na het eten is een maagzweer. De zweer kan zich in de maagwand of twaalfvingerige darm – het eerste deel van de dunne darm, waar het voedsel in terecht komt als het de maag verlaat – manifesteren. Een zweer in de maag wordt ulcus ventriculi genoemd en een zweer in de twaalfvingerige darm heet ulcus duodeni.

Slijmlaag

De maag en de twaalfvingerige darm worden beschermd door een slijmlaag. Als de balans tussen de zuur- en de slijmproductie verstoord raakt, dan kan de wand van deze organen ontstoken en beschadigd raken. In het begin valt het nog wel mee met de beschadiging en is deze oppervlakkig, maar wanneer de aantasting voortduurt kan een soort krater ontstaan: een zweer (zie foto).

Helicobacter pylori bacterie

De belangrijkste oorzaak van een zweer is de Helicobacter pylori bacterie. Medicijngebruik staat op een goede tweede plaats. Het langdurig en/of veelvuldig gebruik van aspirine en bepaalde ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s), ibuprofen, naproxen en diclofenac, kunnen een maagzweer veroorzaken. Stress en andere factoren, zoals roken, kunnen de klachten verergeren.

Pijn in de onderbuik

De meest voorkomende klacht van een maagzweer is pijn in de onderbuik. Andere veel voorkomende klachten zijn misselijkheid, braken en gebrek aan eetlust. Een zweer in de maag geeft veelal hevige pijn vlak na het eten. Een zweer in de twaalfvingerige darm daarentegen veroorzaakt vooral pijn wanneer de maag leeg is en ’s nachts.

Maag-darmischemie

Een andere mogelijke oorzaak van buikpijn na eten het eten is maag-darmischemie. Men spreekt van maag-darmischemie wanneer er vernauwingen ontstaan in de bloedvaten van het maagdarmkanaal. Vaak is slagaderverkalking de oorzaak.

Tijdens de vertering in het maagdarmkanaal is er extra zuurstof nodig, welke via het bloed wordt aangeleverd door drie belangrijke slagaderen:

• naar de maag: de maag-leverslagader
• naar de dunne darm: bovenste darmslagader
• naar de dikke darm: onderste darmslagader

Courante klachten bij vernauwing van bloedvaten van de maag en darmen zijn:

• pijn na de maaltijd
• pijn na lichamelijke inspanning
• (soms) pijn na stressvolle gebeurtenissen
• gewichtsverlies (doordat men steeds minder gaat eten vanwege de klachten)
• maagzweertjes
• diarree
• misselijkheid

Mesenteriale ischemie in chronische vorm

Buikpijn doordat de doorbloeding tekortschiet

Maag-darmischemie wordt vaak pas herkend in een ernstig stadium, maar er bestaat ook een sluimerende, chronische vorm. Hierbij zijn de bloedvaten die de darmen van zuurstof voorzien vernauwd, meestal door slagaderverkalking. Tijdens het eten heeft je spijsvertering extra bloed nodig. Als die toename uitblijft, ontstaat pijn.

Deze pijn treedt typisch op na de maaltijd en wordt daarom ook wel abdominale angina genoemd, naar analogie van hartkramp. Je kunt er eetangst door ontwikkelen. Er is honger, maar eten wordt vermeden omdat je weet wat er volgt. Onbedoeld gewichtsverlies is dan een klassiek alarmsignaal. Dit beeld verdient altijd verdere medische beoordeling, zeker bij oudere mensen of bij bekende vaatziekten.

Brandend maagzuur

Brandend maagzuur is een andere veel voorkomende oorzaak van buikpijn. Brandend maagzuur is het omhoogkomen van maagzuur in de slokdarm. Dit veroorzaakt irritatie en een brandende pijn of ongemak achter het borstbeen of in de bovenbuik. Ook kun je last krijgen van een brandend gevoel of zurige smaak achter in je keel of mond. Verder kan het zijn dat je vaak moet opboeren.

Voedselintolerantie

Je kunt overgevoelig zijn voor bepaalde voedingsmiddelen, zonder dat je afweersysteem daarin een rol speelt. In dat geval spreekt men van ‘voedselintolerantie’. Naar schatting is bijna 20% van de bevolking intolerant of gevoelig voor bepaalde voedingsmiddelen. Maagpijn en buikkrampen zijn veel voorkomende symptomen van voedselintoleranties of -gevoeligheden. Soorten voedselintoleranties:

Lactase-deficiëntie bij volwassenen

Als melk ineens niet meer goed valt

Lactose-intolerantie wordt vaak genoemd, maar bij volwassenen verloopt dit meestal geleidelijk. De oorzaak is een afname van lactase, een enzym in de dunne darm dat melksuiker afbreekt. Deze afname heet lactase-deficiëntie en komt wereldwijd veel voor.

Na het eten van zuivelproducten zoals melk, yoghurt of roomijs kunnen de klachten 30 tot 120 minuten later beginnen. Typisch zijn buikkrampen, diarree, een rommelende buik en veel gasvorming. Het onverteerde lactose wordt in de dikke darm gefermenteerd door bacteriën, en daar ontstaan de klachten. Het onderscheid met het prikkelbaredarmsyndroom is belangrijk, omdat gerichte aanpassing van voeding hier vaak duidelijk verlichting geeft.

Voedselallergie

Bij een voedselallergie worden de klachten veroorzaakt door een reactie van het afweersysteem op specifieke voedingsmiddelen. Je lichaam maakt hierbij antistoffen aan tegen bepaalde eiwitten in voedingsmiddelen. Je kunt allergisch zijn voor zuivelproducten, noten, eieren, pinda’s en pindakaas, soja, maïs, tarwe en gluten. Een voedselallergie kan zich uiten in klachten aan mond, keel en neus, evenals klachten aan maag en darmen, zoals braken, buikpijn, buikkrampen en diarree. Maar ook huidklachten, zoals vlekjes, jeuk, roodheid, bulten, eczeem. daarnaast kun je last krijgen van longklachten, zoals hoesten, moeilijk ademhalen of piepende ademhaling en benauwdheid.

Prikkelbaredarmdyndroom

Het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) is een veel voorkomende gastro-intestinale aandoening die ongeveer 10-15% van de bevolking treft. Sommige symptomen zijn onder meer gasvorming, een opgeblazen gevoel, diarree, obstipatie, buikkrampen of buikpijn na het eten.

Hieronder geven we een opsomming van twaalf voedingsmiddelen die je het beste kunt vermijden bij het prikkelbaredarmsyndroom:

• Koolzuurhoudende dranken: Frisdranken en bruisend water bevatten koolzuurgas en dit kan gasvorming en een opgeblazen gevoel veroorzaken.
• Koffie en energiedrankjes : Cafeïne stimuleert je spijsvertering kan de klachten bij PDS verergeren.
• Kunstmatige zoetstoffen: Afhankelijk van de hoeveelheid, kan gebruik van zoetstoffen behorend tot de groep van de polyolen, zoals sorbitol en xylitol, klachten en symptomen veroorzaken, zoals misselijkheid, opgeblazen gevoel, flatulentie, buikkrampen en zachte ontlasting tot diarree toe.¹Ned Tijdschr Geneeskd. 1989;133:1300-2
• Vette voedingsmiddelen: Vetrijke gerechten en gefrituurd voedsel kunnen de klachten van een prikkelbare darm verergeren.
• Peulvruchten: Bonen, linzen en kikkererwten bevatten vezels die gemakkelijk in water oplossen en niet worden afgebroken totdat ze aankomen in de dikke darm. Dat is de oorzaak dat ze voor gasvorming kunnen zorgen.
• Ui en knoflook: Deze twee groenten staan erom bekend dat ze winderigheid en een opgeblazen gevoel kunnen veroorzaken.
• Tarwe en gluten: Gluten kan problemen veroorzaken bij mensen met PDS. Vermijd tarwe en glutenbevattende producten zoals brood, pasta en gebak.
• Lactose: Lactose-intolerantie komt vaak voor bij mensen met PDS. Lactose zorgt bij veel mensen met PDS voor klachten. Beperk of vermijd zuivelproducten zoals melk, kaas en yoghurt.
• Koolsoorten: Kool, broccoli, bloemkool en spruitjes staan erom bekend datz e gasvorming en een opgeblazen gevoel kunnen veroorzaken.
• Bepaalde vruchten: Appels, peren, pruimen en steenfruit kunnen bij sommige mensen met PDS voor problemen zorgen.
• Kunstmatige toevoegingen: Sommige kunstmatige toevoegingen, zoals kleurstoffen en conserveermiddelen, kunnen voor klachten zorgen bij mensen met PDS.
• Alcohol: Alcohol verstoort de balans tussen de goede en slechte bacteriën in de darmen (darmflora) en kan de symptomen van PDS verergeren.

Diverticulitis

Diverticulitis is een ontsteking van één of meer divertikels in de darmwand. Sommige symptomen zijn koorts, obstipatie, diarree, een opgeblazen gevoel, misselijkheid, veranderingen in de stoelgang en krampende pijn, vooral linksonder in de buik. Buikpijn na het eten komt ook vaak voor.

Darmobstructie

Een darmobstructie is een plotselinge verstoring in de voedselpassage door de darm. Een obstructie wordt ook wel een darmafsluiting genoemd. Hierbij heb je aanvallen van pijnlijke krampen en hoor je veel darmgeluiden. Na enige tijd moet je braken.

Maagkanker

Veelvoorkomende kanker

Na longkanker is maagkanker wereldwijd de meest voorkomende kankersoort. Maagkanker komt vrijwel altijd voor bij mensen die ouder zijn van 50 jaar. Het komt twee keer zo veel voor bij mannen als bij vrouwen. Voedingspatroon en leefstijlfactoren (roken en veel drinken) zijn risicofactoren. Vaak wordt maagkanker in een vrij laat stadium ontdekt, waardoor behandeling gericht op genezing niet meer tot de mogelijkheden behoort. Dit komt omdat het aanvankelijk weinig tot geen klachten geeft. Bovendien zijn de klachten aspecifiek. Bij aanhoudende bovenbuikklachten moet je alert zijn.

Symptomen

De symptomen die kunnen optreden, bestaan uit:

• vermoeidheid
• opgeblazen gevoel na het eten
• pijn in de maag na het eten
• vol gevoel terwijl je weinig hebt gegeten
• maagzuur
• indigestie
• misselijkheid
• maagpijn
• braken
• gewichtsverlies

Functionele dyspepsie

Maagklachten zonder aantoonbare oorzaak

Functionele dyspepsie is een veelvoorkomende verklaring voor buikpijn of een naar gevoel in de bovenbuik na het eten, terwijl onderzoeken niets afwijkends laten zien. Geen maagzweer, geen ontsteking, geen tumor. En toch heb je klachten. Dat is verwarrend, soms zelfs ontmoedigend, maar het betekent niet dat er “niets aan de hand” is.

Wat betekent functioneel?

Het woord functioneel verwijst naar de werking, niet naar de bouw. Je maag en het begin van de dunne darm zien er normaal uit, maar functioneren niet optimaal. De medische term dyspepsie betekent letterlijk verstoorde spijsvertering. Je maag reageert bijvoorbeeld te sterk op uitrekking, of de voedselverwerking verloopt trager dan normaal. Er is dus wel degelijk een probleem, alleen geen zichtbare schade.

Typische klachten

Functionele dyspepsie uit zich vaak in een herkenbaar patroon, vooral rondom maaltijden. Veel mensen ervaren:

• een vol of opgeblazen gevoel kort na het eten

• snelle verzadiging, alsof je maag al “klaar” is na een paar happen

• zeurende of drukkende pijn in de bovenbuik

• misselijkheid zonder duidelijke aanleiding

• een branderig of onrustig gevoel in de maagstreek

De klachten kunnen dagelijks aanwezig zijn, maar soms ook in golven komen en weer verdwijnen. Er zijn dagen dat het meevalt, en dagen dat je eten liever uitstelt.

Wat gaat er mis in de maag?

Bij functionele dyspepsie spelen meerdere mechanismen een rol. Een belangrijke is viscerale hypersensitiviteit. Dat betekent dat de zenuwen in je maag overgevoelig zijn en normale prikkels als pijnlijk ervaren. Ook kan de maaglediging vertraagd zijn, in medische termen gastroparese-achtig functioneren. Het voedsel blijft dan langer in de maag, wat een vol en drukkend gevoel geeft.

Daarnaast lijkt de communicatie tussen hersenen en maag, de zogeheten hersen-darm-as, ontregeld. Stress, spanning en vermoeidheid kunnen de klachten versterken, zelfs als je dat zelf niet direct zo ervaart.

Wat zie je níet bij onderzoek?

Dat is vaak het lastige. Een gastroscopie, waarbij met een camera in de maag wordt gekeken, laat meestal een normaal beeld zien. Bloedonderzoek is doorgaans geruststellend. Juist daarom wordt de diagnose functionele dyspepsie gesteld: op basis van klachten, duur en uitsluiting van andere oorzaken.

Wat kun je eraan doen?

Er is geen snelle knop om het uit te zetten, maar er zijn wel aanknopingspunten. Kleine, rustige maaltijden helpen vaak meer dan grote porties. Vet en sterk gekruid eten kan klachten verergeren. Ook het tempo van eten speelt een rol. Als je gehaast eet, raakt de maag sneller overprikkeld.

Soms schrijft de arts maagzuurremmers voor, ook al is zuur niet altijd de hoofdoorzaak. In andere gevallen helpen middelen die de maagbeweging verbeteren. Bij aanhoudende klachten kan begeleiding gericht op stressregulatie zinvol zijn, juist omdat de maag gevoelig reageert op mentale belasting.

Tot slot

Functionele dyspepsie zit in een grijs gebied tussen lichaam en zenuwstelsel. Er is geen zichtbare schade, maar de klachten zijn echt en kunnen je dagelijks leven behoorlijk beïnvloeden. Het vraagt geduld, nuance en soms allengs wat bijsturen, maar er zijn wel degelijk manieren om er beter mee om te gaan.

Pancreatitis of alvleesklierontsteking

Buikpijn na het eten kan ook wijzen op pancreatitis of alvleesklierontsteking. Vooral als de pijn langer dan zes uur aanhoudt. Mensen met pancreatitis zullen pijn ervaren die begint rond de bovenbuik; de pijn zal dan uitbreiden naar de rug. Andere symptomen van pancreatitis zijn koorts, misselijkheid en braken.

Chronische pancreatitis en exocriene pancreasinsufficiëntie

Als je alvleesklier tekortschiet bij het eten

Acute pancreatitis wordt vaak herkend door hevige pijn en ziektegevoel, maar chronische alvleesklierproblemen blijven geregeld onder de radar. Bij chronische pancreatitis is de alvleesklier langdurig beschadigd geraakt, vaak door jarenlange ontsteking. Daardoor kan er exocriene pancreasinsufficiëntie ontstaan. Dat betekent dat je alvleesklier onvoldoende spijsverteringsenzymen aanmaakt. Enzymen zijn stoffen die nodig zijn om vetten, eiwitten en koolhydraten af te breken.

Je merkt dit vooral na het eten. De buikpijn komt vaak opzetten na vetrijke maaltijden. Daarnaast kun je last krijgen van vettige, plakkerige ontlasting die moeilijk door te spoelen is. Dit heet steatorroe en wijst op vetmalabsorptie. Winderigheid, een opgeblazen gevoel en onbedoeld gewichtsverlies komen er vaak bij. Er is eten, maar het lichaam haalt er te weinig uit.

Maagontsteking (gastritis)

Een geïrriteerde maag die protesteert na de maaltijd

Gastritis is een ontsteking van het maagslijmvlies, de beschermende laag aan de binnenkant van de maag. Dat slijmvlies hoort het maagzuur op afstand te houden, maar raakt bij gastritis geïrriteerd of beschadigd. Het gevolg is pijn of een branderig gevoel in de bovenbuik, vaak kort na het eten.

Veelvoorkomende oorzaken zijn een infectie met de Helicobacter pylori bacterie, het gebruik van NSAID’s zoals ibuprofen of diclofenac, alcoholgebruik en langdurige stress. De klachten kunnen sterk lijken op die van een maagzweer, maar er is geen echte zweer te zien bij onderzoek. Je voelt er wel degelijk last van, ook al blijft de schade oppervlakkig.

Lees verder

Wie verder kijkt dan de gebruikelijke oorzaken van buikpijn na het eten, komt soms op minder voor de hand liggende sporen. Denk aan mesenteriale lipodystrofie, een zeldzame ontsteking van het vetweefsel rond de darmen die grillige buikpijn kan geven, of aan gastrische candidiasis, een vergeten schimmelinfectie van de maag die zich juist na maaltijden kan laten voelen. Ook vergrote lymfeklieren in de buik kunnen een rol spelen bij onbegrepen pijnklachten. Soms ligt de oorzaak zelfs buiten het spijsverteringskanaal, zoals bij blaasstenen, of meer sluipend, zoals bij lean NAFLD, een vette lever zonder overgewicht. En hoewel het minder voor de hand ligt, kan ook hormonale ontregeling zoals bij PMDD buikklachten rond eten versterken. Deze verbanden maken duidelijk hoe breed en verweven buikpijn na het eten kan zijn.

Let op: Deze tekst is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.

Geraadpleegde bronnen

• Talley, N. J., Ford, A. C. (2015). Functional dyspepsia. New England Journal of Medicine, 373(19), 1853–1863.
  https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1501505
• Olesen, S. S., Bouwense, S. A. W., Wilder-Smith, O. H. G., van Goor, H., Drewes, A. M. (2013). Chronic pancreatitis: Pain mechanisms and treatment. World Journal of Gastroenterology, 19(42), 7292–7301.
  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3831209/
• Clair, D. G., Beach, J. M. (2016). Mesenteric ischemia. New England Journal of Medicine, 374(10), 959–968.
  https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1503884

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over buikpijn na het eten, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.