LDH: normaalwaarden en verhoogde waarde in bloed

Last Updated on 26 februari 2024 by M.G. Sulman

Een verhoogde LDH-waarde in het bloed wijst op weefselbeschadiging. LDH, wat staat voor lactaatdehydrogenase, komt voor in elke cel en dus in alle organen. Het komt vooral voor in lever, hart, nieren, gestreepte spieren, lymfeklieren en erytrocyten. Erytrocyten zijn de rode bloedlichaampjes in je lichaam. LDH in serum kan electroforetisch gescheiden worden op basis van hun mobiliteit in 5 isoenzymen.Bij elke celmembraanbeschadiging en bij elke celdood komt het enzym in je bloedbaan terecht. Vanwege zijn stabiliteit hoopt het zich op in het bloed en kan het daarom worden gebruikt als laboratoriumparameter voor celbeschadiging of celschade. Een verhoogde LDH-waarde kan bijvoorbeeld duiden op een hartaanval die tot twee weken geleden heeft plaatsgevonden.

Wat is LDH in bloedonderzoek?

Wat doet LDH?

LDH is de afkorting van ‘lactaatdehydrogenase’. Dit is een enzym dat de omzetting van melkzuur naar pyrodruivenzuur regelt. Met behulp van dit proces halen cellen energie uit bloedsuiker (glucose) zonder dat er zuurstof nodig is. Lactaatdehydrogenase komt voor in alle cellen: de hoogste enzymactiviteit is terug te vinden in de skeletspieren, de hartspier, de nieren, de hersenen en de lever.

LDH bevindt zich in alle lichaamscellen

Lactaatdehydrogenase bevindt zich in de cellen en alle weefsels. En in normale omstandigheden is het ook aanwezig in het bloed. Als de cellen worden vernietigd, komt het enzym vrij en kan het in het bloed worden gemeten. Een verhoogde LDH-waarde in het laboratorium geeft aan dat cellen ergens in het lichaam zijn gestorven. Omdat lactaatdehydrogenase in zoveel weefsels wordt aangetroffen, is het een niet-specifieke marker die bij veel ziekten verhoogd kan zijn. Een hoog gehalte aan LDH kan wijzen op weefselletsels of op de aanwezigheid van kankercellen.

Waarom wordt het LDH-niveau gemeten?

Normaal gesproken zit er weinig LDH in het bloed. Als de waarden verhoogd zijn, duidt dit op celschade ergens in het lichaam waarin LDH vrijkomt. Je arts kan dit bloedonderzoek, waarbij de hoeveelheid LDH in het bloed wordt gemeten, aanvragen wanneer hij vermoedt dat er sprake is van weefselbeschadiging.

Er kunnen vijf isoenzymen ontstaan: LDH1 (HHHH), LDH2 (HHHM), LDH3 (HHMM), LDH4 (HMMM) en LDH5 (MMMM). Afhankelijk van welk isoenzym overheerst, kan het mogelijk zijn om te zien welk orgaan beschadigd is.

De LDH-waarden worden vaak routinematig bepaald, maar worden bijvoorbeeld ook gemeten als er een vermoeden bestaat van spieraandoeningen, een afbraak van rode bloedcellen (hemolyse) of een hartinfarct (hartaanval). Dit laatste gebeurt thans nog zelden, aangezien er andere parameters zijn die meer indicatief zijn. Als hartschade is veroorzaakt door een hartinfarct dan blijft het stofje troponine tot 2 weken verhoogd in het bloed. Tijdens een hartinfarct komt dit stofje vrij. Het is een eiwit dat er normaal voor zorgt dat de hartspier kan samentrekken.

Wat zijn de soorten LDH-iso-enzymen?

Zoals gezegd zijn er vijf verschillende vormen van LDH die isoenzymen worden genoemd. Ze onderscheiden zich door kleine verschillen in hun structuur. De iso-enzymen van LDH zijn LDH-1, LDH-2, LDH-3, LDH-4 en LDH-5.

Verschillende LDH-iso-enzymen worden in verschillende lichaamsweefsels aangetroffen. De gebieden met de hoogste concentratie voor elk type iso-enzym zijn:

• LDH-1: hart en rode bloedcellen
• LDH-2: hart en rode bloedcellen
• LDH-3: lymfeweefsel, longen, bloedplaatjes, pancreas (alvleesklier)
• LDH-4: lever en skeletspieren
• LDH-5: lever en skeletspieren

Normaalwaarden / referentiewaarden LDH

Wat zijn de normaalwaarden of referentiewaarden LDH in het bloed? Oftewel, wat is de normale waarde van LDH in het bloed?

​Geslacht	​Leeftijd	​Referentiewaarden
Man/Vrouw	<2 jaar	225 - 600 U/l
Man/Vrouw	2 - 15 jaar	120 - 300 U/l
Man	>15 jaar	​135 - 214 U/l
Vrouw	>15 jaar	135 - 214 U/l

Verhoogde LDH-waarde in het bloed

Verhoogde waarden worden aangetroffen bij alle ziekten waarbij een weefsel of orgaan beschadigd is. Onder meer in de volgende gevallen raken de LDH-waarden verhoogd:

• bij bepaalde lever- en galblaasaandoeningen
• in het geval van een hartaanval of een darminfarct
• wanneer rode bloedcellen afbreken (hemolyse)
• met bepaalde spierziekten
• bij sommige kankers
• als bijwerking van sommige medicijnen
• bij klierkoorts (ziekte van Pfeiffer)

Maar ook zwaar lichamelijk werk of intensieve sportbeoefening kan ervoor zorgen dat de waarden omhoogschieten. Moeilijkheden met het afnemen van bloed kunnen er in sommige gevallen toe leiden dat de LDH-spiegel onjuist stijgt. Het kan dan handig zijn om de waarde nogmaals te controleren.

Bij welke ziekten zijn de LDH-waarden verhoogd?

Leverziekte

Bij de volgende leverziekten kunnen de LDH-waarden verhoogd raken:

• ontsteking van de lever veroorzaakt door een virus (virale hepatitis), waarbij de verhogingen lager zijn dan die van ALT en AST
• vergiftiging (bijvoorbeeld van de doodskap en deze paddenstoel staat wetenschappelijk bekend als Amanita arocheae en dit kan leiden grote verhogingen van LDH, tot wel 10 keer de bovengrens van het referentiebereik
• plotselinge verstoring van de bloedstroom naar de lever, bijvoorbeeld vanwege hartfalen (sterke verhogingen)
• levermetastasen (in 70% van de gevallen verhoogde LDH, maar in 30% van de gevallen is het LDH echter normaal)
• levertumoren (primaire leverkanker)
• levercirrose (normale waarden of lichte stijging)
• galwegobstructie (normale waarden of lichte stijging)

Hemolyse (afbraak van rode bloedcellen)

De toename van LDH is een teken van hemolyse, naast afname van haptoglobine, verhoogd vrij hemoglobine, verhoogd aantal reticulocyten, verhoogd bilirubine, etc.

Hemolyse komt bijvoorbeeld voor bij malaria,  thalassemie (een erfelijke bloedziekte), sikkelcelziekte (een vorm van erfelijke bloedarmoede), auto-immuunvernietiging van rode bloedcellen door infecties, stofwisselingsstoornissen van rode bloedcellen, vergrote milt, etc.

Vitamine B12-tekort / foliumzuurgebrek

Als er een tekort is aan vitamine B12 en/of foliumzuur, wordt de vorming van rode bloedcellen verstoord. De meeste hiervan worden vervolgens weer afgebroken in het beenmerg waar ze zijn gevormd. Dit leidt tot een verhoging van de LDH in het bloed.

Hartziekten

Je hart is een holle spier. Wanneer de hartspier beschadigd raakt, komt LDH vrij. Dit werd voorheen gebruikt voor de detectie en monitoring van myocardinfarct (verhogingen van LDH tot 4 keer, of (zeldzamer) tot 10 keer de bovengrens van het referentiebereik) en andere hartaandoeningen. Anno nu zijn er echter betere laboratoriumwaarden voor het herkennen of bewaken van hartaandoeningen (bijvoorbeeld troponine, myoglobine, CK-MB).

Spieraandoeningen

Wanneer spierweefsel beschadigd raakt, komt er LDH vrij. LDH kan dus in principe worden gebruikt om spierschade op te sporen en te monitoren. Maar de LDH is ook verhoogd bij veel andere ziekten. Het gebruik van CK (creatinekinase), een ander enzym dat voornamelijk in spieren voorkomt, is daarom meer voor de hand liggend.

Bij erfelijke spierziekten, zoals de ziekte van Duchenne, een ingrijpende spierziekte die vrijwel alleen bij jongens voorkomt, is de LDH verhoogd lang voordat de eerste tekenen optreden. Desalniettemin zijn er thans betrouwbaardere methoden om deze ziekte kort na de geboorte op te sporen (dystrofine-genanalyse).

Klierkoorts (ziekte van Pfeiffer)

Klierkoorts ofwel mononucleosis infectiosa, in Nederland bekender onder de naam ziekte van Pfeiffer, is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door het Epstein-Barr-virus (EBV). Meestal worden kinderen of adolescenten erdoor getroffen. Griepachtige symptomen, tonsillitis (een ontsteking van de tonsillen of keelamandelen), zwelling van de lymfeklieren zijn veel voorkomende klachten Maar ook de lever is vaak betrokken en geelzucht kan optreden.

Een typische constellatie van bevindingen is een slechts geringe toename van leverenzymen (AST, ALT) met een sterke toename van LDH. Het LDH / AST-quotiënt is derhalve hoog.

Kanker

Een tumormarker is een bepaalde stof die in het bloed voorkomt bij kanker. Hoewel LDH een tumormarker is, wijzen verhoogde LDH-waarden niet per se op kanker. Veel vaker wijst het op weefselletsels. Het bepalen van LDH-waarden kan evenwel worden gebruikt om  de behandeling van kanker te observeren of om de omvang ervan vast te stellen. Met LDH kan bekeken worden hoe iemand reageert op de behandeling van sommige kankers.

Andere ziekten

Veel andere ziekten worden in verband gebracht met verhogingen van de LDH-waarden. Elke ziekte waarbij een groot aantal cellen wordt beschadigd, leidt tot een toename van LDH.

Lichamelijke inspanning (sport, lichamelijke arbeid)

Er werden verhogingen tot wel 5 keer de bovengrens van het referentiebereik waargenomen bij intensieve sportbeoefening of zware lichamelijk arbeid. De oorzaak: LDH komt vrij uit de spieren.

Lage LDH-waarden (LDH-tekort)

Een LDH-tekort is van invloed hoe het lichaam suiker afbreekt voor gebruik als energie in cellen, met name spiercellen. Het komt zelden voor dat een persoon lage LDH-waarden heeft.

Twee soorten genetische mutaties veroorzaken lage LDH-waarden. Mensen met het eerste type ervaren vermoeidheid en spierpijn, vooral tijdens het sporten. Terwijl degenen met het tweede type helemaal geen symptomen hebben. U kunt ook lage LDH-waarden hebben als u een grote hoeveelheid ascorbinezuur (vitamine C) heeft ingenomen.

Video over LDH

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over LDH-waarden, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.