Last Updated on 12 mei 2026 by M.G. Sulman
De psalmen uit de Oude Berijming zijn geen museumstukken voor liefhebbers van kerkelijke nostalgie, maar gezongen geloofstaal waarin de ziel leert spreken voor Gods aangezicht. In deze selectie van zeven geliefde psalmen komen dorst naar God, schuldbesef, troost, verbondstrouw, verlangen naar Gods huis en hoop op vergeving samen. Juist de plechtige, soms wat weerbarstige taal van 1773 geeft deze psalmen hun bijzondere kracht: zij remt de haast af en dwingt tot luisteren. Wie Psalm 42, 68, 84, 89, 116, 143 en 130 zingt, merkt dat het geloof niet begint bij een vaag religieus gevoel, maar bij Gods Woord, Zijn trouw en Zijn genade in Christus.
Gebruik de inhoudsopgave om snel te navigeren
- 1 Wat is de Oude Berijming eigenlijk?
- 2 #1. Psalm 42: dorst naar de levende God
- 3 #2. Psalm 68: God draagt Zijn volk
- 4 #3. Psalm 84: verlangen naar Gods huis
- 5 #4. Psalm 89: Gods trouw staat vaster dan de hemel
- 6 #5. Psalm 130: roepen uit de diepte
- 7 #6. Psalm 143: als je geen grond meer in jezelf vindt
- 8 #7. Psalm 116: liefde na verhoord gebed
- 9 Slot: oude woorden voor een ziel die nog altijd dezelfde vragen stelt
- 10 📚 Lees verder
- 11 Geraadpleegde bronnen
- 12 Reacties en ervaringen
Wat is de Oude Berijming eigenlijk?
De Oude Berijming is de Nederlandse psalmberijming van 1773. Zij wordt ook wel de Statenberijming genoemd, omdat zij in dat jaar op last van de Staten-Generaal werd ingevoerd. Het gaat dus niet om vrije liederen naast de Bijbel, maar om de psalmen uit het Oude Testament, in rijm gezet om gezongen te kunnen worden op de bekende Geneefse melodieën.1Psalmboek.nl noemt bij de psalmen verschillende berijmingen, waaronder Datheen, Revius, 1773 en 1967. Zie bijvoorbeeld Psalmboek.nl, Psalm 89, berijming 1773. De tekst ademt de taal van de achttiende eeuw: woorden als “goedertierenheên”, “ellenden”, “Oppermajesteit” en “heilgenot” klinken thans niet alledaags meer. Toch is dat niet per se een bezwaar. Sommige woorden hebben tijd nodig om open te gaan.
De psalmen zijn de gebedenbundel van Israël, maar ook het liedboek van Christus en Zijn kerk. Dat laatste vraagt even om uitleg. Wanneer je de psalmen leest, hoor je David, Asaf, de Korachieten en andere dichters. Maar door heel het Psalmboek heen klinkt ook de stem van de Messias. Jezus bidt uit de psalmen, sterft met psalmwoorden op Zijn lippen en vervult wat de psalmen in verlangen, klacht, koningschap en verlossing uitspreken. Denk aan Psalm 22 aan het kruis, of aan Psalm 110 in het Nieuwe Testament. De psalmen zijn dus geen losse religieuze poëzie. Zij staan in de grote lijn van schepping, val, verbond, koningschap, oordeel, verlossing en voleinding.
Dat woord “verbond” is belangrijk. Verbond betekent dat God Zich in trouw aan Zijn volk verbindt, met beloften, geboden en tekenen. Het is geen zakelijk contract tussen gelijken, maar Gods genadige omgang met mensen die uit zichzelf geen recht op Hem hebben. Dat voel je in de Oude Berijming telkens. De mens is klein, schuldig, dorstig, bedreigd. God is heilig, trouw, nabij en rechtvaardig.
De Oude Berijming kan voor moderne oren wat massief klinken. Lichtvoetige poptaal? Nou nee, niet bepaald. Ook geen religieuze instant-emotie. Zij draagt eerder een zekere gravitas, een ernst die niet grim is, maar wel weet heeft van schuld, sterven, vijanden, tranen en genade. Juist daarom blijft zij zingen. Zij spreekt niet alleen tot de mens die zich goed voelt, maar ook tot de mens die zichzelf kwijt is.
Hieronder staan zeven psalmen die de kracht van die oude berijming laten horen; niet als vergeelde museumstukken uit een vroom verleden, maar als gezongen theologie waarin klacht, schuldbelijdenis, troost, aanbidding en verwachting nog altijd met wonderlijke kracht samenkomen.
#1. Psalm 42: dorst naar de levende God
“’t Hijgend hert, der jacht ontkomen” is misschien wel een van de bekendste beginregels uit de Oude Berijming. Reeds in die eerste woorden klinkt iets gejaagds, iets ademloos: een hert dat aan de jacht is ontsnapt, maar nog niet tot rust is gekomen, omdat het water nodig heeft. De onberijmde psalm gebruikt hetzelfde indringende beeld: “Zoals een hert schreeuwt naar de waterstromen, zo schreeuwt mijn ziel tot U, o God” (Psalm 42:2). Dat is geen nette religieuze belangstelling, geen vroom verlangen op veilige afstand. Het is dorst. Nood. Gemis. De ziel is hier niet tevreden met een algemene gedachte aan God; zij kan niet buiten Hem.
Psalm 42 is het lied van iemand die ver van de tempel is, ver van de plaats waar God Zijn Naam deed wonen en waar Israël Hem ontmoette in offer, gebed en lofzang. Zijn tranen zijn hem tot voedsel, dag en nacht (Psalm 42:4). Dat is een sobere, bijna rauwe zin: verdriet is niet iets dat af en toe opkomt, maar iets dat zijn dagen vult en zijn nachten binnendringt. Daar komt de spot van anderen nog bij. “Waar is uw God?” vragen zij honend. De dichter heeft dus niet alleen verdriet; hij wordt ook geestelijk aangevochten. Dat betekent dat zijn geloof onder druk komt te staan door omstandigheden, door de stem van anderen en door de onrust in zijn eigen hart.
De Oude Berijming vangt dat bijzonder sterk:
“Ja, mijn ziel dorst naar den HEER;
God des levens, ach, wanneer
Zal ik naad’ren voor Uw ogen,
In Uw huis Uw naam verhogen?”
Hier wordt de ziel niet opgepept met goedkope moed, alsof verdriet slechts een gebrek aan flinkheid zou zijn. De psalm doet iets diepers. De dichter spreekt zichzelf toe: “Hoop op God” (Psalm 42:6, 12). Dat is geen psychologisch trucje of religieuze peptalk. Hoop is in de Schrift vertrouwen dat steunt op Gods karakter, niet op de stemming van het moment. Juist daarom kan een mens neerslachtig zijn en toch geloven; hij kan gebogen gaan en nochtans leren zeggen: ik zal Hem nog loven. De psalm ontkent de dorst niet, maar brengt haar bij de enige Bron.
Luistertips bij Psalm 42
Een passende koor- of samenzanguitvoering is Psalm 42 vers 1, 3 en 5 – ’t Hijgend hert, der jacht ontkomen.
Voor wie een bekende Nederland Zingt-uitvoering zoekt: er is ook ’t Hijgend hert der jacht ontkomen (Psalm 42) – Nederland Zingt, waarin het verlangen naar God centraal staat.
#2. Psalm 68: God draagt Zijn volk
Psalm 68 is geen intiem avondgebedje voor de stille binnenkamer. Het is een koninklijke, strijdende en triomferende psalm, vol beweging, majesteit en heilige ernst. God staat op; Zijn vijanden worden verstrooid (Psalm 68:2). Maar diezelfde God is ook Degene Die wezen en weduwen recht doet (Psalm 68:6). Dat is de opmerkelijke spanning van deze psalm: majesteit en ontferming staan hier niet tegenover elkaar, maar horen bij elkaar. De HEERE is niet minder barmhartig omdat Hij oordeelt, en niet minder majesteitelijk omdat Hij Zich neerbuigt tot de kwetsbare mens.
De bekende regels uit vers 10 van de Oude Berijming klinken breed en krachtig:
“Geloofd zij God met diepst ontzag!
Hij overlaadt ons, dag aan dag,
Met Zijne gunstbewijzen.”
Juist hier past het woord “voorzienigheid”. Voorzienigheid betekent dat God alle dingen onderhoudt, regeert en bestuurt; niet als een kille macht ergens boven het wereldgewoel, maar als de HEERE Die Zijn volk draagt, leidt en bewaart. Psalm 68 zegt het bijna tastbaar: “Die God is ons een God van volkomen zaligheid; bij de HEERE, de Heere, zijn uitkomsten tegen de dood” (Psalm 68:21). Dat is geen algemene religieuze troost, maar een belijdenis met gewicht. Zelfs waar de mens op de grens van zijn bestaan komt, waar eigen kracht wegvalt en de dood zijn laatste woord lijkt te willen spreken, daar zijn bij God nog uitkomsten.
In het Nieuwe Testament wordt Psalm 68 verbonden met Christus’ verhoging. Paulus verwijst in Efeze 4:8 naar de overwinnende Koning Die gaven uitdeelt. Daardoor krijgt de psalm een diepe heilshistorische lijn. Heilshistorisch betekent: lezen vanuit de voortgang van Gods verlossingswerk door de geschiedenis heen. Israël zingt van Gods overwinning over vijanden, van Zijn intocht en Zijn heerschappij; de kerk hoort daarin ook de overwinning van Christus, Die door Zijn dood, opstanding en hemelvaart Zijn volk bevrijdt en Zijn gemeente toerust met gaven.
Psalm 68 is daarom geen brute overwinningszang, alsof macht het hoogste woord heeft. Het is een lied waarin God Zelf de lastdrager is. Hij overlaadt Zijn volk niet met glitter, succes en oppervlakkige voorspoed, maar met gunstbewijzen: dagelijks brood, bewaring, vergeving, volharding, soms ook de stille kracht om te dragen wat niet wordt weggenomen. Dat maakt deze psalm zo robuust. Psalm 68 leert Gods volk niet slechts zingen op de lichte dagen, wanneer de weg effen ligt en de hemel open lijkt, maar ook in de weerbarstigheid van het bestaan: wij worden gedragen, dag aan dag, door een Koning Die Zijn vijanden verstrooit en Zijn kinderen niet vergeet.
Luistertips bij Psalm 68
Een directe uitvoering is Psalm 68 vers 10 en 17 – Geloofd zij God met diepst ontzag. Deze YouTube-versie vermeldt de berijming van 1773 en de bekende verzen 10 en 17.
Ook Nederland Zingt heeft een uitvoering van Psalm 68 vers 10 en 17, opgenomen in de Bovenkerk te Kampen.
#3. Psalm 84: verlangen naar Gods huis
Psalm 84 heeft een mildere klank dan Psalm 68, maar zij is niet minder diep. Waar Psalm 68 de majesteit van de overwinnende Koning bezingt, laat Psalm 84 ons iets proeven van het verlangen naar Gods nabijheid. “Hoe lieflijk zijn Uw woningen, HEERE van de legermachten” (Psalm 84:2). De dichter verlangt naar de voorhoven van de HEERE; hij wil niet slechts iets van God weten, maar bij Hem zijn. Zelfs de mus vindt een huis en de zwaluw een nest bij Gods altaren (Psalm 84:4).
Dat beeld is klein en ontroerend. Een mus is geen adelaar, geen koninklijke vogel, geen indrukwekkend dier dat hoog boven het landschap zweeft. Het is een gewoon, kwetsbaar vogeltje, gemakkelijk over het hoofd te zien. En juist dat dier wordt genoemd in de nabijheid van Gods altaren. Daar ligt een diepe troost in. Bij de HEERE is plaats voor wie niet groot is, niet sterk, niet opvallend. De tempel is geen zaal voor geestelijke krachtpatsers, maar de plaats waar de levende God woont te midden van Zijn volk.
De Oude Berijming zingt:
“Hoe lieflijk, hoe vol heilgenot,
O HEER’ der legerscharen God,
Zijn mij Uw huis en tempelzangen.”
“Heilgenot” klinkt oud, maar het woord is raak. Heil betekent redding, verlossing, de volle weldaad van Gods genade. Genot betekent hier niet oppervlakkig plezier, alsof de dienst van God slechts een aangename stemming geeft. Het gaat om diepe vreugde in Gods nabijheid; vreugde die wortelt in verzoening, aanbidding en geborgenheid. Psalm 84 laat daarmee zien dat het geloof niet alleen weet van schuld, strijd en aanvechting, maar ook van verlangen. Niet naar religieuze sfeer of plechtige entourage, maar naar God Zelf.
Daarom is Psalm 84 ook een pelgrimspsalm. De dichter is onderweg. Hij gaat door het dal van de moerbeibomen, een beeld dat dikwijls wordt verbonden met droogte, moeite en gemis, maar juist daar wordt het tot een bron (Psalm 84:7). Dat is geen goedkope belofte dat alle omstandigheden fraai worden of dat elke weg vanzelf gaat glanzen. Het betekent wel dat Gods nabijheid het dal anders maakt. Soms niet lichter, wel dragelijker. Soms niet korter, wel minder leeg. En soms leert een mens juist onderweg wat hij in voorspoed gemakkelijk vergeet: dat één dag in Gods voorhoven beter is dan duizend elders.
Luistertips bij Psalm 84
Een bekende uitvoering is Psalm 84 vers 1 en 5 – Hoe lieflijk, hoe vol heilgenot. De titel verwijst direct naar de Oude Berijming en de geliefde beginregel.
Er is ook een ritmische uitvoering onder de titel Psalm 84 (Geneefse Psalter, oude berijming, ritmisch). Deze uitvoering legt de verbinding met de Geneefse melodieën duidelijk bloot.
#4. Psalm 89: Gods trouw staat vaster dan de hemel
Psalm 89 begint uitbundig, bijna plechtig feestelijk: “Ik zal de goedertierenheid van de HEERE eeuwig bezingen” (Psalm 89:2). De Oude Berijming heeft daaraan regels gegeven die diep in het kerkelijk geheugen zijn gegrift:
“’k Zal eeuwig zingen van Gods goedertierenheên;
Uw waarheid t’ allen tijd vermelden door mijn reên.”
Goedertierenheid is een rijk woord. Het betekent Gods verbondsliefde: Zijn trouwe, vaste en genadige goedheid tegenover Zijn volk. Het is meer dan vriendelijkheid of religieuze welwillendheid. Goedertierenheid is liefde met ruggengraat; liefde die belooft, draagt, verdraagt en niet wijkt wanneer de mens wankelt. In Psalm 89 wordt die liefde niet bezongen als een losse gemoedstoestand, maar als de vaste trouw van de HEERE aan Zijn eigen woord.
De psalm gaat nadrukkelijk over het verbond met David. God belooft dat Davids troon bevestigd zal worden (Psalm 89:4-5). Dat klinkt koninklijk en zeker. Toch wordt de psalm later donkerder. De dichter ziet dat de koning vernederd is, dat de kroon ontwijd lijkt, dat de vijanden juichen (Psalm 89:39-46). Precies daar wordt Psalm 89 spannend. Hoe kan Gods belofte vaststaan wanneer de zichtbare werkelijkheid haar lijkt tegen te spreken? Hoe zing je van eeuwige goedertierenheid wanneer alles om je heen zegt dat de zaak verloren is?
Die vraag loopt door naar Christus. De Zoon van David wordt niet direct ontvangen als triomferende Vorst op een zichtbare aardse troon. Hij wordt verworpen, bespot, gekruisigd en begraven. En juist daar, in die diepe vernedering, wordt de trouw van God niet gebroken, maar vervuld. De opstanding is Gods antwoord op de noodkreet van Psalm 89. Het koningschap van Christus staat niet wankel op menselijke macht, politieke gunst of historische toevalligheid, maar vast in Gods eed en welbehagen.
Daarom hoort ook het woord “openbaring” hier thuis. Openbaring betekent dat God bekendmaakt wie Hij is en wat Hij doet. Niet omdat mensen Hem uit zichzelf zouden kunnen opklimmen en doorgronden, maar omdat Hij spreekt, belooft en handelt. Psalm 89 is openbaring in gezongen vorm: je leert God kennen als de God Wiens trouw niet instort wanneer jouw blik geen uitweg ziet. Juist wanneer de kroon lijkt te vallen, blijkt Zijn belofte dieper te liggen dan de oppervlakte van de geschiedenis.
Luistertips bij Psalm 89
Een directe uitvoering is Psalm 89 vers 1, 7 en 8 – ’k Zal eeuwig zingen van Gods goedertierenheên. Deze YouTube-versie noemt de berijming van 1773 en de verzen 1, 7 en 8.
Voor Psalm 89 vers 1, 3 en 6 past ook deze uitvoering uit Genemuiden, gezongen met bovenstem ter gelegenheid van 250 jaar psalmberijming 1773. Juist de bovenstem geeft aan deze psalm iets plechtigs en gedragen, zonder dat de tekst aan scherpte verliest: “’k Zal eeuwig zingen van Gods goedertierenheên.”
#5. Psalm 130: roepen uit de diepte
Psalm 130 begint niet in de tempelhof, maar in de diepte. “Uit de diepten roep ik tot U, o HEERE” (Psalm 130:1). Dat is geen keurige openingszin voor een vroom lied, maar een noodkreet. De mens staat hier niet met rechte rug zijn religieuze plichten af te werken; hij roept omdat hij gezonken is, omdat hij zichzelf niet meer boven water krijgt. De Oude Berijming geeft dat indringend weer:
“Uit diepten van ellenden
Roep ik, met mond en hart,
Tot U, die heil kunt zenden.”
Dit is een van de krachtigste boetepsalmen. Boete betekent hier niet dat een mens zichzelf moet kapotmaken om God gunstig te stemmen. Dat zou quatsch zijn, en erger nog: een miskenning van genade. Boete betekent dat schuld eerlijk voor God komt, zonder camouflage, zonder vrome rookgordijnen, zonder het bekende menselijke gemarchandeer. De psalmist weet: als de HEERE de ongerechtigheden gadeslaat, kan niemand bestaan (Psalm 130:3). Dat is scherpe theologie. Niet iedereen heeft slechts een beetje herstel nodig; de mens staat schuldig voor God.
Daar komt het begrip “verzoening” naar voren. Verzoening betekent dat de schuld die scheiding maakt tussen God en mens wordt weggenomen door een offer dat God Zelf aanvaardt. Psalm 130 zegt: “Maar bij U is vergeving, opdat U gevreesd wordt” (Psalm 130:4). Die zin is van grote diepte. Vergeving maakt God niet kleiner, minder heilig of makkelijker benaderbaar in oppervlakkige zin. Zij maakt Hem juist ontzagwekkend. Een God Die zonde eenvoudig door de vingers ziet, is geen heilige God. Maar een God Die vergeeft zonder Zijn recht te verliezen, is de God van genade.
De psalm eindigt met wachten: “Mijn ziel wacht op de Heere, meer dan wachters op de morgen” (Psalm 130:6). Dat is een prachtig en nuchter beeld. Een wachter kan de morgen niet maken. Hij kan de duisternis niet met zijn handen wegduwen. Hij kan slechts uitzien, gespannen en vol verwachting, omdat hij weet dat de nacht niet het laatste woord heeft. Zo leert het geloof wachten op Gods genade. Niet passief, alsof wachten hetzelfde is als nietsdoen, en ook niet fatalistisch, alsof alles toch al om het even is. Het is wachten met hoop, omdat Gods belofte zwaarder weegt dan de duisternis van het ogenblik.
Psalm 130 vindt zijn diepste vervulling in Christus. “Hij zal Israël verlossen van al zijn ongerechtigheden” (Psalm 130:8). Dat is meer dan opluchting na een moeilijke periode. Het is verlossing van schuld zelf. De diepte waarin de psalm begint, wordt niet ontkend of romantisch gemaakt; zij wordt beantwoord door genade die dieper reikt dan de val van de mens. Daarom is Psalm 130 geen lied van wanhoop, maar van hoop die door schuldbesef heen is gegaan en daar, wonderlijk genoeg, God Zelf heeft gevonden.
Luistertips bij Psalm 130
Een passende uitvoering is Psalm 130 vers 1, 2 en 4 – Uit diepten van ellenden.
Nederland Zingt heeft ook een uitvoering onder de titel Psalm 130 (Uit diepten van ellende), gezongen door Kamerkoor Ars Musica.
#6. Psalm 143: als je geen grond meer in jezelf vindt
Psalm 143 begint met een smeekgebed: “HEERE, luister naar mijn gebed, neem mijn smekingen ter ore” (Psalm 143:1). Dat klinkt nog algemeen, bijna vertrouwd. Maar het hart van de psalm staat in vers 2: “Ga niet in het gericht met Uw dienaar, want niemand die leeft, is voor Uw aangezicht rechtvaardig.” Daar wordt het ineens uiterst persoonlijk. De dichter vraagt niet om een kleine correctie van zijn omstandigheden, maar om genade voor Gods aangezicht.
De Oude Berijming vangt die smeking in de regel:
“O HEER, wil mijn gebeden horen;
Neig tot mijn smeken gunstig’ oren.”
Psalm 143 is existentieel gezien zeer scherp. De dichter vraagt niet of God zijn beste kanten wil meetellen. Hij beroept zich niet op een keurige staat van dienst, op religieuze ernst of op een optelsom van goede bedoelingen. Hij zegt feitelijk: als U met mij in het gericht treedt, houd ik geen stand. Dat is de bodem onder het begrip “rechtvaardiging”. Rechtvaardiging betekent dat God een schuldige vrijspreekt op grond van de gerechtigheid van Christus, niet op grond van diens eigen verdiensten. In gewone taal: je wordt niet aangenomen omdat je balans uiteindelijk positief uitvalt, maar omdat Christus voor schuldige mensen instaat.
Dat maakt nederig. En vrij. Nederig, omdat alle zelfrechtvaardiging wegvalt. Vrij, omdat een mens niet langer hoeft te leven uit de angstige vraag of hij wel genoeg heeft geleverd. Voor Gods aangezicht blijft geen menselijke glans over; maar juist daar, waar de mens niets meer kan inbrengen, wordt genade geen versiering, maar noodzaak.
Psalm 143 gaat daarna verder met leiding: “Leer mij Uw welbehagen doen, want U bent mijn God” (Psalm 143:10). Hier komt “heiliging” in beeld. Heiliging betekent dat God een mens die Hij genadig aanneemt ook vernieuwt in leven, denken en verlangen. Het is geen morele make-over om netter voor de dag te komen. Het is het werk van Gods Geest waardoor je leert wandelen in Zijn weg, met vallen en opstaan, maar niet meer zonder richting.
Let dus op de volgorde. Eerst: ga niet met mij in het gericht. Daarna: leer mij Uw wil doen. Genade komt vóór gehoorzaamheid. Anders wordt geloof een krampachtige trap naar boven, een religieus zelfverbeteringsproject met hemelse pretentie. Psalm 143 laat een betere weg zien: de mens zinkt weg in zichzelf, maar wordt opgericht door Gods trouw en geleerd door Gods Geest. Zo wordt gehoorzaamheid geen betaling aan God, maar vrucht van genade.
Luistertips bij Psalm 143
Een directe uitvoering is Psalm 143 vers 1, 5, 8 en 10 – O HEER, wil mijn gebeden horen. Deze video vermeldt de berijming van 1773 en sluit goed aan bij de gebedslijn van de psalm.
Bij Psalm 143 past deze uitvoering van vers 10 bijzonder goed. De uitkomende Dulciaan geeft het collectespel een bijna zingende lijn, waardoor de bede uit de psalm des te indringender klinkt: “Leer mij Uw wil, o God van zaligheden.” Dat is geen vage vroomheid, maar een concrete vraag om leiding. De dichter weet dat hij zichzelf niet kan dragen; hij vraagt om Gods Geest, om een effen land, om een weg waarop hij niet opnieuw deraillleert in eigen wijsheid of angst.
#7. Psalm 116: liefde na verhoord gebed
Psalm 116 begint met een eenvoudige, diepe belijdenis: “Ik heb de HEERE lief, want Hij hoort mijn stem, mijn smekingen” (Psalm 116:1). Geen ingewikkelde redenering, geen breed opgezet betoog, maar een zin die uit het leven zelf lijkt op te stijgen. De Oude Berijming zegt het even sober als krachtig:
“God heb ik lief; want die getrouwe HEER
Hoort mijne stem, mijn smekingen, mijn klagen.”
Dat is geen sentimentele liefde of religieuze ontroering die losgezongen is van de werkelijkheid. De dichter heeft de banden van de dood ervaren, de angst van het graf, benauwdheid en verdriet (Psalm 116:3). Hij kent dus niet alleen de taal van de lof, maar ook die van het kermen. Hij riep de Naam van de HEERE aan, en God hoorde. Het lied komt daarom niet voort uit een glad leven, alsof geloof vooral iets is voor zonnige dagen en rustige harten. Het komt uit benauwdheid die door genade is opengebroken.
Psalm 116 leert daarmee iets wezenlijks over dankbaarheid. Dankbaarheid is in de Bijbel geen losse emotie die verschijnt wanneer de dag prettig verliep of de omstandigheden meezaten. Zij is antwoord. God redt, daarom vraagt de dichter: “Wat zal ik de HEERE vergelden voor al Zijn weldaden, die Hij mij bewees?” (Psalm 116:12). Het antwoord is opvallend. Hij neemt de beker van het heil op en roept de Naam van de HEERE aan (Psalm 116:13). Met andere woorden: zelfs zijn dank leeft van ontvangen genade. De mens betaalt God niet terug alsof genade een openstaande rekening is; hij ontvangt opnieuw, belijdt opnieuw, roept opnieuw.
Juist hier raakt de psalm aan het gewone leven van iedere dag. Je hoeft niet eerst een bijzonder geestelijk mens te zijn om Psalm 116 te zingen. Je moet wel leren zien dat je leven afhankelijk is. Adem, bewaring, vergeving, gemeenschap, bekering, volharding: het zijn geen bezittingen die je in eigen beheer hebt. Zij worden gegeven. En omdat zij gegeven worden, past niet de houding van vanzelfsprekendheid, maar van verwondering.
Daarin ligt de raison d’être van psalmzingen. Je zingt niet om jezelf religieus op toonhoogte te brengen, alsof de mens met zijn eigen stem de hemel moet bereiken. Je zingt omdat God de Eerste is. Hij spreekt, redt, draagt, hoort en bewaart. De stem van de gelovige komt daarna. Psalm 116 is daarom geen lied van vage ontroering, maar van erkende afhankelijkheid: God heeft gehoord, en daarom krijgt Hij de lof.
Luistertips bij Psalm 116
Een passende uitvoering is Psalm 116 vers 1, 2, 3 en 11 – God heb ik lief, want die getrouwe HEER. Deze YouTube-versie vermeldt de berijming van 1773 en opent met de geliefde beginregel.
Nederland Zingt heeft ook een uitvoering onder de titel Nederland Zingt: Psalm 116 – God heb ik lief, gezongen door Interkerkelijk Mannenkoor Tholen.
Slot: oude woorden voor een ziel die nog altijd dezelfde vragen stelt
De Oude Berijming is geen taal uit een wereld zonder gebrokenheid. Integendeel. Zij zingt over dorst, vervolging, schuld, verlangen, dood, trouw, vergeving en hoop. Juist daarom klinkt zij nog. Een mens is anno nu technisch vaardiger dan in 1773; hij reist sneller, weet meer, meet meer en communiceert in seconden over de wereld. Maar zijn ziel is niet wezenlijk veranderd. Hij kan nog altijd dorsten zonder precies te weten waarnaar. Hij kan nog altijd vluchten voor schuld. Hij kan nog altijd verlangen naar een thuis dat groter is dan comfort, bezit of een geslaagd levensplan.
Deze zeven psalmen laten samen een geestelijke beweging zien. Psalm 42 dorst naar God. Psalm 68 belijdt dat God Zijn volk draagt. Psalm 84 verlangt naar Zijn huis. Psalm 89 houdt zich vast aan Zijn verbondstrouw, ook wanneer de zichtbare werkelijkheid schuurt. Psalm 130 roept uit de diepte om vergeving. Psalm 143 zoekt vrijspraak en leiding. Psalm 116 antwoordt met liefde, omdat God hoort.
Daarmee vormen zij geen willekeurige top 7, maar bijna een kleine pelgrimsweg. De mens begint dorstig en schuldig, maar eindigt niet bij zichzelf. Dat is de kwintessens. De psalmen laten je niet ronddolen in je eigen binnenwereld, waar gevoelens elkaar dikwijls tegenspreken en hoop zomaar kan derailleren. Zij richten je op de HEERE, Die hoort, vergeeft, regeert en draagt.
Oude woorden, ja. Maar niet oud in de zin van versleten. Eerder oud zoals eikenhout oud is: donkerder geworden, sterker van nerf, getekend door de tijd en nochtans nog altijd dragend. Wie goed luistert, hoort in deze berijming niet alleen het geloof van vorige generaties, maar ook de stem van de kerk die onderweg blijft: dorstig, aangevochten, wachtend, zingend; en gedragen door dezelfde God.
📚 Lees verder
Geraadpleegde bronnen
- Psalmboek.nl. (z.d.). Psalmberijming 1773. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://psalmboek.nl/psalmen.php
- YouTube. (z.d.). Psalm 42 vers 1, 3 en 5 – ’t Hijgend hert, der jacht ontkomen. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://www.youtube.com/watch?v=GL0sOgEThPs
- YouTube. (z.d.). Psalm 68 vers 10 en 17 – Geloofd zij God met diepst ontzag. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://www.youtube.com/watch?v=D8AWihu3RKo
- YouTube. (z.d.). Psalm 84 – Hoe lieflijk, hoe vol heilgenot. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://www.youtube.com/watch?v=7Ii20p86vM4
- YouTube. (z.d.). Psalm 89 vers 1, 7 en 8 – ’k Zal eeuwig zingen van Gods goedertierenheên. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://www.youtube.com/watch?v=_9fwbfchumE
- YouTube. (z.d.). Psalm 143 vers 1, 5, 8 en 10 – O HEER, wil mijn gebeden horen. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://youtu.be/SU90c0vdjnw
- YouTube. (z.d.). Psalm 130 – Uit diepten van ellenden. Geraadpleegd op 8 mei 2026, van https://www.youtube.com/watch?v=thyqp-IxfS4
Reacties en ervaringen
Reacties en persoonlijke ervaringen zijn welkom, zeker wanneer je zelf een bepaalde psalm, berijming of uitvoering kent die je geestelijk heeft geraakt of geholpen. Houd er wel rekening mee dat reacties niet altijd direct verschijnen. Door de grote hoeveelheid spam moet alles handmatig worden nagekeken, en dat kan soms enkele uren duren.