Winteroren: waarom je oren in de kou rood, pijnlijk en branderig worden

Last Updated on 7 januari 2026 by M.G. Sulman

Winteroren zijn een koude-gerelateerde huidreactie van de oorschelp waarbij de kleine bloedvaatjes ontregeld raken. Het mechanisme lijkt op perniosis, beter bekend van winterhanden en wintertenen: door kou trekken de vaten samen en bij opwarming zetten ze plots weer uit. Dat kan leiden tot rode of paarsige oren, een branderig of stekend gevoel, jeuk en soms lichte zwelling. Meestal is het onschuldig, maar hinderlijk kan het zeker zijn. Wat kun je eraan doen, en wanneer is het verstandig de huisarts te raadplegen?

Man met rode en pijnlijke oren door kou in gesprek met de huisarts, passend bij winteroren
Een huisarts luistert naar de klachten van een man met rode en branderige oren door blootstelling aan kou, een beeld dat past bij winteroren. / Bron: Martin Sulman

Inhoud

Wat zijn winteroren precies?

Winteroren zijn een koude-gerelateerde huidreactie van de oorschelp. Door lage temperaturen trekken de kleine bloedvaatjes in je oren samen; dit heet vasoconstrictie, simpel gezegd: de doorbloeding wordt tijdelijk geknepen. Zodra je weer in een warme omgeving komt, zetten die vaten plotseling uit (vasodilatatie). Dat abrupte schakelen kan de huid irriteren en een lichte ontstekingsreactie geven. Het mechanisme lijkt op perniosis, beter bekend van winterhanden en wintertenen, maar dan op een minder gebruikelijke plek. Het gevolg: rode of paarsige oren die branden, jeuken of gevoelig aanvoelen. Meestal onschuldig, nochtans allesbehalve prettig.

Waarom reageren juist je oren zo heftig op kou?

Je oren zijn kwetsbaar omdat ze uitsteken en weinig bescherming hebben. In tegenstelling tot je romp bevatten ze nauwelijks vetweefsel, terwijl ze wel rijk zijn aan oppervlakkige bloedvaatjes. Die vaten reageren sterk op kou. Bij lage temperaturen treedt vasoconstrictie op: de bloedvaten trekken samen om warmteverlies te beperken. Kom je daarna snel in een warme ruimte, dan volgt vasodilatatie; de vaten zetten plots weer uit.

Dat snelle schakelen kan de doorbloeding ontregelen en de huid irriteren. Voeg daar wind, vocht en herhaalde blootstelling aan toe, en de kans op winteroren neemt allengs toe. Vooral bij fietsen, buiten werken of lang wachten in de kou laten je oren weinig genade zien.

Hoe herken je winteroren?

Winteroren laten zich meestal niet in één klap zien, maar dienen zich geleidelijk aan. Eerst is er vaak een vaag, onaangenaam gevoel; daarna worden de klachten duidelijker. De huid van de oorschelp kan rood of paarsig verkleuren en warm aanvoelen, alsof de kou nog in je oren zit. Veel mensen ervaren een branderig of stekend gevoel, soms gepaard met jeuk.

Ook lichte zwelling komt voor. Aanraken kan gevoelig zijn, vooral na binnenkomst in een warme ruimte. De klachten verergeren vaak bij wisselingen tussen koud en warm weer. Opvallend is dat gehoor en oorkanaal doorgaans niet meedoen; het probleem zit in de huid en de doorbloeding, niet in het oor zelf.

Wanneer worden de klachten erger?

Kou in combinatie met vocht en wind

Droge kou is al belastend, maar vocht en wind maken het effect sterker. Regen, sneeuw en een snijdende tegenwind koelen de oorschelp extra af. De bloedvaatjes reageren dan feller, waardoor roodheid en pijn sneller optreden.

Snelle overgang van koud naar warm

Van buiten direct naar binnen gaan lijkt onschuldig, maar juist die overgang is berucht. De bloedvaten zetten abrupt uit, wat het branderige gevoel kan versterken. Dit verklaart waarom winteroren vaak pas binnen echt beginnen te zeuren.

Langdurige blootstelling zonder bescherming

Wie langere tijd buiten is zonder muts of oorbescherming, loopt meer risico. Denk aan fietsen, wachten op het perron of buiten werken. Hoe vaker dit patroon zich herhaalt, hoe groter de kans dat de klachten blijven terugkomen.

Mensen die langdurig buiten zijn in de winter zonder oorbescherming, zoals fietsen, wachten op het perron en buiten werken
Langdurige blootstelling aan kou zonder muts of oorbescherming, bijvoorbeeld tijdens fietsen, wachten op het perron of buiten werken, vergroot de kans op winteroren. / Bron: Martin Sulman

Winteroren of toch iets anders?

Niet elke rode of pijnlijke oorschelp is automatisch een winteroor. Er zijn een paar aandoeningen die erop kunnen lijken, maar een andere oorzaak hebben.

Verschil met een oorontsteking

Bij een oorontsteking, medisch vaak otitis externa of otitis media genoemd, zit het probleem niet in de huid van de oorschelp maar in het oorkanaal of achter het trommelvlies. Dat gaat meestal gepaard met duidelijke pijn diep in het oor, soms gehoorverlies, een drukkend gevoel of zelfs koorts. Bij winteroren blijft het gehoor normaal en zit de klacht zichtbaar aan de buitenkant.

Verschil met rode oren bij vermoeidheid

Niet elke rode oorschelp in de winter wijst op winteroren. Bij vermoeidheid kunnen je oren eveneens rood en warm worden, zonder dat kou de directe oorzaak is. Dit komt door tijdelijke ontregeling van het autonome zenuwstelsel, het deel van je zenuwstelsel dat onbewuste processen zoals doorbloeding regelt. Bij overbelasting of slaaptekort kan de doorbloeding plots toenemen, waardoor de oren verkleuren. Anders dan bij winteroren verdwijnen deze klachten meestal snel na rust en treden ze niet consequent op bij kou of temperatuurwisselingen.

Vrouw met vermoeide uitstraling raakt haar rood en warm aanvoelende oor aan terwijl ze thuis op de bank zit.
Rode oren kunnen bij vermoeidheid plots ontstaan door tijdelijke veranderingen in de doorbloeding van de huid. / Bron: Martin Sulman

Verschil met het rode-oorsyndroom

Het zogenoemde rode-oorsyndroom is zeldzaam en heeft een neurologische achtergrond. De oorschelp wordt plots felrood en warm, vaak aan één kant, en dat kan gepaard gaan met brandende pijn. Kou speelt hier niet altijd een rol; ook stress of nekbewegingen kunnen een aanval uitlokken. Bij winteroren is de relatie met kou en temperatuurwisselingen juist kenmerkend.

Een aanval van het rode-oorsyndroom
Een aanval van het rode-oorsyndroom / Bron: Wikimedia Commons

Twijfel je? Dan is het verstandig je klachten te laten beoordelen, zeker als ze buiten de winter aanhouden.

Wie krijgt sneller winteroren?

Niet iedereen reageert hetzelfde op kou. Bij sommige mensen zijn de bloedvaatjes gevoeliger of past het lichaam zich minder soepel aan temperatuurwisselingen aan. Dan liggen winteroren eerder op de loer.

Factoren die het risico vergroten

Mensen met een slechte perifere doorbloeding hebben vaker klachten. Dat betekent dat de bloedtoevoer naar uiteinden zoals vingers, tenen en oren minder efficiënt verloopt. Ook een lage bloeddruk kan hierbij meespelen. Roken vergroot het risico eveneens, omdat nicotine de bloedvaten vernauwt.

Lichaamsbouw en gezondheid

Een slanke lichaamsbouw, met weinig isolerend vet, biedt minder bescherming tegen kou. Daarnaast kunnen auto-immuunziekten, zoals lupus, een rol spelen. Bij dit type aandoening valt het afweersysteem delen van het eigen lichaam aan, waardoor de bloedvaten gevoeliger reageren op prikkels zoals kou.

Dat alles betekent niet dat klachten onvermijdelijk zijn, maar wel dat extra bescherming en alertheid zinvol zijn.

Wat kun je zelf doen tegen winteroren?

De aanpak van winteroren is meestal eenvoudig, mits je er consequent mee omgaat. Het draait om bescherming, rust en het vermijden van abrupte temperatuurwisselingen.

Bescherm je oren tegen kou

Draag bij koud weer een muts, oorwarmers of een brede hoofdband die je oren goed afdekt. Dat klinkt triviaal, maar het is de meest effectieve maatregel.

Ga voorzichtig om met opwarmen

Kom je van buiten, warm je oren dan geleidelijk op. Ga niet meteen met je oren tegen de verwarming zitten en vermijd heet water. Te snelle opwarming kan de klachten juist versterken.

Houd de huid soepel

Een vette crème kan helpen om de huid te beschermen. Met “vet” wordt bedoeld: een zalf zonder waterbasis, zoals vaseline of lanoline. Die vormt een barrière tegen kou en uitdroging.

Let op leefstijl

Stoppen met roken en zorgen voor voldoende beweging ondersteunen de doorbloeding. Dat zijn geen snelle oplossingen, maar ze maken je lichaam op termijn weerbaarder tegen kou.

Close-up van een vrouw in een paars shirt die met beide handen een sigaret doormidden breekt, als teken van rookstop.
Vrouw breekt een sigaret doormidden als symbool voor stoppen met roken. / Bron: Serhiy Kobyakov/Shutterstock.com

Wanneer is het verstandig naar de huisarts te gaan?

Winteroren zijn meestal onschuldig en verdwijnen vaak vanzelf zodra het warmer wordt. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om medische hulp te zoeken.

Signalen om alert op te zijn

Neem contact op met de huisarts als de pijn hevig is of blijft aanhouden, als er wondjes, blaren of scheurtjes ontstaan, of als de huid duidelijk ontstoken oogt. Ook wanneer de klachten niet alleen in de winter optreden, is nader onderzoek zinvol.

Twijfel of verergering

Blijven de klachten elk jaar terugkomen of breiden ze zich uit naar vingers, tenen of neus, dan kan dat wijzen op een onderliggende doorbloedingsstoornis. De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is en zo nodig behandelen of doorverwijzen.

Vrouw zit bij de huisarts
Vrouw heeft afspraak bij de huisarts / Bron: Adobe Firefly

📌 Voorbeeld uit de praktijk

Je fietst dagelijks naar school of werk, ook in januari, ook met tegenwind. Buiten merk je weinig, maar eenmaal binnen beginnen je oren te gloeien. Ze worden rood, soms paarsig, en aanraken voelt onaangenaam. Na een half uur zakt het weer weg, tot de volgende koude dag zich aandient. Geen koorts, geen gehoorklachten, wel elk jaar hetzelfde patroon. Dat terugkerende, seizoensgebonden karakter is typisch voor winteroren en helpt om ze te onderscheiden van andere oorproblemen.

Veelgestelde vragen over winteroren

Gaan winteroren vanzelf over?

In veel gevallen wel. Zodra de koude periode voorbij is en de blootstelling aan kou afneemt, verdwijnen de klachten meestal binnen enkele weken. Bescherming versnelt dat proces.

Kun je winteroren voorkomen?

Vaak wel. Door je oren consequent te beschermen tegen kou en wind en abrupte opwarming te vermijden, verklein je de kans dat de klachten ontstaan of terugkomen.

Helpt insmeren echt?

Een vette zalf kan de huid beschermen tegen kou en uitdroging, maar het is geen wondermiddel. De kern blijft: kou vermijden en je oren warm houden.

Dit is Vaseline Original Protecting Jelly, een veelgebruikt huidverzorgingsproduct.
Vaseline ter bescherming van winteroren

Zijn winteroren gevaarlijk?

Nee, doorgaans niet. Ze zijn vooral hinderlijk. Alleen bij aanhoudende, ernstige of afwijkende klachten is nader onderzoek nodig.

Kunnen winteroren je gehoor aantasten?

Nee. Winteroren zitten in de huid van de oorschelp en hebben geen invloed op het gehoor of het binnenoor. Hoor je minder goed, dan is er meestal iets anders aan de hand.

Komen winteroren ook bij kinderen voor?

Ja. Vooral kinderen die veel buiten spelen zonder goede oorbescherming kunnen klachten krijgen. De huid is vaak gevoeliger en reageert sneller op kou.

Maakt krabben de klachten erger?

Ja. Krabben kan de huid beschadigen en de irritatie verergeren. Dat vergroot ook de kans op kleine wondjes of infecties.

Heeft voeding invloed op winteroren?

Indirect wel. Een goede algehele voeding ondersteunt de doorbloeding, maar er is geen specifiek voedingsmiddel dat winteroren geneest of voorkomt.

Indiase vrouw in een lichte Hollandse keuken met schaaltjes lijnzaad, lijnzaadolie en yoghurt; rustig, natuurlijk voedingsmoment zonder tekst.
Gezonde voeding / Bron: Martin Sulman

Kunnen winteroren wijzen op een andere ziekte?

Soms. Als de klachten ernstig zijn, lang aanhouden of ook buiten de winter optreden, kan er sprake zijn van een onderliggende doorbloedings- of auto-immuunstoornis.

Helpen medicijnen tegen winteroren?

Meestal niet. In uitzonderlijke gevallen kan een arts medicatie overwegen die de doorbloeding verbetert, maar dat is zelden nodig.

Lees verder

Lees je verder, dan helpt het om winteroren te bezien naast het rode-oorsyndroom, waarbij de oorschelp plots rood en branderig wordt zonder duidelijke relatie met kou. Ook rode oren bij vermoeidheid plaatsen de klachten in perspectief; dat is geen ziekte, maar een tijdelijke lichamelijke reactie op overbelasting. Bij aanhoudende jeukklachten is winterjeuk relevant, een veelvoorkomend probleem waarbij koude, droge lucht de huid prikkelt en klachten kan versterken, ook rond de oren. Wie zich afvraagt wanneer en bij wie je met zulke klachten terechtkunt, vindt houvast in een overzicht van medische specialismen, terwijl kennis over caverneuze sinustrombose en somatische hypervigilantie laat zien waar de grens ligt tussen onschuldige verschijnselen en signalen die serieus genomen moeten worden.

Geraadpleegde bronnen

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je bent van harte uitgenodigd om je ervaringen met winteroren te delen, bijvoorbeeld wanneer je last krijgt van rode, branderige of jeukende oren in de kou en wat jou helpt om de klachten te verminderen. Ook herkenning, praktische tips of geruststellende inzichten voor anderen zijn welkom.

Let op: reacties worden niet automatisch gepubliceerd. Ze worden eerst door de redactie gelezen om ongepaste of storende bijdragen te filteren. Het kan daarom enige tijd duren voordat je reactie zichtbaar is. Alvast dank voor je bijdrage.