Vitamine B6-vergiftiging: hoe een onschuldig supplement je zenuwen kan ontregelen

Last Updated on 5 februari 2026 by M.G. Sulman

Vitamine B6-vergiftiging is een aandoening waarbij een langdurig teveel aan vitamine B6, meestal uit supplementen, schade aan de zenuwen veroorzaakt. Dat uit zich vaak sluipend: tintelingen in handen en voeten, een doof of branderig gevoel, onzeker lopen of krachtsverlies. Juist omdat vitamine B6 bekendstaat als nuttig en onschuldig, wordt het risico gemakkelijk onderschat. Wanneer worden klachten verdacht, en wanneer is het tijd om in te grijpen? Wat kun je zelf doen, en wanneer moet je naar de dokter?
Handen van een volwassene met rood oplichtende vingers als symbool voor tintelingen en zenuwklachten, naast vitamine B6-tabletten, een geopend pillenflesje en medisch materiaal op een lichte achtergrond.
Tintelingen en een branderig gevoel in handen of voeten kunnen wijzen op zenuwschade door langdurig gebruik van hooggedoseerde vitamine B6-supplementen. / Bron: Martin Sulman

Inhoud

Wat is vitamine B6 eigenlijk?

Vitamine B6 is geen losse stof, maar een verzamelnaam voor meerdere verwante verbindingen, waaronder pyridoxine, pyridoxal en pyridoxamine. In het lichaam worden deze vormen omgezet in de actieve variant pyridoxal-5-fosfaat (PLP). Dat klinkt technisch, maar het idee is eenvoudig: zonder vitamine B6 lopen tal van chemische processen vast.

Vitamine B6 speelt een centrale rol bij de stofwisseling van eiwitten, de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine en dopamine, en het goed functioneren van het zenuwstelsel. Zenuwen gebruiken B6 om signalen correct door te geven, vergelijkbaar met geïsoleerde elektriciteitsdraden die prikkels zonder ruis vervoeren. Gaat dat mis, dan ontstaan tintelingen, doofheid of een branderig gevoel.

Dwarsdoorsnede van een zenuw met weergave van de verschillende lagen: epineurium (buitenste laag), perineurium (rond de bundel), endoneurium (rond één axon) en de axonen zelf, met bloedvaten tussen de bundels.
Zenuwstructuur met bundels en beschermlagen. Elke zenuw bestaat uit meerdere fascikels (bundels) van axonen, omgeven door drie bindweefsellagen: het epineurium rond de hele zenuw, het perineurium rond elke bundel en het endoneurium rond afzonderlijke zenuwvezels. Tussen de bundels lopen bloedvaten die de zenuw van zuurstof en voeding voorzien. / Bron: Wikimedia Commons

Via normale voeding krijgt het lichaam doorgaans precies wat het nodig heeft. Vitamine B6 zit onder meer in volkorenproducten, aardappelen, bananen, vlees, vis en peulvruchten. De hoeveelheden zijn bescheiden en worden gelijkmatig opgenomen. Pas wanneer vitamine B6 langdurig in hoge doseringen wordt ingenomen, meestal via supplementen, kan deze nuttige vitamine allengs een probleem worden. Dat kantelpunt vormt de kern van dit artikel.

Infographic met courante voedselbronnen van vitamine B6, waaronder kip en kalkoen, vis zoals zalm en tonijn, bananen, avocado, noten en zaden, peulvruchten en volkorenproducten, overzichtelijk gerangschikt rond een centraal B6-symbool.
Overzicht van veelvoorkomende voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamine B6, een vitamine die een rol speelt bij de energiehuishouding, de werking van het zenuwstelsel en de stofwisseling van eiwitten. / Bron: Martin Sulman

Wanneer wordt vitamine B6 een probleem?

Vitamine B6 hoort tot die voedingsstoffen die stil en trouw hun werk doen. Juist daarom valt het moment waarop het misgaat vaak niet op. Het probleem zit niet in de vitamine zelf, maar in de context van gebruik. Wie begrijpt wanneer voeding overgaat in belasting, ziet ook waar het risico begint.

Van voeding naar dosering

Bij een normaal voedingspatroon gaat het om kleine, gespreide hoeveelheden vitamine B6. Het lichaam neemt op wat nodig is voor de eiwitstofwisseling, de aanmaak van neurotransmitters en het functioneren van het zenuwstelsel. Wat niet nodig is, wordt grotendeels weer uitgescheiden. Dat systeem is robuust en veerkrachtig.

Supplementen veranderen dit patroon. Een tablet van 10, 25 of 50 milligram levert in één keer meer vitamine B6 dan je via een hele dag eten binnenkrijgt. Medisch gesproken verschuift de inname dan van nutritioneel naar farmacologisch. Dat is geen moreel oordeel, maar een fysiologisch feit: het lichaam krijgt ineens te maken met concentraties waarvoor het niet is ontworpen.

Langdurige belasting van het zenuwstelsel

Het risico zit vooral in duur en herhaling. Vitamine B6-vergiftiging ontstaat zelden acuut. Het is geen vergissing van één week, maar het resultaat van maanden of zelfs jaren dagelijks slikken. De stof kan zich ophopen in zenuwweefsel en daar, ironisch genoeg, de signaaloverdracht verstoren.

Met name de perifere zenuwen, dus die in handen en voeten, zijn kwetsbaar. De eerste klachten zijn vaak vaag: lichte tintelingen, een doof gevoel, wat onzekerheid bij lopen. Omdat vitamine B6 bekendstaat als gezond, wordt de link met het supplement gemakkelijk gemist. Nochtans is juist die vertraagde, sluipende ontwikkeling kenmerkend voor deze vorm van vergiftiging.

Wat het extra verraderlijk maakt, is dat klachten ook zijn beschreven bij doseringen die jarenlang als veilig werden beschouwd. De wetenschap heeft dit inzicht allengs moeten bijstellen. Niet omdat vitamine B6 plots gevaarlijk werd, maar omdat langdurige blootstelling een andere uitkomst geeft dan korte termijnstudies doen vermoeden.

Wat is vitamine B6-vergiftiging?

Vitamine B6-vergiftiging is een aandoening waarbij een langdurig teveel aan vitamine B6 het zenuwstelsel beschadigt. Medisch wordt dit meestal aangeduid als perifere sensorische neuropathie. Dat betekent dat vooral de gevoelszenuwen, met name in handen en voeten, hun signalen niet meer goed doorgeven. De oorzaak is vrijwel altijd chronisch gebruik van vitamine B6-supplementen in doses die het lichaam niet kan verwerken.

Wat gaat er mis in het lichaam?

Normaal gesproken helpt vitamine B6 zenuwcellen juist bij het doorgeven van prikkels. Bij langdurige hoge inname keert dit effect zich echter om. De actieve vorm van vitamine B6, pyridoxal-5-fosfaat, kan in hoge concentraties toxisch werken op zenuwweefsel. De precieze mechanismen zijn nog niet volledig ontrafeld, maar duidelijk is dat de zenuwvezels geleidelijk hun beschermende functie verliezen.

Dit proces verloopt traag. Er is geen plotseling moment waarop het misgaat; de schade bouwt zich allengs op. Daardoor worden de eerste signalen vaak genegeerd of toegeschreven aan vermoeidheid, stress of ouder worden. Pas wanneer klachten aanhouden of toenemen, ontstaat het vermoeden dat er meer aan de hand is.

Waarom juist vitamine B6?

Het wrange is dat vitamine B6 lange tijd als veilig en zelfs beschermend werd gezien. Omdat het een wateroplosbare vitamine is, leefde het idee dat een teveel eenvoudig werd uitgeplast. Dat blijkt slechts ten dele waar. Bij chronische hoge inname raakt het regulatiesysteem overbelast, waardoor vitamine B6 zich toch kan ophopen in zenuwweefsel.

Daarmee is vitamine B6-vergiftiging geen klassiek gifprobleem, maar een doseringsprobleem. Het lichaam krijgt langdurig meer aangeboden dan het kan hanteren. Wat bedoeld was als ondersteuning, verandert zo in een bron van schade. Juist dat maakt deze aandoening verraderlijk en vaak laat herkend.

Symptomen van een teveel aan vitamine B6

De klachten bij vitamine B6-vergiftiging ontstaan meestal geleidelijk en sluipend. Er is zelden een duidelijk beginpunt. Juist daardoor worden signalen vaak laat herkend en niet meteen gekoppeld aan een supplement dat al maanden of jaren trouw wordt ingenomen.

Zenuwklachten die langzaam opkomen

Het meest kenmerkend zijn klachten van de perifere zenuwen, dus de zenuwen buiten de hersenen en het ruggenmerg. Medisch heet dit sensorische neuropathie. Dat betekent dat vooral het gevoel is aangedaan, niet zozeer de spierkracht in het begin.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

Deze klachten beginnen vaak symmetrisch, dus aan beide handen of beide voeten tegelijk. Dat patroon is een belangrijk diagnostisch aanknopingspunt.

Problemen met lopen en coördinatie

Naarmate de zenuwschade toeneemt, kunnen ook coördinatieproblemen ontstaan. Mensen beschrijven dit als onzeker lopen, sneller struikelen of moeite hebben met traplopen. In het donker nemen deze klachten vaak toe, omdat het lichaam dan minder kan compenseren met zicht.

In een later stadium kan er sprake zijn van:

  • krachtsverlies in handen of voeten

  • moeite met fijne motoriek, zoals knopen dichtdoen

  • een veranderd looppatroon

Dit betekent niet dat iedereen deze fase bereikt, maar het illustreert hoe klachten kunnen verergeren wanneer de oorzaak blijft bestaan.

Waarom de signalen vaak worden gemist

Vitamine B6-vergiftiging voelt zelden acuut of dramatisch. De klachten zijn vaag, wisselend en gemakkelijk toe te schrijven aan andere oorzaken, zoals stress, diabetes, een beknelde zenuw of ouderdom. Dat wordt versterkt door het idee dat vitaminen per definitie veilig zijn.

Nochtans is juist deze combinatie verraderlijk: een langzaam progressieve klacht, veroorzaakt door iets dat als gezond wordt gezien. Wie tintelingen of gevoelsstoornissen ervaart en langdurig vitamine B6 gebruikt, doet er daarom goed aan alert te zijn. Dat besef vormt de eerste stap naar herstel.

Medische infographic over symptomen van een teveel aan vitamine B6, met focus op tintelingen, doof of branderig gevoel en verminderd gevoel in handen en voeten.
Overzicht van de belangrijkste zenuwgerelateerde klachten die kunnen optreden bij een langdurig teveel aan vitamine B6. / Bron: Martin Sulman

Hoe ontstaat een vitamine B6-overschot?

Een overschot aan vitamine B6 ontstaat zelden toevallig. Het is vrijwel altijd het gevolg van structurele, langdurige inname van hoeveelheden die het lichaam niet meer kan reguleren. De bron is daarbij meestal niet voeding, maar een combinatie van supplementen die elkaar ongemerkt opstapelen.

De rol van supplementen

Het grootste risico schuilt in losse vitamine B6-supplementen en in multivitaminen of zogenoemde energie- en stressformules. Deze preparaten bevatten vaak 10, 25 of zelfs 50 milligram vitamine B6 per tablet. Dat lijkt onschuldig, maar het is vele malen hoger dan wat via voeding wordt opgenomen.

Wat het extra verraderlijk maakt, is dat zulke supplementen vaak langdurig worden gebruikt. Niet als kuur, maar als dagelijkse gewoonte. Maanden worden jaren. Het lichaam krijgt geen pauze, en precies daar begint de belasting.

Stapeling zonder dat je het merkt

Veel mensen gebruiken meerdere producten tegelijk. Een multivitamine in de ochtend, een magnesiumcomplex met B6 in de avond, misschien nog een sport- of energiesupplement. Elk afzonderlijk product lijkt binnen de perken, maar samen kan de dagelijkse inname ongemerkt boven veilige grenzen uitkomen.

Medisch gesproken is dit geen acute vergiftiging, maar chronische overbelasting. De vitamine hoopt zich op in zenuwweefsel, terwijl de gebruiker niets merkt van een directe bijwerking. De schade ontstaat langzaam, onder de radar.

Waarom voeding vrijwel nooit de oorzaak is

Vitamine B6 uit voeding komt voor in lage, natuurlijke concentraties en is verspreid over de dag. Bovendien gaat voedsel gepaard met andere voedingsstoffen die de opname en verwerking reguleren. Daardoor blijft de inname via voeding ruim binnen fysiologische marges.

Daarom stellen voedingsautoriteiten dat een overschrijding van veilige grenzen via een normaal eetpatroon onwaarschijnlijk is. Het probleem zit niet in brood, aardappelen of bananen, maar in pillen die hun oorsprong hebben verloren.

De kern is eenvoudig, maar wordt vaak vergeten:

Vitamine B6-vergiftiging is in feite geen voedingsprobleem, maar een supplementprobleem. Dat inzicht helpt om de oorzaak scherp te krijgen en herhaling te voorkomen.

Hoeveel vitamine B6 is te veel?

De vraag klinkt eenvoudig, maar het antwoord vraagt om de nodige nuance. Vitamine B6 is essentieel, maar de veilige marge blijkt smaller dan lange tijd werd gedacht. Het gaat daarbij niet alleen om de hoogte van de dosis, maar ook om de duur van de inname.

Aanbevolen hoeveelheid en bovengrens

Voor volwassenen ligt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine B6 rond de 1,3 tot 1,6 milligram per dag. Die hoeveelheid wordt bij een normaal voedingspatroon meestal probleemloos gehaald. Ter vergelijking: één supplement kan al tien tot twintig keer zoveel bevatten.

Om gezondheidsrisico’s te voorkomen, stellen wetenschappelijke instanties een bovengrens vast. De Europese voedselautoriteit EFSA heeft deze grens in 2023 herzien en vastgesteld op 12 milligram per dag voor volwassenen, inclusief zwangere en borstvoedende vrouwen. Deze grens is bedoeld als veiligheidsmaat, niet als streefwaarde.

Dosis én tijd maken het verschil

Wat vitamine B6 bijzonder maakt, is dat klachten niet alleen afhangen van de dosis, maar ook van hoe lang je die dosis inneemt. Hogere innames kunnen sneller klachten geven, maar ook lagere doseringen kunnen problemen veroorzaken wanneer ze jarenlang dagelijks worden gebruikt.

Dat verklaart waarom sommige mensen al klachten ontwikkelen bij doseringen die ooit als veilig werden gezien. De wetenschap heeft dit allengs moeten bijstellen, op basis van nieuwe gegevens over langdurige blootstelling en zenuwschade.

Waarom “meer” niet beter is

Vitamine B6 werkt in het lichaam als een cofactor, een hulpmiddel bij enzymatische reacties. Zodra die processen verzadigd zijn, heeft extra inname geen voordeel meer. Het lichaam kan de overmaat niet zinvol benutten en raakt juist belast.

Daarom is de boodschap helder, zij het weinig spectaculair:

Meer vitamine B6 betekent niet meer gezondheid. Wie langdurig boven de veilige grenzen uitkomt, vergroot het risico op zenuwschade zonder daar enig bewezen voordeel voor terug te krijgen.

Kun je te veel vitamine B6 binnenkrijgen via voeding?

Die vraag komt vaak op, zeker bij mensen die dagelijks veel fruit eten. Avocado’s en bananen bevatten immers vitamine B6. Het korte antwoord luidt: nee, bij normale en zelfs ruime consumptie is dat uiterst onwaarschijnlijk. Dat vraagt wel om enige duiding.

Wat leveren avocado’s en bananen concreet?

Een middelgrote banaan bevat ongeveer 0,4 milligram vitamine B6. Een hele avocado komt uit op een vergelijkbare hoeveelheid, rond 0,4 tot 0,5 milligram. Wie dagelijks twee bananen en één avocado eet, zit daarmee rond de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van vitamine B6.

Zelfs bij een royaal voedingspatroon, met meerdere bananen, avocado’s, volkorenproducten en peulvruchten per dag, blijft de totale inname ruim onder de veilige bovengrens die door de Europese voedselautoriteit EFSA is vastgesteld op 12 milligram per dag.

Bananen en een avocado op een houten snijplank in een lichte keuken, als voorbeeld van natuurlijke bronnen van vitamine B6.
Zelfs bij dagelijkse consumptie leveren avocado’s en bananen vitamine B6 in veilige hoeveelheden; een overschot ontstaat normaliter niet via voeding maar via supplementen. / Bron: Martin Sulman

En als je veel zalm en kip eet?

Die vraag ligt voor de hand, omdat zalm en kip per 100 gram meer vitamine B6 bevatten dan fruit of granen. Toch verandert dat de conclusie niet. Ook bij een eiwitrijk voedingspatroon blijft een overschot via voeding uiterst onwaarschijnlijk.

Ter oriëntatie: 200 gram zalm levert ongeveer 1,6 tot 1,8 mg vitamine B6, terwijl 200 gram kipfilet rond 1,0 tot 1,2 mg bijdraagt. Tel je daar brood, aardappelen, groente en fruit bij op, dan kom je op een dag grofweg uit tussen 4 en 5 mg vitamine B6. Dat is ruim boven de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, maar nog altijd ver onder de veilige bovengrens van 12 mg per dag zoals vastgesteld door de EFSA.

Om via zalm of kip alleen in de buurt van die bovengrens te komen, zou iemand dagelijks bijna een kilo vis of vlees moeten eten, en dat structureel. Dat is niet alleen onpraktisch, maar staat ook ver af van wat in voedingsonderzoek als normaal eetpatroon wordt gezien. Derhalve geldt ook hier: zelfs bij royaal gebruik van dierlijke voedingsmiddelen blijft vitamine B6 uit voeding binnen veilige marges.

Indiase kipcurry met basmatirijst en naanbrood /
Indiase kipcurry met basmatirijst en naanbrood / Bron: Martin Sulman

Waarom langdurig eten iets anders is dan langdurig slikken

Vitamine B6 uit voeding komt het lichaam gespreid en ingebed in voedsel binnen. De opname verloopt geleidelijk, het lichaam kan reguleren wat het nodig heeft, en een overschot wordt grotendeels weer uitgescheiden. Dat systeem functioneert goed zolang de aanvoer uit normale voedingsbronnen komt.

Supplementen werken fundamenteel anders. Zij leveren geconcentreerde doses in één keer. Bij dagelijks gebruik ontstaan pieken in het bloed en kan vitamine B6 zich allengs ophopen in zenuwweefsel. Dáár ligt het risico, niet in het eten van fruit of aardappelen.

Wat zegt de wetenschap hierover?

De EFSA concludeert expliciet dat het onwaarschijnlijk is dat de veilige bovengrens voor vitamine B6 via voeding wordt overschreden, ook bij hoge consumptie. De gevallen van zenuwschade die in de literatuur en bij bijwerkingencentra zijn gemeld, betreffen vrijwel uitsluitend langdurig gebruik van supplementen.

Wanneer voeding theoretisch een rol zou kunnen spelen

Alleen in uitzonderlijke, kunstmatige situaties zou voeding bijdragen aan een te hoge inname. Denk aan extreem eenzijdige diëten of een combinatie van sterk verrijkte producten én supplementen. Dat staat ver af van een normaal eetpatroon.

Hoe wordt vitamine B6-vergiftiging vastgesteld?

Het vaststellen van vitamine B6-vergiftiging vraagt om zorgvuldige medische beoordeling. Er bestaat geen snelle thuistest of enkelvoudige meting die de diagnose sluitend maakt. Artsen kijken daarom vooral naar het totaalbeeld: klachten, gebruiksgeschiedenis en aanvullend onderzoek.

Het belang van het gesprek

De eerste en vaak belangrijkste stap is de anamnese, het medische gesprek. Daarbij wordt expliciet gevraagd naar supplementgebruik. Dat blijkt cruciaal, omdat vitaminepreparaten lang niet altijd als medicatie worden gezien en daardoor gemakkelijk ongenoemd blijven.

De arts let op vragen als:
hoe lang worden supplementen gebruikt, in welke dosering en in welke combinaties? Juist die tijdsfactor geeft richting. Langdurig dagelijks gebruik van vitamine B6 maakt de diagnose aannemelijker, zeker bij typische zenuwklachten.

Onderzoek en uitsluiting van andere oorzaken

Bloedonderzoek kan worden ingezet om het vitamine B6-gehalte te bepalen, meestal in de vorm van pyridoxal-5-fosfaat. Een verhoogde waarde kan de verdenking ondersteunen, maar is geen sluitend bewijs. De bloedwaarde zegt namelijk weinig over de hoeveelheid vitamine B6 die zich in zenuwweefsel heeft opgehoopt.

Daarnaast zal een arts andere oorzaken van neuropathie uitsluiten. Denk aan diabetes, alcoholgebruik, vitaminetekorten, schildklierproblemen of zenuwbeknelling. Soms volgt aanvullend neurologisch onderzoek, zoals zenuwgeleidingsonderzoek, om de aard van de schade beter in kaart te brengen.

De diagnose is daarmee zelden zwart-wit. Het is een klinische afweging, waarin patroonherkenning centraal staat. Wie typische klachten heeft én langdurig vitamine B6 gebruikt, zit vaak dichter bij de oorzaak dan op het eerste gezicht lijkt.

Wat kun je doen bij een teveel aan vitamine B6?

De behandeling van vitamine B6-vergiftiging is in wezen eenvoudig, maar vraagt geduld en discipline. Er bestaat geen medicijn dat de schade direct herstelt. Het herstel begint bij het wegnemen van de oorzaak.

Stoppen met de bron

De eerste en belangrijkste stap is direct stoppen met alle supplementen die vitamine B6 bevatten. Dat geldt niet alleen voor losse B6-preparaten, maar ook voor multivitaminen, magnesiumcomplexen, sportformules en energieproducten. Juist die combinaties zorgen vaak voor de hoogste, onbedoelde innames.

Dit stoppen is geen afbouw of overgangsregime. Bij vermoeden van B6-vergiftiging geldt: stoppen betekent stoppen. Via voeding blijft de inname ruim binnen veilige grenzen; daar hoef je niets aan te veranderen.

Wat je kunt verwachten van het herstel

Herstel verloopt meestal traag en geleidelijk. In de eerste weken kunnen klachten zelfs tijdelijk wat duidelijker worden. Dat is geen verslechtering van de schade, maar een teken dat het zenuwstelsel zich aanpast aan het wegvallen van de overmaat.

Bij veel mensen nemen tintelingen en gevoelsstoornissen in de loop van maanden af. Soms verdwijnen ze volledig, soms blijft er restklacht bestaan. De snelheid en volledigheid van herstel hangen sterk af van hoe lang en hoe hoog de vitamine B6-inname was.

Wanneer naar de huisarts?

Contact met de huisarts is verstandig bij aanhoudende tintelingen, doofheid of coördinatieproblemen, zeker als er langdurig supplementen zijn gebruikt. De arts kan meekijken, andere oorzaken uitsluiten en zo nodig verwijzen naar een neuroloog.

Extra vitaminen innemen om het herstel te versnellen heeft geen bewezen nut en kan zelfs contraproductief zijn. Rust, tijd en het vermijden van verdere belasting vormen de kern van het herstelproces.

Een oudere vrouw zit aan een bureau tegenover een arts in een witte jas met een stethoscoop om de nek. De arts kijkt vriendelijk en luistert aandachtig terwijl hij notities maakt op een clipboard. Ze bevinden zich in een lichte ruimte met grote ramen op de achtergrond. De sfeer is rustig en professioneel, typisch voor een medisch consult.
Huisarts raadplegen / Bron: Syda Productions/Shutterstock.com

Is het herstel altijd volledig?

Dat is de vraag die vrijwel iedereen stelt, en terecht. Het eerlijke antwoord luidt: vaak wel, maar niet altijd. Het herstel bij vitamine B6-vergiftiging hangt sterk af van timing, duur en dosering.

Tijd als beslissende factor

Wanneer de oorzaak vroeg wordt herkend en supplementen tijdig worden gestopt, is het herstel in veel gevallen goed. Zenuwweefsel heeft het vermogen zich te herstellen, maar doet dat langzaam. Maanden zijn eerder regel dan uitzondering. In die periode nemen tintelingen, doofheid en onzeker lopen geleidelijk af.

Wordt de overbelasting echter jarenlang voortgezet, dan kan de schade dieper ingrijpen. In dat geval blijven soms restklachten bestaan, zoals een verminderd gevoel in de voeten of een blijvende kwetsbaarheid bij inspanning. Dat betekent niet dat er geen verbetering optreedt, maar wel dat herstel onvolledig kan zijn.

Waarom vroege herkenning cruciaal is

Vitamine B6-vergiftiging is geen alles-of-niets-aandoening. Het is een continuüm. Hoe langer het zenuwstelsel wordt blootgesteld aan een teveel, hoe moeilijker het wordt om volledig terug te keren naar de oude situatie. Dat maakt vroege signalen, hoe vaag ook, van groot belang.

Juist omdat de klachten langzaam ontstaan en het supplement vaak als onschuldig wordt gezien, gaat er kostbare tijd verloren. Nochtans geldt hier een eenvoudige medische waarheid: hoe eerder de belasting stopt, hoe groter de kans op volledig herstel.

Leven na B6-vergiftiging

Na herstel is extra voorzichtigheid met supplementen verstandig. Dat betekent niet dat vitamine B6 voortaan vermeden moet worden, maar wel dat vertrouwen op voeding de veiligste route blijft. Het lichaam weet daar, zoals zo vaak, beter raad mee dan met geconcentreerde pillen.

De conclusie is nuchter, maar hoopgevend: vitamine B6-vergiftiging is meestal omkeerbaar, mits zij op tijd wordt herkend en serieus wordt genomen. 

Moet je bang zijn voor vitamine B6?

Nee, bang hoeft je niet te zijn. Wel alert. Vitamine B6 is een essentiële voedingsstof die het lichaam dagelijks nodig heeft om goed te functioneren. Via gewone voeding levert zij precies wat nodig is, zonder het zenuwstelsel te belasten. In die context is vitamine B6 geen vijand, maar een stille bondgenoot.

Het probleem ontstaat pas wanneer vitamine B6 uit haar natuurlijke verband wordt gehaald en langdurig in hoge doseringen wordt ingenomen. Dan verandert een nuttige vitamine in een chronische belasting voor de zenuwen. Dat risico zit niet in brood, aardappelen of bananen, maar in supplementen die worden geslikt alsof zij altijd onschuldig zijn.

Wie zonder medische indicatie langdurig vitamine B6 slikt, doet er goed aan zich af te vragen wat het doel is. Meer energie, minder stress of betere weerstand klinken aantrekkelijk, maar zijn zelden afhankelijk van extra B6. Het lichaam kent zijn grenzen, ook bij vitaminen.

Casus van een 73-jarige man

Deze casus uit de medische literatuur beschrijft een 73-jarige man met progressieve perifere neuropathie, veroorzaakt door vitamine B6-toxiciteit, ondanks een dagelijkse inname van slechts 6 mg via een multivitamine.1Paluszny A, Qiu S. Vitamin B6 Toxicity Secondary to Daily Multivitamin Use: A Case Report. Cureus. 2023 Nov 14;15(11):e48792. doi: 10.7759/cureus.48792. PMID: 38098895; PMCID: PMC10720370. Perifere neuropathie is een aandoening waarbij de zenuwen in de ledematen, zoals de armen en benen, beschadigd raken, wat leidt tot gevoelloosheid, tintelingen, en pijn.

De 73-jarige man presenteerde zich met een driejarige geschiedenis van progressieve perifere neuropathie. Hij ervoer aanvankelijk gevoelloosheid in zijn benen, vooral ’s nachts. Bij lichamelijk onderzoek waren zijn polsslag, spierkracht, reflexen, manier van lopen (gang) en mentale toestand normaal. Echter, zijn vibratiezin (het vermogen om trillingen te voelen) was verminderd in zijn linker enkel en hij had een verminderde monofilamentsensatie (het vermogen om lichte aanrakingen te voelen) in beide benen. Bloedonderzoeken waren normaal en eerdere onderzoeken leverden geen afwijkingen op.

In de maanden die volgden, verergerden zijn symptomen en ontwikkelde hij duizeligheid. Herhaalde evaluaties toonden een serum vitamine B6-niveau van 259,9 nmol/L, wat veel hoger is dan de referentiewaarden (de normaalwaarden). De patiënt had al meer dan tien jaar dagelijks een multivitamine met 6 mg vitamine B6 genomen, waarmee hij op advies van de arts moest stoppen. Hij at verder gezond en gevarieerd en er waren geen andere bronnen van vitamine B6. Na het stoppen van de multivitamine, meldde hij enige verlichting van zijn klachten.

Illustratie van een 73-jarige man met perifere neuropathie door langdurig gebruik van een multivitamine met vitamine B6, met tintelingen en gevoelsverlies in de benen, verhoogde B6-bloedwaarde en geleidelijke verbetering na het stoppen van het supplement.
Casus uit de medische literatuur: een 73-jarige man ontwikkelde progressieve perifere neuropathie na jarenlang dagelijks gebruik van een multivitamine met 6 mg vitamine B6; na stoppen namen de klachten geleidelijk af. / Bron: Martin Sulman

‘Een boekje open over vitamine B6-vergiftiging’

In “Een boekje open over vitamine B6-vergiftiging” vertelt Emma W. Brouwer over haar ervaring met vitamine B6-vergiftiging. Ze is niet de enige die deze aandoening heeft opgelopen. Veel mensen worden nog steeds ziek door het slikken van te veel vitamine B6. Het boek benadrukt dat een vitamine B6-vergiftiging eenvoudig te voorkomen is, wat het des te schrijnender maakt.

Het Bijwerkingencentrum Lareb ontving in 2016 meer dan tachtig meldingen van klachten na overmatig gebruik van vitamine B6; inmiddels gaat het om ruim tweehonderd meldingen. Ondanks dat bekend is dat hoge doseringen vitamine B6 zenuwschade kunnen veroorzaken, blijven er meldingen komen zolang mensen niet goed geïnformeerd zijn en fabrikanten onbeperkte hoeveelheden vitamine B6 in supplementen mogen stoppen.

In het boek behandelt Brouwer de volgende onderwerpen:

  • Hoe ontstaat een vitamine B6-vergiftiging?
  • Wat zijn de symptomen?
  • Hoe kun je ervan genezen?

Ze bundelde informatie en ervaringen van zichzelf en anderen om anderen te helpen en te waarschuwen. Zenuwschade door te veel vitamine B6 is een ernstig probleem dat voorkomen kan worden door betere informatie en regulering.

Vrouw leest het boek ‘Een boekje open over vitamine B6-vergiftiging’ in een warme huiskamer met kunst aan de muur.
Een lezer verdiept zich in het boek Een boekje open over vitamine B6-vergiftiging van Emma W. Brouwer, in een rustige en artistieke huiselijke omgeving. / Bron: Martin Sulman

Lees verder

Wie zich verdiept in vitamine B6-vergiftiging merkt al snel dat dit onderwerp raakt aan een breder veld van micronutriënten, zenuwfunctie en medicijngebruik. Zo laat het artikel over het niacine flush-effect bij vitamine B3 zien dat ook andere vitaminen bij hogere doseringen onverwachte lichamelijke reacties kunnen geven. De bespreking van vitamine B12 sluit hier logisch op aan; B12 speelt een sleutelrol bij de aanmaak van rode bloedcellen en het functioneren van zenuwen, en een tekort kan eveneens neuropathische klachten veroorzaken. Dat maakt het onderscheid tussen verschillende vitaminen en hun effecten des te belangrijker wanneer tintelingen, doofheid of branderige sensaties optreden.

Ook medicatie kan dit beeld beïnvloeden. Artikelen over esomeprazol, omeprazol en pantoprazol laten zien hoe maagzuurremmers de opname van vitamines en mineralen kunnen verstoren, met indirecte gevolgen voor het zenuwstelsel. Bij klachten als traag denken, zoals beschreven bij bradyfrenie, of een branderig gevoel van de huid zonder uitslag, zoals bij neuropathische jeuk, komt telkens dezelfde denkstap terug: ligt de oorzaak in de hersenen, de zenuwen, voeding of medicatie? Samen vormen deze pagina’s een netwerk van achtergrondinformatie dat helpt om klachten niet geïsoleerd te bekijken, maar te plaatsen binnen het geheel van voeding, supplementgebruik en farmacologische invloeden op het lichaam.

Disclaimer

De informatie in dit artikel is bedoeld ter algemene voorlichting en kan niet worden beschouwd als medisch advies. De inhoud vervangt geen consult bij een arts, apotheker of andere gekwalificeerde zorgverlener. Bij aanhoudende klachten, twijfel over supplementgebruik of het vermoeden van bijwerkingen wordt aangeraden contact op te nemen met de huisarts. Aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.

Bronnen

Reacties, vragen en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel over een vitamine B6-vergiftiging. Je kunt bijvoorbeeld tips geven of je ervaringen delen. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.