Menstruatie en ADHD: als je cyclus je brein op hol jaagt

Last Updated on 12 augustus 2025 by M.G. Sulman

De dagen vóór haar menstruatie lijken haar gedachten op hol geslagen paarden: ze steigeren, galopperen, weigeren samen te werken. Plots vergeet ze afspraken, verliest ze haar sleutels vijf keer op een dag en barst ze in tranen uit omdat de pindakaas op is. Nee, dit is geen gewone PMS – dit is een neurobiologische storm in een reeds overactief brein. Want bij vrouwen met ADHD is de hormonale cyclus zelden slechts een voetnoot; het is een versterker, een saboteur, een onzichtbare regisseur die dopamine laat dansen en emoties ongefilterd binnenlaat. En toch? Wordt er nauwelijks over gesproken.

Jonge vrouw met ADHD zit peinzend aan tafel met haar hoofd op haar hand, voor zich een planner vol notities; ze kijkt licht gefrustreerd en overprikkeld.
Soms lijkt je hoofd niet van jou. En dan is het ook nog dag 27 / Bron: Martin Sulman

De cyclus als neurochemische stoorzender

Menstruatie is nooit slechts een kwestie van bloed en buikpijn. Voor vrouwen met ADHD is het vooral een neurochemische beproeving: oestrogeen, progesteron, dopamine – het hele hormonale ensemble raakt uit balans, met een cascade aan gevolgen voor stemming, focus en impulscontrole. En laat net die functies nu al broos zijn bij mensen met ADHD.

Wat gebeurt er in je hoofd?

Rond dag 21 van de cyclus – het beruchte luteale dal – keldert het oestrogeen. En oestrogeen is, zo blijkt uit onderzoek, geen louter vrouwelijk vruchtbaarheidshormoon, maar ook een dopaminerge influencer. Minder oestrogeen betekent minder dopamine. En minder dopamine? Dat betekent: minder executieve functies, minder prikkelmodulatie, minder rem. Alsof je prefrontale cortex plots op vakantie is – zonder afscheidsbriefje.

🧠 “Ik werd huilerig, kon geen prioriteiten stellen, vergat simpele dingen en kreeg ruzie om niets. En dan moest mijn menstruatie nog beginnen.”
– vrouw met ADHD, 34 jaar

Symptomen die vaak optreden vóór de menstruatie:

  • Onrust en innerlijke gejaagdheid

  • Moeite met focussen, ook op simpele taken

  • Emotionele labiliteit: van euforie naar wanhoop in 30 minuten

  • Vergeetachtigheid (in extremis)

  • Impulsieve uitbarstingen, plots veel geld uitgeven of ruzie maken

  • Moeite met slapen ondanks uitputting

  • Verhoogde frustratietolerantie (denk: woede om een lege pindakaaspot)

Niet zelden wordt dit patroon weggezet als gewoon PMS – maar bij vrouwen met ADHD is het vaak scherper, langduriger, en vooral: verstorender. Waar anderen last hebben van prikkelbaarheid, ervaren zij soms het gevoel dat hun hersenen hen verlaten.

Hoe herken je ADHD-verergering tijdens de menstruatie?

Bij vrouwen met ADHD verandert de week voor de menstruatie vaak in een soort psychische hindernisbaan. De ene dag is ze overprikkeld en vergeetachtig, de volgende hyperemotioneel en chaotisch. Niet zelden herkent ze zichzelf nauwelijks: “Dit bén ik niet, dit is m’n cyclus die mijn brein kaapt.”

Typisch gedrag vóór en tijdens menstruatie

Hieronder enkele gedragspatronen die opvallend vaak worden gemeld:

📌 Concentratieverlies deluxe

– Afspraken worden vergeten, zelfs met herinneringen.
– Lezen? Zeven keer dezelfde zin.
– Kleine taken voelen als een eindeloze klim.

📌 Verhoogde impulsiviteit

– Plotse aankopen (‘gewoon, omdat ik het wil!’).
– Snauwen zonder filter.
– Plots een nieuwe afspraak plannen in een al overvolle week.

📌 Emotionele rollercoaster

– Overweldigd raken door kleine prikkels (lawaai, kritiek, tekstberichten).
– Plots huilen zonder duidelijke reden.
– Opeens het gevoel hebben ‘alles verkeerd te doen’ – gevolgd door schuldgevoel.

📌 Desorganisatie

– Sleutels kwijt, tas vergeten, telefoon in de koelkast.
– Geen overzicht op tijd, geld of planning.
– Planner dichtgooien met de woorden: “Ik weet het niet meer.”

📌 Zelfverwijt en overcompensatie

– Zichzelf verwijten dat ze “altijd alles verpest”.
– Compulsief schoonmaken of reorganiseren om grip te krijgen.
– Zich sociaal terugtrekken uit schaamte of overprikkeling.

Mini-check: Wanneer wordt je ADHD-cyclus ‘een ding’?

Beantwoord je (of zij) meerdere van deze vragen met ja, dan loont het om je cyclus in kaart te brengen en aanpassingen te overwegen.

  • Heb je élke maand een duidelijk patroon van verergering in gedrag vóór je menstruatie?

  • Voel je je rond dag 21–28 structureel minder stabiel of functioneel?

  • Hebben anderen vaker conflicten met je in die periode?

  • Ervaar je op het werk of school dan meer problemen met overzicht, timing en communicatie?

  • Heb je die week veel meer moeite met prikkels of geluiden?

📅 Tip: Houd een cyclusdagboek bij (eventueel via een app zoals Clue, maar ook een papieren schema werkt prima). Noteer niet alleen fysieke symptomen, maar ook focus, stemming, zelfvertrouwen en gedrag.

De afbeelding toont een persoon die in een notitieboekje schrijft.
Dagboekje bijhouden / Bron: Pixabay

Praktische strategieën voor rust in het ADHD-hoofd

De menstruatie kun je niet afschaffen – maar je kunt wel leren meebewegen met de hormonale golven. Voor vrouwen met ADHD betekent dat: vooruitdenken, voorsorteren en verzachten. Niet proberen om alles te blijven doen zoals altijd, maar juist slim anticiperen op de cyclus als neurochemische spelbreker.

Plan minder in je ‘stormweek’

Als je weet dat je brein rond dag 21 tot 28 minder betrouwbaar is, blok dan alvast ruimte in je agenda. Geen grote deadlines, geen overvolle sociale weekenden.

“Plan wat kan, schrap wat stoort.”

Zet desnoods elke maand een alert in je telefoon: Let op, PMS-week begint over 2 dagen. Leg de lat lager.

Minimaliseer sensorische prikkels

Je lijf voelt dan al als een overbelaste zendmast. Dus:

  • Kies voor zachte, loszittende kleding

  • Vermijd geurige producten (parfum, deodorant met bloemengeur)

  • Zet meldingen op je telefoon tijdelijk uit

  • Werk bij voorkeur in een rustige omgeving of met noise cancelling headphones

Zorg voor dopamine op een vriendelijke manier

Niet via chaos of conflict, maar via:

  • Korte wandelingen in de natuur

  • Luisteren naar favoriete muziek

  • Creatief prutsen (tekenen, breien, moodboard maken)

  • Koken met texturen waar je van houdt

ADHD-hersenen hongeren naar stimulatie. Bied die proactief aan, voordat ze ontsporen.

Denk voeding en supplementen niet weg

Er zijn aanwijzingen dat magnesium, omega 3 en vitamine B6 kunnen helpen bij PMS-symptomen, vooral bij ADHD-vrouwen. Geen wondermiddel – maar vaak een puzzelstukje dat net de rand gladstrijkt.
Koffie en suiker kunnen tijdelijk euforie geven, maar versterken vaak de crash. Let op met overcompenseren via voeding.

Bouw vaste routines in voor kritieke dagen

Voorzie jezelf van een dagstructuur die je hoofd ontlast:

  • Vaste plek voor sleutels

  • Eten vooraf klaargezet (vb. soep in de vriezer)

  • Reminder op je spiegel: “Je hoofd is tijdelijk mistig. Je waarde is dat niet.”

🪞 Zelfzorg is geen luxe, doch noodzaak. Zeker als je brein op dag 26 besluit om anarchie te bedrijven.

Wanneer is het meer dan PMS? (PMDD & ADHD)

Iedereen heeft wel eens een rotdag voor de menstruatie, nietwaar? Maar bij sommige vrouwen met ADHD is het geen “lastig dagje” – het is een cyclische implosie. Ruzie met alles en iedereen, huilbuien waar geen bodem in zit, woede-uitbarstingen die hen zelf ook verrassen, depressieve gevoelens zonder reden… En dat élke maand, als een klok. Dit kan wijzen op PMDD – een onderschat en vaak ongediagnosticeerd zusje van PMS.

Wat is PMDD?

Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) is een ernstige stemmingsstoornis die optreedt in de tweede helft van de menstruatiecyclus. Bij vrouwen met ADHD komt het bovengemiddeld vaak voor. Niet omdat ze zwakker zijn, maar omdat hun brein al kwetsbaarder reageert op hormonale schommelingen. Dopamine, serotonine, oestrogeen: het hele cocktailglas wankelt.

Symptomen van PMDD bij ADHD:

  • Intense stemmingswisselingen, vaak zonder duidelijke aanleiding

  • Agressieve uitvallen of woede die niet te remmen is

  • Overdreven zelfkritiek of zelfhaat (“ik verpest alles”)

  • Extreme vermoeidheid, maar toch slapeloosheid

  • Zwaar gevoel in hoofd, lijf én ziel

  • Gedachten aan stoppen, verdwijnen, jezelf onzichtbaar maken

🗣️ “Elke maand dacht ik dat ik mezelf opnieuw moest uitvinden. Tot ik begreep: het was mijn cyclus, niet mijn karakter.”

Wanneer hulp zoeken?

Als deze klachten je functioneren of relaties ernstig beïnvloeden, is het tijd om professionele hulp in te schakelen. PMDD vereist een andere aanpak dan gewone PMS. Denk aan:

  • Psycho-educatie: leren herkennen wat van de cyclus is en wat van jou

  • Medicatie: soms SSRI’s in de tweede helft van de cyclus

  • Hormoonregulatie: zoals de pil of spiraal (werkt niet voor iedereen even goed!)

  • Cognitieve gedragstherapie gericht op cyclusgebonden emoties

Let op bij ADHD:

Bij vrouwen met ADHD kan PMDD extra verwarrend zijn, omdat het de ADHD-maskering ondermijnt. Wat normaal nog redelijk beheersbaar is, wordt dan ineens rauw en ongrijpbaar. Daardoor komt de diagnose vaak niet op tafel – óf wordt foutief gelabeld als depressie of borderline.

🕯️ PMDD is geen aanstellerij, geen zwakte, geen karakterfout. Het is een hormonale stoornis met reële impact – en er is hulp.

Voor de buitenwereld zie je er ‘gewoon moe’ uit. Maar vanbinnen woedt een cyclus van somberte, paniek en zelftwijfel — elke maand opnieuw. / Bron: Martin Sulman

Leven met een cyclus én een turbohoofd

Het voelt soms oneerlijk, onvoorspelbaar, ontmoedigend: net als je denkt grip te krijgen op je ADHD, slaat je eigen cyclus je brein onderuit. Een uur geleden had je nog ideeën, plannen, energie – en nu? Alles voelt plakkerig, ongericht, te veel. Je gedachten schieten alle kanten op en je emoties? Die passen niet meer in je lijf.

Toch ben je niet kapot. Je bent niet zwak. Je bent iemand met een gevoelig zenuwstelsel, dat elke maand opnieuw in dialoog treedt met een lichaam vol fluctuaties. Dat is geen gebrek – dat is complexiteit.

Wat helpt?

  • Accepteer dat je cyclus invloed mag hebben. Je hoeft niet elke dag even scherp, sociaal of productief te zijn.

  • Praat erover. Met andere vrouwen, met je huisarts, met je partner. Zichtbaar maken is het begin van regie.

  • Zie je cyclus als een natuurlijke ritmiek, geen defect. Zoals eb en vloed – soms trekt alles zich terug, maar altijd komt het terug.

“Het is niet zo dat ik iedere maand opnieuw stukga.
Het is eerder alsof ik maandelijks een ander hoofdstuk betreed, met zijn eigen stem en ritme.
En leren luisteren… dát is mijn werk.”

Geraadpleegde bronnen

  • Quinn, P. O., & Madhoo, M. (2014)
    A review of attention-deficit/hyperactivity disorder in women and girls: uncovering this hidden diagnosis.
    🔗 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4195638/

  • Clue (n.d.)
    9 Tips for PMS Relief – en uitleg over premenstrual magnification bij ADHD
    🔗 https://helloclue.com/articles/cycle-a-z/9-tips-for-pms-relief

  • ADDitude Magazine (2025)
    Menstrual Cycle Phases: Cycle Syncing with ADHD
    🔗 https://www.additudemag.com/menstrual-cycle-phases-cycle-syncing-adhd/

  • International Association for Premenstrual Disorders (IAPMD) (n.d.)
    ADHD and PMDD: What We Know and What We Need
    🔗 https://iapmd.org/adhd

  • The Guardian (29 nov. 2024)
    What is ADHD? How do you get a diagnosis – and can you only treat it with drugs?
    🔗 https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2024/nov/29/what-is-adhd-how-do-you-get-a-diagnosis-and-can-you-only-treat-it-with-drugs-all-your-questions-answered-by-experts

💬 Reacties en ervaringen

Herken jij jezelf in dit artikel? Heb jij (of je dochter, partner of cliënt) ervaring met ADHD en een hormonale cyclus die af en toe alles overhoop gooit? We horen graag van je.

📝 Deel je ervaring, stel je vraag of geef een tip aan anderen die ook leven met een snel brein en een gevoelig lichaam. Het mag persoonlijk, kwetsbaar, praktisch of gewoon… wat jij kwijt wil.

🔒 Let op: Reacties worden niet automatisch gepubliceerd. Wij lezen alle bijdragen eerst handmatig, om spam of ongepaste inhoud te filteren. Soms kan dit enkele uren duren. Maar jouw stem telt.

“Wat voor jou vanzelfsprekend is, kan voor een ander een openbaring zijn.”