Last Updated on 3 februari 2022 by M.G. Sulman

Een steenpuist is  een acute pijnlijke ontsteking van een haarzakje of talgklier, veroorzaakt door een infectie met bacteriën. Het begint over het algemeen als een rood, gevoelig gebied. Na verloop van tijd wordt het gebied stevig en hard. De infectie beschadigt de huidcellen en holt het weefsel uit. Je immuunsysteem reageert met witte bloedcellen, die het centrum van de infectie vullen. Op de rode zwelling verschijnt een puskop: de steenpuist is geboren. Deze puskop kan opengaan en vanzelf leeglopen. Zo niet, van zal de huisarts een sneetje in de puist maken. Je moet nooit zelf een steenpuist uitknijpen. 

Steenpuist
Steenpuist / Bron: Wikimedia Commons

Wat is een steenpuist?

Een steenpuist is een met pus gevulde bult die zich in de huid ontwikkelt. Het is een rode zwelling waar een puskop opkomt. Een karbonkel is een steenpuist die groter en ernstiger is dan een gewone steenpuist. Een steenpuist begint meestal als een rode zwelling, die snel groter wordt en zich vult met pus. Steenpuisten worden meestal veroorzaakt door de bacterie Staphylococcus aureus.

Deze pijnlijke huidabcessen zijn het gevolg van bacteriën die een haarzakje of talgklier infecteren. Ze komen vaak voor op het gezicht, de nek, oksels, billen en dijen, maar kunnen in principe overal op je lichaam de kop opsteken.

Synoniemen

De medische naam voor een steenpuist is furunkel.

Symptomen van een steenpuist

Rode zwelling met ene puskop

Een steenpuist is een rode, gezwollen bult omgeven door een rode, geïrriteerde huid. Gewoonlijk vormen zich een of meer kleine puskopjes in het midden. Deze zijn gevuld met een witte of gele pusachtige vloeistof. Soms genezen steenpuisten zonder een puskop te vormen.

Omvang

Steenpuisten zijn er in alle maten. Ze kunnen aanvangen ter grootte van een erwt en uitgroeien tot de grootte van een golfbal. Dit kan in rap tempo gebeuren.

Voorkeursplekken

Een steenpuist kan overal op het lichaam voorkomen. Ze komen het meest voor op het gezicht, de nek, de oksels, de billen en de dijen.

Andere klachten

De huid kan jeuken vóórdat er daadwerkelijk een steenpuist te zien is. Zodra de puist ontstaat, kun je je vermoeid of ziek voelen.

Steenpuist
Steenpuist / Bron: Wikimedia Commons

Complicaties

De meest voorkomende complicaties van steenpuisten zijn littekens en een ontsteking van het nabijgelegen lymfeklierstation. In dat geval zijn de lymfeklieren vergroot en pijnlijk. Soms ontstaat er een wondroos of zelfs bloedvergiftiging, wanneer de bacteriën in het bloedbaan terechtkomen.

Wanneer een steenpuist openbarst, verschijnt er aanvankelijk een schijnbaar stevige, witachtig gekleurde pus, dan volgt de eigenlijke pus en wat bloed

Oorzaken van steenpuisten

De meeste steenpuisten worden veroorzaakt door stafylokokkenbacteriën. Stafylokokken behoren tot de ‘gewone’ huidbacteriën. Deze bacterie komt het lichaam binnen via kleine inkepingen of sneetjes in de huid of kan via een haar naar de follikel reizen. De volgende factoren maken je vatbaarder voor huidinfecties:

  • fors overgewicht of obesitas
  • het hebben van een huidaandoening, zoals eczeem (doordat de huid stuk is, treden er makkelijker virale en bacteriële infecties op, de verstoorde huidbarrière biedt immers een porte d’entrée voor de ziekteverwekkers)
  • een verzwakt immuunsysteem, kanker of diabetes (deze aandoeningen maken het voor je lichaam moeilijker om infecties te bestrijden)
  • slechte (eenzijdige) voeding
  • slechte hygiëne
  • blootstelling aan agressieve chemicaliën die de huid irriteren

Onderzoek en diagnose

Je huisarts kan een steenpuist meestal diagnosticeren op basis van hoe het eruit ziet. In de meeste gevallen is er geen verder onderzoek nodig. Soms zal de huisarts echter wél verder onderzoek willen doen. Bijvoorbeeld om te kijken of je drager bent van de stafylokok. Dit kan het geval zijn bij steeds terugkerende steenpuisten. Het steeds terugkomen van steenpuisten wordt furunculose genoemd. Bij grofweg 40% van de volwassenen worden deze bacteriën in de neus gevonden; de zogenaamde ‘neusdragers’. Met een droog wattenstaafje zal de huisarts wat slijm uit je neus afnemen. Het slijm wordt vervolgens onderzocht in het laboratorium via een zogeheten kweek.

Behandeling van een steenpuist

Warm kompres

Steenpuisten kunnen vanzelf genezen na een periode van jeuk en milde pijn. Vaak worden ze pijnlijker naarmate de pus zich ophoopt. De puist breekt vaak vanzelf open en geneest dan binnen één tot twee weken. Je kan dit proces bespoedigen door meerdere keren per dag warme, vochtige kompressen op de steenpuist te plaatsen.  Zo zal de steenpuist eerder rijpen. Een warm en vochtig kompres kan bijvoorbeeld bestaan uit een in warm water gedrenkte schone doek of pluk verbandwatten). Deze leg je dan op het ontstoken gebied. Dit werkt bovendien pijnstillend.

Als de puskop is opengebroken, kun je de huid met lauwwarm water afspoelen. Daarna het wondje met een pleister afdekken. Blijft er (veel) pus uit het wondje stromen, dan is het verstandig om het af te dekken met een verbandje of gaasje.

Niet uitknijpen

Knijp nooit een steenpuist uit of probeer het thuis niet open te snijden. Dit kan de infectie verspreiden.

Medische interventies

Soms moet de huisarts een sneetje in de puist maken om de pus eruit te laten lopen. Soms is een antibioticum nodig, zoals bij koorts of verminderde weerstand.

Andere maatregelen

Neem de volgende maatregelen om te voorkomen dat je de bacteriën verspreidt naar andere mensen of naar andere plekken op je eigen huid.

  • Raak de steenpuist niet aan.
  • Was je handen met water en zeep als je de steenpuist hebt aangeraakt.
  • Was sowieso regelmatig je handen met zeep en droog ze goed af.
  • Gebruik altijd je eigen washand en handdoek en neem elke dag een nieuwe washand en handdoek.
  • Houd je nagels kort.
  • Was kleding, washandjes, handdoeken en lakens of andere items die in contact zijn geweest met besmette gebieden in warm water. Wassen op 60°C is perfect.

Prognose

De meeste steenpuisten genezen goed en verdwijnen binnen ongeveer twee tot drie weken. Een steenpuist veroorzaakt meestal geen ernstige of langdurige gezondheidsproblemen. Een ernstige karbonkel (een steenpuist die groter en ernstiger is dan een gewone steenpuist) kan een litteken achterlaten nadat deze genezen is.

Preventie

Ondanks de beste hygiëne kan een steenpuist of karbonkel ontstaan. Je kunt steenpuisten echter voorkomen als je de volgende maatregelen in acht neemt:

  • Vermijd nauw contact met iemand die een stafylokokbesmetting, steenpuist of karbonkel heeft.
  • Was regelmatig je handen ,et water en zeep. Dit helpt de verspreiding van bacteriën tegengaan.
  • Deel of hergebruik washandjes, handdoeken en lakens niet.
  • Als je vaak last hebt van steenpuisten, dan kun je je lichaam 2 tot 3 keer per week wassen met een zeep of shampoo met chloorhexidine.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.