Fenegriek: gezond & vol geneeskracht en wat zijn de nadelen en is het gevaarlijk?

Last Updated on 9 januari 2025 by M.G. Sulman

Fenegriek is een plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie. Het is een kruid dat lijkt op klaver en de zaden ervan smaken als ahornsiroop. Ze worden gebruikt in eten en medicijnen. Oorspronkelijk komt fenegriek uit het Middellandse Zeegebied, Europa en Azië. Het is gezond en zit geneeskracht en vertraagt de opname van suiker en het stimuleert de aanmaak van insuline. Dit helpt bij het verlagen van je bloedsuikerspiegel en is daraom vooral gunstg voor mensen met diabetes. Ook kan het de niveaus van testosteron en oestrogeen verbeteren, wat je behoefte in seks kan verhogen. Vaak wordt fenegriek gebruikt voor diabetes, menstruatiekrampen, seksuele problemen, een vergrote prostaat, hoog cholesterol, zwaarlijvigheid en nog veel meer, maar wetenschappelijk bewijs ontbreekt vaak om deze toepassingen te ondersteunen. Maar kleven er ook nadelen aan en kan  fenegriekzaad gevaarlijk zijn?

Wat is fenegriek?

Fenegriek (Trigonella foenum-graecum) is een plant uit de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae of Leguminosae). Het is dus een plant die tot dezelfde familie behoort als bonen en erwten.

De plant lijkt op klavertjes en bloeit met gele bloemen. Mensen noemen het soms ook ‘Grieks hooi’. Je kunt het vinden in keukens en gerechten over de hele wereld. Vroeger groeide het in het gebied tussen de rivieren de Eufraat en de Tigris, bekend als Mesopotamië. Mensen wisten er al vanaf de oudheid over, vooral in plaatsen rond de Middellandse Zee. Nu wordt het ook verbouwd in landen in Centraal-Azië.

Fenegriek wordt al eeuwenlang gebruikt als geneeskruid in traditionele Indiase en Chinese geneeskunde. Het wordt voorgeschreven voor verschillende aandoeningen, waaronder artritis, astma, bronchitis, indigestie, maagzuuroprispingen, keelpijn, huidproblemen en libido-problemen. Bovendien wordt fenegriek soms gebruikt als natuurlijk middel voor vrouwen die grotere borsten willen, omdat het bio-identieke hormonen bevat.

Naamgeving

De Zweedse arts en plantkundige Carolus Linnaeus gaf het zijn officiële naam in 1753, maar het woord ‘foenum graecum’ komt eigenlijk van eerdere onderzoekers, Gaspard Bauhin en Leonhart Fuchs.

Voedingswaarde

De volgende voedingsstoffen worden in fenegriek aangetroffen, met hun gemiddelde hoeveelheid per 100 gram:

• Eiwitten: 23 gram
• Koolhydraten: 58 gram
• Vetten: 6 gram
• Vezels: 25 gram
• Calcium: 176 mg
• IJzer: 33 mg
• Magnesium: 191 mg
• Fosfor: 296 mg
• Kalium: 770 mg
• Natrium: 67 mg
• Zink: 2,5 mg
• Koper: 1,1 mg
• Mangaan: 1,2 mg
• Selenium: 6,3 mcg
• Vitamine A: 380 IU
• Vitamine B1 (Thiamine): 0,3 mg
• Vitamine B2 (Riboflavine): 0,4 mg
• Vitamine B3 (Niacine): 1,6 mg
• Vitamine B6: 0,6 mg
• Vitamine C: 3 mg

N.B.: Deze waarden zijn gemiddelden en variëren, afhankelijk van factoren zoals groeiomstandigheden en bereidingsmethoden.

Fenegriek is gezond en zit vol geneeskracht

Fenegriek kent de volgende gezondheidsvoordelen:

Melkproductie verhogen bij borstvoeding

Fenegriek kan een natuurlijke manier zijn om de productie van moedermelk te stimuleren. Onderzoek heeft aangetoond dat het drinken van fenegriekthee je melkproductie kan verhogen. Dit heeft een snellere gewichtstoename van borelingen tot gevolg.

In één onderzoek dronken nieuwe moeders gedurende 14 dagen kruidenthee met fenegriekzaden en merkten een significante toename van de melkproductie op.¹Ghasemi V, Kheirkhah M, Vahedi M. The Effect of Herbal Tea Containing Fenugreek Seed on the Signs of Breast Milk Sufficiency in Iranian Girl Infants. Iran Red Crescent Med J. 2015 Aug 15;17(8):e21848. doi: 10.5812/ircmj.21848. PMID: 26430522; PMCID: PMC4585338. Een ander onderzoek toonde aan dat afgekolfde moedermelk verdubbelde na consumptie van fenegriekthee in vergelijking met een placebogroep.²Turkyılmaz C, Onal E, Hirfanoglu IM, Turan O, Koç E, Ergenekon E, Atalay Y. The effect of galactagogue herbal tea on breast milk production and short-term catch-up of birth weight in the first week of life. J Altern Complement Med. 2011 Feb;17(2):139-42. doi: 10.1089/acm.2010.0090. Epub 2011 Jan 24. PMID: 21261516.

Testosteron verhogen

Fenegrieksupplementen worden soms door mannen gebruikt om hun testosteronniveaus te verhogen en hun libido (seksdrive) te verbeteren.

Studies tonen aan dat het innemen van fenegriek, vooral in combinatie met krachttraining, kan leiden tot een significante stijging van de testosteronniveaus. In één onderzoek steeg het testosteron bij mannen die gedurende 8 weken tweemaal daags 300 mg fenegriek innamen.³Wankhede S, Mohan V, Thakurdesai P. Beneficial effects of fenugreek glycoside supplementation in male subjects during resistance training: A randomized controlled pilot study. J Sport Health Sci. 2016 Jun;5(2):176-182. doi: 10.1016/j.jshs.2014.09.005. Epub 2015 Mar 7. Erratum in: J Sport Health Sci. 2018 Apr;7(2):251. PMID: 30356905; PMCID: PMC6191980.

Een ander onderzoek, waarbij mannen gedurende zes weken een supplement met 600 mg fenegriekextract namen samen met magnesium, zink en vitamine B6, meldde verbeteringen in kracht en seksuele functie.⁴Steels E, Rao A, Vitetta L. Physiological aspects of male libido enhanced by standardized Trigonella foenum-graecum extract and mineral formulation. Phytother Res. 2011 Sep;25(9):1294-300. doi: 10.1002/ptr.3360. Epub 2011 Feb 10. PMID: 21312304.

Verbetert de bloedsuikerspiegel en helpt bij diabetes

Fenegriek kan een nuttige rol spelen bij het beheersen van diabetes en het reguleren van je bloedsuikerspiegel. De bloedglucosespiegel is de hoeveelheid in het bloedplasma opgeloste glucose of bloedsuiker. De bloedsuikerspiegel wordt uitgedrukt in millimol per liter. Een normale nuchtere waarde ligt tussen de 4,0 en de 7,0 mmol/l.

Onderzoek toont aan dat regelmatige inname van fenegriekzaadpoeder gedurende twee maanden de nuchtere bloedsuikerspiegel, buikvet, body mass index (BMI) en hemoglobine A1c kan verlagen bij mensen met diabetes type 2.⁵Hassani SS, Fallahi Arezodar F, Esmaeili SS, Gholami-Fesharaki M. Effect of Fenugreek Use on Fasting Blood Glucose, Glycosylated Hemoglobin, Body Mass Index, Waist Circumference, Blood Pressure and Quality of Life in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus: A Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled Clinical Trials. Galen Med J. 2019 Mar 30;8:e1432. doi: 10.31661/gmj.v8i0.1432. PMID: 34466512; PMCID: PMC8344183.

Fenegriekpoeder en-zaden hebben een hoog vezelgehalte. Dat is gunstig voor het ondersteunen van je bloedsuikerspiegel, zelfs bij mensen zonder diabetes.

Verminderen van menstruatiekrampen

Kleine studies hebben aangetoond dat het innemen van fenegriekzaadpillen of het drinken van thee gemaakt van fenegriekzaden menstruatiepijn kan verminderen en de duur ervan kan verkorten. Hierdoor hoefden vrouwen minder extra pijnstillers te gebruiken tijdens hun menstruatie.

Hormonaal evenwicht verbeteren

Voor vrouwen na de menopauze kan fenegriekextract helpen bij het verminderen van ongemakken die verband houden met schommelende hormoonspiegels. Een goed uitgevoerde studie ontdekte dat het dagelijks innemen van fenegriek gedurende 90 dagen opvliegers significant verminderde in vergelijking met een placebo.

Maag-en darmproblemen tegengaan

Fenegriek wordt al lang gebruikt in de kruidengeneeskunde om verschillende spijsverteringsproblemen te behandelen. Het kan helpen bij een maagzweer, slokdarmontsteking, darmzweer, obstipatie, en winderigheid. Fenegriek bevat veel slijmstoffen, die helpen om de slijmlaag van de maag en darmen te beschermen. Dit kan bijdragen aan de verlichting van deze maag-darmproblemen.

Andere gezondheidsvoordelen

Voorlopig onderzoek wijst op verschillende andere mogelijke gezondheidsvoordelen van fenegriek:

Eetlustcontrole

Sommige studies suggereren dat fenegriek kan helpen bij het verminderen van de vetinname en eetlust. Deelnemers aan een 14-daags onderzoek verminderden spontaan hun totale vetinname met 17%.⁶Mathern JR, Raatz SK, Thomas W, Slavin JL. Effect of fenugreek fiber on satiety, blood glucose and insulin response and energy intake in obese subjects. Phytother Res. 2009 Nov;23(11):1543-8. doi: 10.1002/ptr.2795. PMID: 19353539.

Cholesterolwaarden

Er zijn aanwijzingen dat fenegriek kan helpen bij het verlagen van het cholesterol- en triglyceridengehalte.⁷Askarpour M, Alami F, Campbell MS, Venkatakrishnan K, Hadi A, Ghaedi E. Effect of fenugreek supplementation on blood lipids and body weight: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Ethnopharmacol. 2020 May 10;253:112538. doi: 10.1016/j.jep.2019.112538. Epub 2020 Feb 20. PMID: 32087319.

Maagzuur

Een kort onderzoek bij mensen met frequent brandend maagzuur toonde aan dat fenegriek hun symptomen verminderde, vergelijkbaar met maagzuurremmers.⁸DiSilvestro RA, Verbruggen MA, Offutt EJ. Anti-heartburn effects of a fenugreek fiber product. Phytother Res. 2011 Jan;25(1):88-91. doi: 10.1002/ptr.3229. PMID: 20623611.

Ontstekingsremmend effect

Fenegriek heeft ontstekingsremmende effecten aangetoond bij dieren, maar ânno 2025 is er meer onderzoek nodig om dit bij mensen te bevestigen.⁹G S, G L S, Pushpan CK, Nambisan B, A H. Evaluation of anti-arthritic potential of Trigonella foenum graecum L. (Fenugreek) mucilage against rheumatoid arthritis. Prostaglandins Other Lipid Mediat. 2018 Sep;138:48-53. doi: 10.1016/j.prostaglandins.2018.08.002. Epub 2018 Aug 11. PMID: 30107253.

Hoe fenegriek gebruiken?

Fenegriek is een kruid dat lijkt op klaver en zijn zaden smaken naar ahornsiroop. Mensen gebruiken het al lang in verschillende soorten gerechten.

Hier zijn wat manieren om fenegriek in je eten te verwerken:

• Voeg fenegriek toe aan warme gerechten zoals vegan rode linzensoep.
• Gebruik bevroren of gedroogde fenegriekbladeren om sauzen, curries en groenten op smaak te brengen.
• Week de zaden een nacht om ze zachter te maken.
• Gebruik fenegriek in gerechten die lang moeten koken, zodat de smaken goed kunnen doordringen.
• Je kunt fenegriekpoeder toevoegen aan je smoothie voor een extra gezonde boost. Probeer gewoon een theelepel fenegriekpoeder toe te voegen aan je favoriete smoothie-ingrediënten voordat je ze mixt. Het kan een subtiele smaak toevoegen die goed past bij vruchten zoals banaan, appel of sinaasappel. Geniet ervan!

In de meeste supermarkten kun je tegenwoordig fenegriekthee kopen. Deze wordt gebruikt voor verschillende gezondheidsproblemen zoals diabetes, menstruatiekrampen en ondersteuning bij borstvoeding.

Nadelen van fenegriek en is het gevaarlijk?

Fenegriek heeft de reputatie een krachtig kruidenmiddel te zijn. Dit kruid is geliefd vanwege zijn gezondheidsvoordelen. Van het stimuleren van borstvoeding tot het verbeteren van de spijsvertering, het lijkt bijna een magisch ingrediënt. Maar zoals met elke krachtige plant, komt fenegriek met een aantal kanttekeningen. Hoewel het in normale voedingshoeveelheden meestal veilig is, kunnen hoge doses en supplementen een ander verhaal vertellen. Laten we dieper ingaan op de nadelen van fenegriek, en of het in bepaalde situaties zelfs gevaarlijk kan zijn.

Hoge doseringen: Meer is niet altijd beter

Als je dacht dat je met fenegriek veilig in grote hoeveelheden kunt experimenteren, is het tijd om even op de rem te trappen. In normale hoeveelheden, zoals je ze in de keuken gebruikt, is er meestal niets aan de hand. Maar zodra je de overstap maakt naar supplementen of hoge doseringen, wordt het risico een stuk serieuzer. Te veel fenegriek kan namelijk leiden tot leverproblemen. Dat is niet iets om lichtzinnig op te nemen. Voorbeeld: stel je voor dat je, overtuigd door de positieve verhalen, elke dag grote hoeveelheden fenegriekcapsules slikt in de hoop op een wondermiddel. In plaats daarvan kun je eindigen met klachten zoals geelzucht, vermoeidheid en buikpijn door leverbeschadiging. Het devies? Houd je aan gematigde hoeveelheden en wees voorzichtig met supplementen.

Zwangerschap en kinderen: Fenegriek als een risico

Ben je zwanger of van plan om zwanger te worden? Dan moet je zeker fenegriek vermijden in hoge hoeveelheden. Hoewel het kruidenmiddel soms wordt aanbevolen om de melkproductie te stimuleren bij vrouwen die borstvoeding geven, kan het tijdens de zwangerschap samentrekkingen van de baarmoeder opwekken. Dit kan een risico op een vroeggeboorte met zich meebrengen. Denk aan het verschil tussen het strooien van wat fenegriekzaadjes in je curry en het dagelijks innemen van fenegrieksupplementen—het laatste kan een ongewenst effect hebben op je zwangerschap.

En het gevaar reikt verder dan alleen zwangere vrouwen: bij kinderen wordt het gebruik van fenegriek over het algemeen afgeraden. De jonge lever en nieren van kinderen kunnen gevoeliger reageren op kruiden en supplementen. Gebruik je het toch? Dan kunnen klachten zoals maagpijn of zelfs ademhalingsproblemen optreden.

Allergieën

Als je een bekend bent met een pinda-allergie, dan is het misschien tijd om ook met een kritisch oog naar fenegriek te kijken. Fenegriek behoort namelijk tot dezelfde plantenfamilie als pinda’s en kikkererwten, en kan daardoor allergische reacties uitlokken. Mensen met een pinda-allergie lopen het risico op astmatische symptomen, zoals kortademigheid en benauwdheid, na het gebruik van fenegriek. Stel je voor dat je een kruidenthee met fenegriek drinkt, nietsvermoedend, en plotseling te maken krijgt met een allergische reactie. Het is altijd beter om fenegriek te vermijden als je bekend bent met deze allergieën.

Hormonale werking: Niet geschikt voor iedereen

Fenegriek staat bekend om zijn hormonale werking. Dit komt doordat het fyto-oestrogenen bevat—plantaardige stoffen die de hormoonhuishouding kunnen beïnvloeden. Dit is op zich goed nieuws voor vrouwen die hun oestrogeenspiegels willen balanceren, maar het kan een gevaar zijn voor vrouwen met een voorgeschiedenis van hormoongerelateerde kankers, zoals borstkanker of baarmoederkanker. Fyto-oestrogenen kunnen de werking van oestrogeen nabootsen in het lichaam, wat een gevaarlijke stimulans kan zijn voor kankercellen die gevoelig zijn voor hormonen. Als je ooit een hormoongerelateerde kanker hebt gehad, is het verstandig om fenegriek uit je dieet en supplementenregime te weren—de kracht van deze plant is in dit geval geen vriend maar een potentiële vijand.

Medicatie-interacties

Fenegriek kan ook interacties aangaan met medicijnen, vooral bij mensen die bloedverdunners gebruiken of diabetici zijn. Het kruid heeft namelijk de eigenschap om de bloedsuikerspiegel te verlagen, wat problematisch kan zijn als je al medicijnen gebruikt die reeds hetzelfde doen.

Hetzelfde geldt overigens voor bloedverdunnende medicijnen: fenegriek kan de bloedstolling verder vertragen, waardoor je het risico op bloedingen verhoogt. Stel je voor dat je fenegriek gebruikt voor je gezondheid, maar in plaats daarvan eindig je met duizeligheid en overmatige bloedingen door een onverwachte interactie met je medicatie. Daarom is het ontzettend belangrijk om altijd je arts te raadplegen voordat je fenegriek gaat gebruiken, vooral als je al medicijnen gebruikt.

Wees wijs met fenegriek

Fenegriek kan zeker zijn voordelen hebben, maar zoals met alles geldt: gebruik het met verstand. In normale hoeveelheden, zoals in de keuken, is het meestal veilig. Maar zodra je overstapt naar hoge doses of supplementen, vooral zonder overleg met een arts, kan deze krachtige plant meer schade dan goed doen. Van leverproblemen tot interacties met medicijnen, en van hormonale verstoringen tot allergische reacties—fenegriek is geen onschuldige speler. Als je twijfels hebt of je lichaam extra gevoelig is, zoals tijdens de zwangerschap of met een medische geschiedenis, is het altijd beter om het zekere voor het onzekere te nemen en professioneel advies in te winnen.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je ervaringen delen over de geneeskracht of de (mogelijke) bijwerkingen van fenegriek, of tips geven. Wij stellen reacties zeer op prijs. Reacties worden niet automatisch (direct) gepubliceerd. Dit gebeurt nadat ze door de redactie gelezen zijn. Dit om ‘spam’ of anderszins ongewenste c.q. ongepaste reacties eruit te filteren. Daar kunnen soms enige uren overheen gaan.