Stoppen met vapen: waarom het lastiger is dan je denkt en hoe je er toch uitkomt

Last Updated on 4 januari 2026 by M.G. Sulman

Stoppen met vapen betekent het doorbreken van een nicotineverslaving die zowel je lichaam als je gedrag beïnvloedt. Vapen lijkt onschuldig, maar nicotine houdt je brein gevangen en kan klachten geven als onrust, prikkelbaarheid, concentratieproblemen en een voortdurend verlangen naar dat ene trekje. Ook je longen en hart krijgen er ongemerkt van langs. Veel mensen merken dat stoppen lastiger is dan gedacht. Wat gebeurt er in je lichaam als je ermee ophoudt, en wanneer is extra hulp verstandig?

Wat vapen eigenlijk is, voorbij de marketing

Van rook naar damp, maar niet naar onschuldig

Vapen is het inademen van een aerosol die ontstaat wanneer een vloeistof in een e-sigaret wordt verhit. Die damp lijkt op waterdamp, maar dat is zij niet. Het gaat om een mengsel van ultrafijne deeltjes dat diep in je longen terechtkomt. Omdat er geen verbranding plaatsvindt, ontbreekt de rookgeur en voelt het schoner. Dat uiterlijk bedrog werkt overtuigend. Je lichaam maakt echter geen onderscheid tussen rook en damp; het reageert op wat er binnenkomt, niet op hoe hip het eruitziet.

Nicotine: de stille regisseur in je hoofd

De meeste vapes bevatten nicotine, een psychoactieve stof. Dat betekent dat zij direct inwerkt op je hersenen. Nicotine activeert daar zogeheten nicotinereceptoren; kleine schakelaars die de afgifte van dopamine stimuleren. Dopamine is een boodschapperstof die zegt: dit voelt prettig, doe dit nog eens. Allengs raakt je brein eraan gewend en vraagt het om herhaling. Zo ontstaat verslaving, vaak zonder dat je het er echt in de gaten hebt.

Waarom vapen zo snel een gewoonte wordt

Vapen is meer dan alleen nicotine. Het is ook het moment: even pauze, even ademhalen, even nergens aan denken. Die combinatie van stof en ritueel maakt het krachtig. Je hand weet soms al wat te doen voordat je hoofd het besluit heeft genomen. Juist daarom voelt stoppen niet alleen lichamelijk zwaar, maar ook leeg. Begrijpen hoe dat mechanisme werkt, is geen luxe; het is de eerste stap om er los van te komen.

Wat zit er in een vape en wat doet dat met je lichaam?

De basisvloeistof: drager van de damp

De vloeistof in een vape bestaat meestal uit propyleenglycol en plantaardige glycerine. Dit zijn stoffen die als drager dienen; ze maken het mogelijk dat nicotine en smaakstoffen verdampen. In voeding zijn ze toegestaan, maar in je longen horen ze niet thuis. Bij verhitting veranderen ze deels van structuur en irriteren ze het slijmvlies van de luchtwegen. Dat merk je soms als een droge keel, kriebelhoest of een drukkend gevoel op de borst. Je longen zijn nu eenmaal gemaakt voor lucht, niet voor damp.

Smaakstoffen die je longen niet herkennen

Vapes zijn populair door hun smaken: zoet, fris, fruitig. Die smaakstoffen zijn ontwikkeld om te eten, niet om in te ademen. In de longen kunnen ze een ontstekingsreactie veroorzaken; dat is een afweerreactie van het lichaam op iets wat er niet hoort te zijn. Bij herhaald gebruik blijft die prikkel aanwezig. Je merkt dat misschien niet direct, maar allengs kan de longfunctie minder soepel worden, vooral bij inspanning.

Schadelijke stoffen door verhitting

Wanneer de vloeistof wordt verhit, ontstaan nieuwe stoffen die er eerst niet waren. Dat zijn onder andere aldehyden, zoals formaldehyde. Dit zijn chemische verbindingen die cellen kunnen beschadigen. Een eenvoudige vergelijking helpt: olie die zachtjes warm wordt, is iets anders dan olie die aanbrandt. Je proeft het verschil meteen; je longen voelen het, maar zwijgen vaak langer. Dat maakt vapen verraderlijk.

Effecten buiten de longen

De stoffen uit een vape blijven niet in je longen hangen. Via het bloed bereiken ze ook je hart en bloedvaten. Nicotine zorgt voor vaatvernauwing; de bloedvaten knijpen zich samen, waardoor je hart harder moet werken. Bij jonge mensen blijft dat vaak onopgemerkt, maar het is geen neutrale belasting. Je lichaam past zich aan, maar niet zonder prijs.

Waarom stoppen met vapen zo lastig is

Nicotine en het brein dat wil herhalen

Nicotine grijpt direct in op je hersenen. Zij bindt zich aan nicotinereceptoren; dat zijn kleine ontvangers die normaal reageren op lichaamseigen signalen. Door nicotine gaan ze extra vaak “aan”. Het gevolg is de afgifte van dopamine, een stof die je een kort gevoel van beloning geeft. Niet euforisch, wel genoeg om te denken: dit werkt. Allengs past je brein zich aan en vraagt het om steeds nieuwe prikkels. Wat begon als keuze, wordt routine.

Meer dan een stof: het ritueel

Stoppen met vapen is niet alleen stoppen met nicotine. Het is ook afscheid nemen van een gewoonte. Het moment na het eten, tijdens stress, of juist bij verveling. Je hand beweegt soms al voordat je het besluit hebt genomen. Dat heet geconditioneerd gedrag; je brein heeft een vaste koppeling gelegd tussen situatie en handeling. Haal je de vape weg, dan blijft dat lege moment even hangen. Dat voelt ongemakkelijk, maar het is geen teken van zwakte.

Prikkelhonger en onrust

Wanneer je stopt, zakt de dopamineproductie tijdelijk weg. Dat kan zich uiten als onrust, prikkelbaarheid of het gevoel dat er iets ontbreekt. Dit noemen we ontwenningsverschijnselen; klachten die ontstaan omdat je lichaam zich opnieuw moet instellen. Ze zijn vervelend, maar niet gevaarlijk. Belangrijk is dit: die onrust betekent niet dat je iets nodig hebt, maar dat je systeem aan het herstellen is. Dat besef helpt om het vol te houden.

Wat vapen doet met je longen, hart en brein

Longen die damp niet gewend zijn

Je longen zijn gebouwd voor lucht: koel, schoon en relatief droog. Vape-aerosol is iets anders. Het kan het slijmvlies van je luchtwegen irriteren en een ontstekingsreactie uitlokken. Dat is een afweerreactie waarbij je lichaam extra slijm maakt en cellen naar de plek stuurt om “op te ruimen”. In gewone taal: je luchtwegen raken sneller geprikkeld. Je merkt dat bijvoorbeeld als je vaker moet hoesten, een droge keel houdt, of bij sport eerder buiten adem bent.

Luchtwegirritatie en benauwdheid in het dagelijks leven

Sommige mensen krijgen na vapen een piepende ademhaling of een strak gevoel op de borst. Dat heeft te maken met bronchiale prikkelbaarheid; de kleine luchtwegen trekken makkelijker samen. Vergelijk het met een deur die steeds stroever draait omdat er zand in het scharnier zit. Je kunt er nog doorheen, maar het gaat met meer moeite. Als je al astma hebt, kan dit extra klachten geven, al wil dat niet zeggen dat elke vape-gebruiker meteen ernstige longschade ontwikkelt. Hoe dan ook, iedere vaper loopt risico op het krijgen van schade aan de longen.

Hart en bloedvaten: onzichtbare stress

Nicotine is niet alleen een longverhaal. Het activeert je sympathische zenuwstelsel; dat is het deel van je zenuwstelsel dat je in “actie-stand” zet. Gevolg: je hartslag gaat omhoog en je bloeddruk stijgt. Ook treedt vaatvernauwing op; je bloedvaten worden iets nauwer, alsof je de waterkraan een slag dichtdraait. Je lichaam kan dat compenseren, maar het is wel extra belasting, vooral bij veelvuldig gebruik of combinatie met stress, weinig slaap en energiedrankjes.

Het brein: focus nu, prijs later

Veel jongeren zeggen: ik vape voor rust of focus. Dat is niet vreemd. Nicotine kan tijdelijk alertheid geven. Maar die winst is kort. Daarna volgt vaak een dip, waardoor je brein weer om nicotine vraagt. Dat mechanisme houdt de cirkel in stand. Bij jongeren speelt nog iets: de hersenen zijn tot ongeveer het midden van de twintig nog in ontwikkeling. Nicotine beïnvloedt systemen die te maken hebben met impulscontrole; je rempedaal, zeg maar, en met beloning. Daardoor kan stoppen later lastiger worden dan je nu denkt, juist omdat je brein er vroeg aan gewend raakt.

Wanneer je wél moet opletten

Een kuchje na vapen is niet meteen paniek. Toch zijn er klachten die je serieus moet nemen, zeker als ze plots beginnen of snel erger worden:

• toenemende benauwdheid, ook in rust

• pijn op de borst

• flauwvallen of hartkloppingen die je niet kent

• bloed ophoesten

• hoge koorts met forse kortademigheid

Dit zijn geen typische “stopklachten”, maar signalen dat er iets anders kan spelen. Dan is het verstandig om er niet mee te blijven rondlopen.

Stoppen met vapen: wat gebeurt er als je ermee ophoudt?

De eerste 24 tot 72 uur: je systeem protesteert

In de eerste dagen daalt de nicotine in je bloed snel. Je brein, dat gewend is geraakt aan vaste prik, gaat dan aan de bel trekken. Dit zijn ontwenningsverschijnselen; klachten die ontstaan doordat je lichaam zich opnieuw moet instellen. Je kunt je onrustig voelen, sneller geïrriteerd zijn, slecht slapen of een doffe hoofdpijn hebben. Sommige mensen krijgen ook meer trek in eten of juist een onbestemd, leeg gevoel. Dat is niet “gek”; het is je beloningssysteem dat even zonder kunstmatige prikkel zit.

Trek komt in golven, niet als een constante storm

Veel mensen denken: die trek blijft maar doorgaan. In werkelijkheid komt die vaak in pieken. Een piek duurt meestal minuten, geen uren. Het helpt om er te kijken als naar een golf die opkomt en ook weer wegzakt. Je hoeft de golf niet te verslaan; je hoeft hem alleen uit te zitten. Dat is een andere houding dan vechten. En ja, je zult er soms aan denken. Dat betekent niet dat je faalt, het betekent dat je brein oud gedrag herinnert.

De eerste weken: je longen en lijf gaan opruimen

Na een paar dagen tot weken merk je vaak dat je adem rustiger wordt en dat hoest of keelirritatie afneemt. Je luchtwegen hebben trilharen die vuil en slijm naar boven werken; die trilharen kunnen zich herstellen als de voortdurende prikkel wegvalt. Dat heet mucociliaire klaring; een moeilijk woord voor het schoonmaaksysteem van je luchtwegen. Het staat ook bekend als mucusklaring of slijmklaring. Praktisch voorbeeld: waar je eerder na een trap al stond te hijgen, voel je allengs weer meer ruimte bij inspanning.

Mentaal: meer helderheid, maar soms ook een “gat”

Stoppen doet iets met je dagindeling. Je verliest niet alleen nicotine, je verliest ook je mini-pauzes. Sommige mensen voelen zich na een week helderder en minder gejaagd; anderen merken juist dat stress of somberheid er meer doorheen komt, omdat de vape dat eerst dempte. Dat is een belangrijk inzicht: vapen was voor jou misschien een zelfgemaakte demper. Als je die wegneemt, moet er iets anders voor in de plaats komen. Niet iets groots, soms gewoon een korte wandeling, water drinken, of even je handen bezig houden.

Wat je kunt verwachten, zonder vrome beloftes

Stoppen is zelden één rechte lijn. Er zijn betere dagen en stroevere. Het lichaam herstelt vaak sneller dan je hoofd gelooft. En dat is precies de reden om het vol te houden: niet omdat je ineens een ander mens moet worden, maar omdat je lijf er daadwerkelijk op vooruitgaat.

Hoe stop je met vapen op een manier die vol te houden is?

Koud stoppen of geleidelijk afbouwen

Er zijn grofweg twee routes. Koud stoppen betekent: van de ene op de andere dag geen nicotine meer. Dat werkt voor mensen die houden van duidelijkheid en een scherpe breuk. Afbouwen betekent dat je stap voor stap minder nicotine gebruikt, bijvoorbeeld door het nicotinegehalte te verlagen of vaste vape-momenten te schrappen. Dat kan de ontwenningsklachten dempen, maar vraagt wel discipline. Er is geen moreel betere keuze. De beste methode is degene die je erdoorheen helpt.

Nicotinevervangers: wat doen ze wel en niet

Nicotinepleisters, kauwgom of zuigtabletten leveren nicotine zonder damp. Ze houden je brein tijdelijk rustig, maar doorbreken niet automatisch de gewoonte. Medisch gezien zijn ze minder belastend voor longen en hart dan vapen, maar ze zijn bedoeld als hulpmiddel, niet als nieuwe eindbestemming. Het doel blijft: je lichaam leren functioneren zonder voortdurende nicotineprikkel.

Omgaan met trek op het moment zelf

Trek komt vaak op vaste tijden of bij vaste emoties. Dat maakt het voorspelbaar. Veel mensen hebben baat bij een simpele regel: stel het tien minuten uit. In die tijd doe je iets anders; water drinken, even lopen, handen bezig houden. Dat klinkt banaal, maar het werkt omdat je brein leert dat trek niet automatisch gevolgd wordt door actie. Allengs verliest de prikkel zijn macht.

Bouw iets in de plaats van wat wegvalt

Vapen vulde ergens een leegte; pauze, stressdemping, focus. Als je niets terugzet, blijft het gat voelbaar. Dat hoeft geen groot levensproject te zijn. Soms is het genoeg om vaste pauzes te houden zonder vape, bewuster adem te halen, of korte beweging in te bouwen. Het gaat niet om perfectie, maar om herhaling. Nieuwe gewoonten groeien langzaam, maar ze groeien wel.

Mild blijven voor jezelf

Stoppen is geen karaktertest. Er zijn dagen dat het soepeler gaat en dagen dat je vooral volhoudt. Dat verschil mag er zijn. Wie zichzelf afrekent op elke lastige gedachte, maakt het zwaarder dan nodig. Volhouden lukt beter met realisme dan met heroïek.

Cytisinicline: een medicamenteuze hulp bij stoppen met vapen

Wat cytisinicline is en waar het vandaan komt

Cytisinicline is een geneesmiddel dat werkt op hetzelfde systeem in de hersenen als nicotine. Het is afgeleid van cytisine, een plantaardige stof die al decennialang wordt gebruikt bij stoppen met roken. Medisch gezien noemen we dit een partiële agonist van de nicotinereceptor. In gewone taal: het zet de receptor een beetje aan, maar niet volledig. Daardoor krijg je minder ontwenningsklachten, terwijl de beloningspiek van nicotine wordt afgevlakt.

Hoe het werkt in je brein

Normaal gesproken bindt nicotine zich aan nicotinereceptoren en veroorzaakt zo een duidelijke dopamine-afgifte. Cytisinicline doet dat subtieler. Het houdt de receptor deels bezig, zodat je brein minder “schreeuwt” om nicotine. Tegelijk blokkeert het de plek waar nicotine zich zou vasthechten. Neem je dan toch een trekje, dan levert dat minder effect op. Dat maakt doorvapen minder aantrekkelijk en helpt de vicieuze cirkel te doorbreken.

Wat onderzoek tot nu toe laat zien

De meeste studies naar cytisinicline zijn gedaan bij rokers, maar de werking is relevant voor vapen omdat het in beide gevallen om nicotineverslaving gaat. Recente onderzoeken laten zien dat cytisinicline de kans op stoppen kan vergroten, vooral in combinatie met begeleiding. Het is geen wondermiddel. Niet iedereen reageert hetzelfde, en de motivatie om te stoppen blijft doorslaggevend. Maar voor mensen die vastlopen op pure wilskracht kan het nét voldoende ruimte geven om door de eerste weken heen te komen.

Bijwerkingen en aandachtspunten

Zoals bij elk medicijn kunnen er bijwerkingen optreden. De meest gemelde zijn misselijkheid, lichte maagklachten en soms een droge mond. Deze klachten zijn meestal tijdelijk en verdwijnen vaak na enkele dagen. Cytisinicline is geen vrij verkrijgbare oplossing; het gebruik hoort afgestemd te worden met een arts. Zeker als je andere medicijnen gebruikt of psychische klachten hebt, is overleg belangrijk.

Voor wie kan het zinvol zijn?

Cytisinicline kan een optie zijn als:

• je meerdere stoppogingen hebt gedaan zonder blijvend resultaat

• ontwenningsklachten je telkens terugdrijven naar de vape

• je behoefte hebt aan extra ondersteuning naast gedragsverandering

Het middel vervangt geen keuzes, maar kan ze wel haalbaarder maken. Zie het als kruk, niet als bestemming.

In perspectief

Cytisinicline past in een bredere aanpak van stoppen met vapen. Medicatie, begeleiding en gedragsverandering versterken elkaar. Voor sommige mensen is het precies dat zetje dat nodig is om uit de nicotinecirkel te stappen. Niet spectaculair, wel functioneel. En soms is dat precies wat werkt.

Andere hulpmiddelen die kunnen helpen bij stoppen met vapen

Stoppen lukt zelden met één truc. Voor veel mensen werkt een combinatie van hulpmiddelen het best. Hieronder een nuchter overzicht van opties die in de praktijk steun kunnen geven, zonder valse beloften.

Nicotinevervangende middelen

Naast pleisters en kauwgom zijn er ook nicotinezuigtabletten, sprays en inhalers. Ze leveren gecontroleerd nicotine, zonder damp. Het voordeel is dat je de lichamelijke ontwenningsklachten tempert, terwijl je het hand-tot-mond-ritueel kunt afleren. Het nadeel is dat ze discipline vragen; ze werken alleen als je ze doelgericht gebruikt en ook weer afbouwt.

Medicatie naast cytisinicline

Soms wordt varenicline voorgeschreven. Dit middel werkt eveneens op de nicotinereceptor, maar sterker dan cytisinicline. Het kan effectief zijn, maar kent ook meer mogelijke bijwerkingen, zoals misselijkheid of levendige dromen. Daarom is het middel vooral geschikt onder medische begeleiding en niet voor iedereen de eerste keuze.

Gedragsmatige ondersteuning

Begeleiding blijkt vaak onderschat. Dat kan variëren van gesprekken met een praktijkondersteuner tot online coaching of groepsprogramma’s. Het doel is niet motiveren met slogans, maar patronen zichtbaar maken. Wanneer vape je, waarom juist dan, en wat kun je op dat moment anders doen? Dat inzicht maakt het verschil tussen stoppen “op karakter” en stoppen met structuur.

Digitale hulpmiddelen

Apps en sms-programma’s kunnen helpen om focus te houden. Ze bieden herinneringen, korte oefeningen en steun op moeilijke momenten. Ze vervangen geen menselijk contact, maar kunnen wel fungeren als anker, zeker in de eerste weken. Het voordeel is laagdrempeligheid; het nadeel is dat ze minder werken als je ze passief gebruikt.

Ademhaling en lichaamsgerichte technieken

Sommige mensen hebben baat bij ademhalingsoefeningen, lichte mindfulness of korte ontspanningstechnieken. Niet als zweverig doel op zich, maar omdat trek vaak samenhangt met spanning. Door het lichaam tot rust te brengen, zakt de drang soms vanzelf. Denk aan langzaam uitademen of even bewust vertragen.

Sociale steun

Stoppen in stilte is mogelijk, maar stoppen mét iemand is vaak eenvoudiger. Dat kan een partner zijn, een vriend, of iemand die zelf ook stopt. Sociale steun werkt niet omdat anderen je controleren, maar omdat je minder alleen staat in lastige momenten. Dat verlaagt de drempel om vol te houden.

Wat vooral níet helpt

Er bestaan geen magische supplementen, detoxkuren of snelle resets die nicotineverslaving oplossen. Alles wat belooft dat stoppen moeiteloos is, verdient gezonde scepsis. Verandering kost moeite, maar hoeft geen gevecht te zijn.

Samenvattend

Hulpmiddelen zijn geen zwaktebod. Zie het als gereedschap. Wie verstandig combineert, vergroot zijn kans op blijvend stoppen. Niet door harder te willen, maar door slimmer te ondersteunen wat je lichaam en brein moeten leren.

Geneeskrachtige kruiden als ondersteuning bij stoppen met vapen

Wat kruiden wel en niet kunnen doen

Geneeskrachtige kruiden kunnen het stoppen met vapen niet overnemen. Ze breken geen nicotineverslaving af en schakelen de nicotinereceptor niet uit. Wat ze wél kunnen doen, is het lichaam helpen omgaan met de bijverschijnselen van stoppen: onrust, stress, prikkelbaarheid en slecht slapen. Juist die klachten maken dat mensen weer teruggrijpen naar de vape. In die zin werken kruiden niet op de oorzaak, maar op de omstandigheden waarin je moet volhouden.

Medisch gezien gaat het hier om kruiden met een licht sedatief (rustgevend) of adaptogeen effect. Dat betekent: ze dempen overactiviteit van het zenuwstelsel of helpen het lichaam beter omgaan met stress.

Rustgevende kruiden bij onrust en slapeloosheid

Een veelgebruikte plant is valeriaan (Valeriana officinalis). Valeriaan beïnvloedt het GABA-systeem in de hersenen; dat is een remmend systeem dat zorgt voor ontspanning en slaap. Sommige mensen ervaren minder innerlijke spanning en een diepere slaap, vooral in de eerste stopweken. Het effect is subtiel en bouwt zich geleidelijk op.

Ook passiebloem (Passiflora incarnata) wordt ingezet bij nervositeit en piekeren. Het kruid wordt vaak gebruikt bij een gevoel van innerlijke druk, zonder dat het suf maakt. Dat is relevant bij stoppen met vapen, omdat veel mensen hun vape gebruikten om spanning te dempen.

Citroenmelisse (Melissa officinalis) werkt milder, maar kan helpen bij prikkelbaarheid en een opgejaagd gevoel. Het kruid wordt goed verdragen en is geschikt bij lichte klachten, bijvoorbeeld overdag.

Adaptogenen bij stress en mentale uitputting

Bij langdurige stress of mentale vermoeidheid kan rhodiola rosea een rol spelen. Rhodiola is een adaptogeen; dat betekent dat het het stresssysteem helpt stabiliseren. Het grijpt aan op de hypothalamus-hypofyse-bijnieras (HPA-as), het regelcentrum van stresshormonen. Sommige mensen merken dat ze zich mentaal wat veerkrachtiger voelen en minder geneigd zijn om bij spanning naar nicotine te grijpen.

Belangrijk: rhodiola is geen kalmeringsmiddel. Het werkt eerder balancerend. Bij te hoge doseringen kan het juist onrust geven.

Casus: stoppen met vapen zonder terug te vallen

Sander, 28 jaar, vapete dagelijks sinds zijn studietijd. Pogingen om te stoppen strandden steeds na enkele dagen, vooral door onrust en slecht slapen. Hij beschreef het als “een continu aan-gevoel in mijn hoofd”. Nicotinepleisters hielpen tegen de lichamelijke trek, maar niet tegen de innerlijke spanning.

Naast afbouw van nicotine startte Sander met valeriaan in de avond en citroenmelisse overdag. Geen wondermiddel, maar na een week merkte hij dat de scherpe randjes eraf gingen. De avonden werden rustiger, slapen lukte beter. Daardoor werd de drang om “toch nog even te vapen” minder dwingend. Na zes weken bouwde hij de kruiden weer af. Het stoppen zelf deed hij; de kruiden hielden het systeem werkbaar.

Praktische aandachtspunten

• Gebruik kruiden tijdelijk, als ondersteuning in de stopfase.

• Combineer niet zomaar meerdere kruiden tegelijk; meer is niet beter.

• Wees voorzichtig met kruiden bij gebruik van antidepressiva, slaapmedicatie of andere middelen die op het zenuwstelsel werken.

• Zie kruiden als gereedschap, niet als oplossing.

In perspectief

Geneeskrachtige kruiden passen bij een nuchtere kijk op stoppen met vapen. Ze nemen de verslaving niet weg, maar ze kunnen wel helpen om de eerste weken door te komen zonder dat je voortdurend over je eigen zenuwstelsel struikelt. En soms is dat precies genoeg om vol te houden.

Terugval is geen falen

Waarom terugval zo vaak voorkomt

Veel mensen stoppen, houden het een tijd vol en grijpen dan toch weer naar de vape. Dat voelt als mislukking, maar biologisch gezien is het voorspelbaar. Je brein heeft oude paden aangelegd die snel actief worden bij stress, vermoeidheid of sociale verleiding. Dat heet geheugensporen; net als een uitgesleten paadje in het bos loop je er ongemerkt weer op. Eén trekje kan zo’n spoor direct weer activeren, zonder dat je daar bewust voor kiest.

Wat er in je brein gebeurt bij “ach, eentje dan”

Bij een terugval schiet de dopamineafgifte tijdelijk omhoog. Dat geeft een kort gevoel van opluchting of herkenning. Maar het effect is vluchtig en wordt gevolgd door schuld of teleurstelling. Dat emotionele staartje maakt de kans groter dat je door blijft gaan. Het is dus niet de terugval zelf die het probleem is, maar hoe je erop reageert. Zie je het als bewijs dat stoppen zinloos is, dan zet je de deur open. Zie je het als informatie, dan kun je bijsturen.

Terugval gebruiken als leermoment

Vraag jezelf niet: waarom ben ik zo zwak? Stel liever de vraag: wat was de aanleiding? Was het stress, alcohol, sociale druk, of vermoeidheid? Dat zijn geen smoesjes, maar signalen. Door ze serieus te nemen, kun je je strategie aanpassen. Misschien heb je op bepaalde momenten extra steun nodig, of een duidelijker plan. Terugval betekent niet dat alles weg is; het betekent dat je systeem iets liet zien wat nog aandacht vraagt.

Weer doorgaan zonder drama

Na een terugval helpt één simpele beslissing: je pakt de draad weer op, zonder grote verklaringen. Geen herstart met tromgeroffel, maar gewoon verder. Elke stopdag telt, ook als ze niet aaneengesloten zijn. Dat besef haalt de lading eraf en maakt volhouden realistischer.

Wanneer extra hulp verstandig is

Als je vastloopt, ondanks goede intenties

Sommige mensen stoppen meerdere keren en merken dat ze telkens terugvallen, ook al begrijpen ze precies hoe verslaving werkt. Dat is geen teken dat je het “niet kunt”. Het kan betekenen dat je systeem meer steun nodig heeft. Zeker als je al weken of maanden probeert te stoppen en het telkens strandt op dezelfde momenten, is het verstandig om hulp te overwegen. Niet als laatste redmiddel, maar als verstandige tussenstap.

De rol van de huisarts en praktijkondersteuner

Je huisarts is er niet alleen voor acute klachten. Veel praktijken hebben een praktijkondersteuner die ervaring heeft met stoppen-met-roken-begeleiding; vapen valt daar meestal gewoon onder. Samen kijk je naar patronen, triggers en naar wat bij jou past: wel of geen nicotinevervangers, afbouwen of abrupt stoppen. Het gesprek is doorgaans nuchter en praktisch, zonder belerende toon. En ja, het helpt vaak meer dan je denkt.

Als vapen samenhangt met stress of somberheid

Bij sommige mensen staat vapen niet op zichzelf. Het fungeert als zelfmedicatie bij stress, angstklachten of somberheid. Stoppen kan die klachten tijdelijk versterken, omdat de demper wegvalt. In zo’n geval is begeleiding extra zinvol. Niet omdat vapen het probleem is, maar omdat het een signaal is. Aandacht voor slaap, dagstructuur en mentale belasting maakt stoppen haalbaarder en duurzamer.

Signalen om niet te negeren

Extra hulp is ook verstandig als je merkt dat:

• je steeds meer gaat vapen om hetzelfde effect te voelen

• stoppen leidt tot hevige paniek of ontregeling

• je vapen verborgen houdt voor anderen

• je gezondheid merkbaar achteruitgaat

Dat zijn geen labels, maar richtingaanwijzers. Hulp inschakelen betekent niet dat je faalt; het betekent dat je het serieus aanpakt.

Ademruimte terugwinnen

Stoppen met vapen gaat niet alleen over wat je laat, maar ook over wat er terugkomt. Letterlijk en figuurlijk. Veel mensen merken na verloop van tijd dat hun adem rustiger wordt, dat ze minder hoeven te hoesten en dat inspanning weer iets is wat je doet zonder er steeds bij na te denken. Dat herstel gaat geleidelijk; je longen zijn geen lichtknop. Maar allengs ontstaat er ruimte, alsof je lijf weer mag ademen zonder voortdurende onderhandeling.

Er komt ook mentale ademruimte. Minder pieken en dalen, minder dat opgejaagde gevoel dat vraagt om een snelle prikkel. Dat betekent niet dat het leven ineens licht wordt, wel dat je er helderder in staat. Je hoeft niet steeds iets bij de hand te hebben om een moment te overbruggen. Dat is winst, ook al voelt het soms stil.

Ademruimte terugwinnen is geen morele prestatie en geen heldenverhaal. Het is een lichamelijke keuze die zich langzaam uitbetaalt. Elke dag zonder vape is geen bewijs van wilskracht, maar een investering in herstel. En ja, soms struikel je. Maar zolang je weer opstaat en verder gaat, blijft die ruimte groeien.

Lees verder

Wie dieper wil doorgronden wat vapen met je lichaam en gedrag doet, kan verder lezen over nicotinevergiftiging; daar zie je wat er gebeurt als nicotine zich opstapelt en het lichaam letterlijk overbelast raakt. Klachten als slechte adem en keelpijn passen bij de chronische irritatie die damp in mond en keel kan veroorzaken. De bredere gezondheidswinst van stoppen wordt zichtbaar in onderzoek naar eerder stoppen met roken en overleving bij longkanker; het laat zien dat timing ertoe doet, ook na jaren gebruik. Wie worstelt met volhouden, vindt in het COM-B-model een nuchtere kijk op gedragsverandering; stoppen is meer dan wilskracht alleen. En voor wie zichzelf herkent in uitstel en zelfrechtvaardiging biedt Wolkenkuckucksheim een spiegel: hoe we soms liever in een luchtkasteel blijven dan de realiteit onder ogen zien.

Geraadpleegde bronnen

• Butler AR, et al. (2025). Interventions for quitting vaping. PubMed.
  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39777614/
  Samenvatting: overzicht van interventies gericht op stoppen met nicotine-vapen, zoals gedragsondersteuning, nicotinevervangende producten en medicatie (varenicline). Bewijs is nog beperkt maar aanwijzingen bestaan dat mobiele berichtprogramma’s de stoppoging kunnen verbeteren. 
• Gezondheidseffecten van ENDS (elektronische nicotine afleverende systemen)
  Buettner-Schmidt K. (2024). A review of vaping’s health effects, treatment, and policy. PubMed Central.
  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11343445/
  Deze review beschrijft dat vapen gepaard kan gaan met ernstige nicotine-afhankelijkheid, ademhalings- en hartklachten en mentale gezondheidseffecten, vooral bij adolescenten en jongvolwassenen. 
• Cardiovasculaire en respiratoire risico’s van ENDS
  Kaur J., et al. (2025). Health impacts of electronic nicotine delivery systems. PubMed Central.
  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12516984/
  Systematische analyses tonen verhoogde risico’s voor hart- en vaatziekten, verminderde longfunctie en astma-gerelateerde klachten bij e-sigaretgebruik, vooral bij jongeren. 
• NTVG: cytisinicline en vapenverslaving
  Harbers L. (2024). Stoppen met vapen: helpt cytisinicline? Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG).
  https://www.ntvg.nl/artikelen/stoppen-met-vapen-helpt-cytisinicline
  Kort praktijkartikel dat stelt dat vapen een op zichzelf staande nicotineverslaving is en dat medicamenteuze ondersteuning (zoals cytisinicline) mogelijk kan helpen, maar bewijs moet nog bevestigd worden. 
• Trend en prevalentie van e-sigaretgebruik
  De elektronische sigaret | NTVG (oud overzicht).
  https://www.ntvg.nl/artikelen/de-elektronische-sigaret
  Historisch artikel over toename van e-sigaretgebruik en het toenemende gebruik onder jongeren, met discussie over gezondheidseffecten en gebrek aan sterk bewijs voor stoppen-met-roken-effectiviteit.

Reacties en ervaringen

Hieronder kun je reageren op dit artikel. Je kunt bijvoorbeeld je eigen ervaringen met stoppen met vapen delen, beschrijven wat voor jou het lastigste moment was, wat juist hielp bij trek of onrust, of aangeven waarom stoppen (nog) niet lukte. Ook korte observaties, praktische tips of aanvullende vragen zijn welkom.

Reacties worden niet automatisch direct gepubliceerd. Ze verschijnen pas nadat ze door de redactie zijn gelezen, om spam of ongewenste bijdragen eruit te filteren. Het kan daardoor enkele uren duren voordat je reactie zichtbaar is.