SSSS: symptomen, oorzaken en behandeling

Arts

Het staphylococcal scalded-skin syndrome (afgekort als ‘SSSS’) is een aandoening die wordt gekenmerkt door rode, oppervlakkige blaren op de huid die eruitziet als een brandwond, ontstaan na een verbranding door heet water en vandaar de term ‘scalded’ wat ‘verbrand’ betekent. SSSS wordt veroorzaakt door het vrijkomen van twee exotoxinen (epidermolytische toxinen A en B) uit toxigene stammen van de bacterie Staphylococcus aureus. Een desmosoom is een structuur in de celmembraan die ervoor zorgt dat (huid)cellen aan elkaar kunnen hechten. De gifstoffen binden zich aan een molecuul in het desmosoom genaamd Desmoglein 1 en breken het af zodat de huidcellen losraken. Hierdoor kan de huid op grote delen van het lichaam loslaten. SSSS wordt ook de ziekte van Ritter of de ziekte van Lyell genoemd wanneer deze voorkomt bij pasgeborenen of jonge zuigelingen.

Inhoud

Wat is staphylococcal scalded-skin syndrome (SSSS)?

Het staphylococcal scalded-skin syndrome (SSSS) is een ernstige huidinfectie. De bacterie Staphylococcus aureus is de boosdoener. De infectie veroorzaakt vervelling van de huid over grote delen van het lichaam. Het lijkt erop dat de huid is verbrand door hete vloeistof. Het komt vaker voor in de zomer en herfst.

Staphylococcus aureus (50,000x)
Staphylococcus aureus (50.000x) / Bron: Wikimedia Commons

Symptomen van SSSS

Vroege symptomen

SSSS manifesteert zich meestal met de kenmerkende symptomen van een infectie:

  • koorts
  • prikkelbaarheid
  • vermoeidheid
  • rillingen
  • gevoel van zwakte
  • gebrek aan eetlust
  • conjunctivitis (de medische term voor een ontstoken slijmvlies (of bindvlies) van het oog)

Je kunt ook het uiterlijk van een korstige zweer opmerken. De zweer verschijnt meestal in het luiergebied of rond de stronk van de navelstreng bij pasgeborenen en op het gezicht bij kinderen. Bij volwassenen kan het overal voorkomen.

Kind met SSSS
Kind met SSSS met blaren die gemakkelijk kapot gaan / Bron: Wikimedia Commons

Latere symptomen

Als het gif vrijkomt, kun je de volgende symptomen opmerken:

  • rode, gevoelige huid, ofwel beperkt tot de porte d’entrée van de bacterie of wijdverbreid
  • blaren die gemakkelijk kapot gaan
  • schilferende huid, die in grote vellen los kan komen

Oorzaken van SSSS

De bacterie die SSSS veroorzaakt, Staphylococcus aureus, komt veel voor bij gezonde mensen. Grofweg ​​40 procent van de volwassenen draagt de bacetrie bij zich, meestal op hun huid of slijmvliezen, zonder nadelige gevolgen. Er ontstaan ​​problemen wanneer de bacteriën via een wondje in de huid het lichaam binnendringen, dit wodnje vormt dan dezogeheten port d ‘entree. Het gif dat de bacterie produceert, beschadigt het vermogen van de huid om bij elkaar te blijven. De bovenste huidlaag breekt dan los van de diepere lagen, waardoor het kenmerkende schilfering en vervelling van SSSS ontstaat.

Het toxine kan ook in de bloedbaan terechtkomen en een reactie over de hele huid veroorzaken. Omdat jonge kinderen en dan in het bijzonder borelingen, een onderontwikkeld immuunsysteem en nieren hebben (om de gifstoffen uit het lichaam te spoelen), lopen ze het meeste risico. 98 procent van de gevallen van SSSS komt voor bij kinderen jonger dan 6 jaar. Volwassenen met een verzwakt immuunsysteem of een slechte nierfunctie zijn ook vatbaar om deze aandoening te krijgen.

Risicofactoren

Enkele van de risicofactoren die SSSS kunnen veroorzaken zijn:

  • leeftijd: kinderen onder de 5 jaar (met name baby’s)
  • seizoenen: tijdens zomer- en herfstmaanden
  • chronische nierziekte
  • slecht functionerend immuunsysteem

Vóórkomen

Het staphylococcal scalded-skin syndrome treft mannen en vrouwen in gelijke aantallen. De incidentie wordt geschat op 0,09 tot 0,56 per 1.000.000 personen in de algemene bevolking. SSSS treft vooral zuigelingen en jonge kinderen. De meeste gevallen doen zich voor bij kinderen jonger dan 6 jaar. Pasgeborenen lopen een bijzonder risico omdat ze geen volledig ontwikkeld immuunsysteem hebben, geen neutraliserende antilichamen tegen het toxine hebben en hun nieren de toxines nog niet volledig uit het lichaam kunnen verwijderen. Om vergelijkbare redenen lopen bepaalde volwassenen, met name volwassenen met een gecompromitteerd immuunsysteem of een slechte nierfunctie, een groter risico dan de algemene bevolking om SSSS te ontwikkelen.

Onderzoek en diagnose

Anamnese en lichamelijk onderzoek

De arts zal de kenmerkende symptomen identificeren en de medische voorgeschiedenis van de patient in ogenschouw nemen . Na het grondige lichamelijk onderzoek zal hij een huidbiopsie en kweek uitvoeren.

Huidbiopsie

Voor microscopisch onderzoek wordt een klein stukje huid uit het aangetaste gebied weggenomen. Dit kan SSSS onderscheiden van soortgelijke aandoeningen.

Bacteriecultuur

Bacteriële culturen worden genomen uit de gebieden waar de boosdoener zich bevindt, zoals de navelstreng 9bij pasgeborenen), de huid en de neus-keelholte. Er kunnen ook culturen plaatsvinden van het bloed en de urine. Culturen mogen niet uit de blaren worden gehaald, omdat ze meestal steriel zijn.

Volledig bloedbeeld

Een volledig bloedbeeld bekijkt de rode bloedcellen, verschillende soorten witte bloedcellen en bloedplaatjes. Aan d ehand van dit odnerzoemk krijgt de arts inzicht in de werking van zuurstoftransport, het afweersysteem en de bloedstolling in je lichaam.

Behandeling van SSSS

In veel gevallen vereist de behandeling meestal een ziekenhuisopname. De behandeling bestaat doorgaans uit:

  • orale of intraveneuze toediening van antibiotica om de infectie te bestrijden
  • pijnstillers
  • crèmes om de ruwe, onbedekte huid te beschermen

Naarmate de blaren opengaan en gaan sijpelen, kan uitdroging een probleem worden. dan geldt het advies om voldoende te drinken. De genezing begint doorgaans 24-48 uur nadat de behandeling is aangevangen. Volledig herstel volgt slechts vijf tot zeven dagen later.

Complicaties van SSSS

De meeste mensen met SSSS herstellen zonder problemen of huidlittekens als ze snel worden behandeld. Dezelfde bacterie die SSSS veroorzaakt, kan echter ook de volgende ziekten veroorzaken:

  • longontsteking
  • cellulitis (een infectie van de diepe lagen van de huid en het vet en de weefsels die eronder liggen)
  • sepsis (infectie van de bloedbaan)

Deze aandoeningen kunnen levensbedreigend zijn, waardoor een snelle behandeling is vereist.

Prognose en herstel

SSSS is zeldzaam. Het kan ernstig en pijnlijk zijn, maar het is meestal niet dodelijk. De meeste mensen herstellen volledig en snel, zonder blijvende restverschijnselen of littekens, als behandeling direct ingezet wordt. Raadpleeg zo snel mogelijk een arts als je symptomen opmerkt van SSSS.

Preventie en zelfzorg

Neem de volgende maatregelen in acht:

  • Iemand met SSSS moet worden geïsoleerd en in een steriele omgeving worden behandeld.
  • Was vaak je handen met antiseptische zeep.
  • Bedek en reinig de aangetaste huid.
  • Drink voldoende om uitdroging te voorkomen.
  • Neem zelf geen medicijnen in, tenzij voorgeschreven door een arts.
  • Zorg ervoor dat je voldoende slaapt en rust.
  • Volg een dieet dat rijk is aan voedingsstoffen, met name eiwitten, die de huid kunnen helpen genezen.
  • Eet voedingsmiddelen met eiwitten, zoals vlees, eieren, melk en bonen.
  • Dr. J.A.H. Eekhof, dr. A. Knuistingh Neven, dr. W. Opstelten: Kleine kwalen in de huisartspraktijk, Elsevier Gezondheidszorg, Amsterdam, vijfde geheel herziene druk, 2010.
  • Dr. Jannes J.E. van Everdingen (hoofdredactie): Het medisch handboek; Kosmos-Z&K Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, vijfde volledig herziene druk 2006.
  • https://dermnetnz.org/topics/staphylococcal-scalded-skin-syndrome/
  • https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/staphylococcal-scalded-skin-syndrom
  • https://www.healthline.com/health/scalded-skin-syndrome
  • https://rarediseases.org/rare-diseases/staphylococcal-scalded-skin-syndrome/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Staphylococcal_scalded_skin_syndrome
  • https://www.encyclo.nl/begrip/Desmosoom
  • https://www.rijnstate.nl/media/627791/staphylococcal-scalded-skin-syndrome-ssss-_folder_lr.pdf
  • https://diseasesdic.com/staphylococcal-scalded-skin-syndrome-ssss-definition-prevention/
  • https://mijnlabtest.nl/bloedbeeld-groot.html
  • Prof. dr. C.J.H. van de Velde e.a. (red.). Oncologie. Bohn Stafleu van Loghum, achtste herziene druk, Houten, 2011.
  • Prof. dr. R.O.B. Gans, prof. dr. P.E.Y. Van Schil, prof. dr. J.P. Vandenbroucke, prof. dr. C. van Weel (hoofdred.). Codex Medicus. Reed Business, Amsterdam, 13e geheel herziene en opnieuw bewerkte druk, 2009, tweede en derde oplage 2010 en 2012.
  • Konstantin Chagin/Shutterstock.com
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on print
Print
Share on pinterest
Pinterest
Share on reddit
Reddit

M.G. Sulman
M.G. Sulman
Scribent is al bijna 25 jaren werkzaam in het forensische werkveld. Hij heeft al meer dan 20 jaar (beroepsmatige) schrijfervaring en al maar dan 15 jaar schrijft hij artikelen op het gebied van gezondheid en psychologie. Hij volgt ieder jaar één of meerdere cursussen en trainingen op het gebied van gezondheid, psychologie en agogiek. Scribent houdt zijn artikelen over ziekten, aandoeningen en stoornissen (DSM-5) zo actueel mogelijk. Om die reden is hij geabonneerd op diverse (vak)bladen, zoals het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) en het Nederlands Tijdschrift voor Dermatologie en Venereologie. Ook schaft hij regelmatig nieuwe literatuur aan om zijn artikelen —daar waar nodig— aan te vullen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *