Een verhoogde bloeddruk vergroot de kans op een hartinfarct, beroerte en hartfalen. Het loont daarom de moeite om regelmatig je bloeddruk te controleren. Aan de hand van de gemeten bloeddrukwaarden kan de arts beoordelen of je bloeddruk in orde is. Uit de waarden alleen kan hij echter geen uitspraak doen over de oorzaak van veranderde bloeddrukwaarden. Dit vereist vaak aanvullende diagnostische stappen. Er zijn veel factoren die van invloed zijn op je bloeddruk. Hoge bloeddruk is komt veel voor: het kan erfelijk zijn of worden veroorzaakt door verschillende externe invloeden. Aangezien er in het begin geen of weinig klachten zijn, blijft de hoge bloeddruk vaak voor een lange tijd onopgemerkt en vormt het een groot gezondheidsrisico. De bloeddruktabel helpt je om je persoonlijke bloeddrukwaarden in de gaten te houden en, indien nodig, kun je je bloeddruk verlagen door kleine veranderingen aan te brengen in je dieet en door lichaamsbeweging.


Bloeddrukwaarden en zelf je bloeddruk meten

Bloeddruk en bloeddrukwaarden

Bovendruk en onderdruk

De bloeddrukwaarden worden altijd in twee cijfers gegeven: de zogeheten bovendruk en onderdruk. De bovendruk (systolische bloeddruk) geeft de druk aan wanneer het hart zich samenknijpt en de onderdruk (diastolische bloeddruk) is de druk wanneer het hart zich ontspant. Het wordt weergegeven in de eenheid mmHg (millimeter kwik); dit geeft de mate van druk aan. 120/80 mmHg of lager is een ideale bloeddruk. Bloeddrukwaarden tot 129/84 mmHg worden als normaal beschouwd.

Bloeddrukverloop in de tijd op één plaats / Bron: Wikimedia Commons

Bloeddrukwaarden en polsdruk

De systolische bloeddruk is de hoogste waarde, de diastolische bloeddruk de lagere. Het hart werkt als een pomp en bij elke hartslag wordt bloed door de bloedvaten gepompt. De druk is hoger tijdens een hartslag. Dat is de systolische bloeddruk. Als het hart zich tussen twee slagen bevindt, is de bloeddrukwaarde lager en wordt dit de diastolische waarde genoemd. Men kan dus de diastolische bloeddruk begrijpen als de minimale belasting en de systolische bloeddruk als de constante maximale belasting van de bloedvaten. De polsdruk bij een bloeddrukmeting is het verschil tussen de boven- en onderdruk en geeft de elasticiteit van de bloedvaten aan. Bloeddrukmeters geven ook de hartslag weer, daarom worden in een bloeddrukwaardediagram meestal drie lijnen ingevoerd.

De polsdruk is de hier vermeld als pulse pressure
De polsdruk is de hier vermeld als pulse pressure / Bron: Wikimedia Commons

Controle van de bloeddruk

Als je zelden een arts bezoekt, zal je bloeddruk bijna nooit gecontroleerd worden, tenzij je dat zelf thuis doet. Als je een normale bloeddruk hebt, dat wil zeggen een systolische waarde van rond de 120 mmHg en een diastolische waarde van rond de 80 mmHg, dan is dit ook niet gevaarlijk. Te lage bloeddrukwaarden komen vooral voor bij jonge, slanke vrouwen. Ze merken vaak zelf dat hun bloeddruk te laag is. Het manifesteert zich als duizeligheid, vermoeidheid of flauwvallen. Behandeling is echter alleen nodig als de prestatie aanzienlijk afneemt of bijvoorbeeld de rijvaardigheid is aangetast. een langdurig hoge bloeddruk of hypertensie beschadigt de wanden van de slagaders en dit kan verschillende hart- en vaatziekten tot gevolg hebben.

Normaalwaarden en classificatie van hoge bloeddruk

Bloeddrukwaardentabel

De volgende classificatie is van toepassing op bloeddrukwaarden:

BloeddrukgradatieBovendrukOnderdruk
Normaal120-129 mmHg80-84 mmHg
Hoognormaal130-139 mmHg85-89 mmHg
Licht verhoogde bloeddruk140-159 mmHg90-99 mmHg
Matig verhoogde bloeddruk160-179 mmHg100-109 mmHg
ernstig verhoogde bloeddruk>180 mmHg>110 mmHg
Hypertensieve crisis>200-220 mmHg>120-130 mmHg

Ideale bloeddrukwaarden

Een systolische waarde lager dan 120 mmHg en een diastolische bloeddruk lager dan 80 mmHg worden beschouwd als ideale bloeddruk (optimale bloeddruk).

Lage bloeddruk

Lage bloeddruk (waarden: >105 / >65 mmHg) wordt vaak aangetroffen bij jonge, slanke vrouwen. Lage bloeddrukwaarden zijn ook normaal tijdens de eerste zes maanden van de zwangerschap.

Hoge bloeddruk

Hoge bloeddruk (waarden vanaf 140/90 mmHg) kan worden overgeërfd (familiaire hypertensie) of in d ehand wordne gewerkt door factoren al sroken, te zout eten, veel alcohol drinken, veel drop eten, bepaalde medicijngebruik (bijvoorbeeld pijnstillers of corticosteroïden), anticonceptiepilgebruik, diabetes, overgewicht en langdurige (chronische)stress.

Hypertensieve crisis

Een hypertensieve crisis is een ernstig verhoogde bloeddruk (meestal >200-220 mmHg systolisch en >120-130 mmHg diastolisch). Een hypertensieve crisis kan worden onderverdeeld in een hypertensieve noodgeval en hypertensieve urgentie.

Hypertensief noodgeval: door acute orgaanschade is een snelle en gecontroleerde bloeddrukverlaging noodzakelijk door middel van intraveneuze middelen.

Hypertensieve urgentie: de verhoogde bloeddruk moet in enkele uren worden verlaagd ter voorkoming van orgaanschade, vaak met orale medicatie.

Geïsoleerde systolische hypertensie

Men spreekt van een geïsoleerde systolische hypertensie bij een systolische bloeddruk > 160 mmHg en een diastolische bloeddruk < 90 mmHg. Dit komt vooral bij ouderen voor. Geïsoleerde systolische hypertensie is de meest voorkomende vorm van hoge bloeddruk bij mensen ouder dan 65 jaar. Het kan worden veroorzaakt door onderliggende aandoeningen zoals:

  • slagaderstijfheid (vaatwandstijfheid of arteriële stijfheid)
  • overactieve schildklier (hyperthyreoïdie)
  • diabetes
  • hartklepproblemen
  • overgewicht

Normale bloeddrukwaarden naar leeftijd (tabel)

De bovenstaande bloeddrukwaarden zijn van toepassing op volwassenen. Bij kinderen liggen de normaalwaarden ver onder die bij volwassenen, vooral bij kleine kinderen. Hoe ouder kinderen worden hoe dichter de bloeddrukwaarden bij die van volwassenen komen. De volgende tabel toont de bloeddrukwaarden opgedeeld naar leeftijd:

  • Pasgeborene: 60-90 / 20-60
  • Zuigeling: 87–105 / 53–66
  • Peuter: 95–105 / 53–66
  • Kleuter: 95–110 / 56–70
  • Kind van schoolgaande leeftijd: 97–112 / 57–71
  • Adolescent: 112–128 / 66–80
  • Volwassen man of vrouw: 120/80
  • 80-plussers: 150/90

Zoals de tabel laat zien, stijgt de bloeddruk met een paar punten met elk decennium tot aan hogere leeftijd. De reden hiervoor is dat naarmate de slagaders ouder worden, ze hun elasticiteit verliezen en stijvere slagaders zorgen ervoor dat de bloeddruk stijgt. Als gevolg hiervan worden iets hogere bloeddrukwaarden aanvaardbaar geacht voor mensen van met name 80 jaar en ouder, mits er geen andere risicofactoren of ziekten zijn. In overleg met de arts mag de systolische waarde dan maximaal 150 mmHg zijn.

shutterstock_312824303 (kurhan) arts bloeddruk meting patient klein
Bloeddrukmeting van een patiënt door een arts / Bron: Kurhan/Shutterstock.com

Het meten van de bloeddruk

Jaarlijkse check

Als je geen last hebt van hoge bloeddruk, dan is het voldoende om eenmaal per jaar je bloeddruk te laten controleren door je huisarts. Als de bloeddrukwaarden echter aan de limiet liggen – met een bovenwaarde van bijvoorbeeld 140 mmHG en een onderwaarde van 90 mmHG – dan moet je je bloeddruk regelmatig (laten) meten.

Regelmatig je bloeddruk controleren bij verhoogde bloeddruk

Bij patiënten met hoge bloeddruk die goed onder controle zijn met medicatie, is het voldoende om de bloeddruk slechts om de paar dagen te meten. Op deze manier kun je controleren of je je nog in het normale bereik bevindt. Als de medicatie echter net wordt gestopt, moet je twee keer per dag meten, zodat je de waarden met je huisarts kunt bespreken. Er kan bijvoorbeeld aanvullende medicatie of een aanpassing volgen. Als je een paar keer per week of per dag je bloeddruk moet meten, is het zinvol zijn om zelf een bloeddrukmeter aan te schaffen.

Een andere mogelijkheid is de 24-uurs bloeddrukmeting. Met een dergelijke meting kan de bloeddruk gedurende een hele dag worden waargenomen. Patiënten moeten ervoor zorgen dat hun dag zo normaal mogelijk is en niet extra voorzichtig, anders worden foutieve lage waarden geregistreerd.

Op welke tijdstippen moet je je bloeddruk meten?

Indien je tijdens een diagnostische fase of bij het instellen van bijvoorbeeld bloedrukmedicatie je bloeddruk in de gaten moet houden, kun je de metingen het beste goed over de dag verdelen. Het is daarom aan te raden om ’s morgens en’ s avonds te meten, idealiter iedere dag weer op dezelfde tijd. De ochtendlezing is belangrijk omdat de bloeddruk hoger is, vooral na het slapen. Hartaanvallen en beroertes komen vaker voor in de ochtenduren. Meestal is ’s nachts geen meting nodig. Dan daalt de bloeddruk meestal tot een laag niveau.

Bloeddrukwaarden verlagen door verandering van leefstijl

Veel Nederlanders hebben een hoge bloeddruk (hypertensie). Een te hoge bloeddruk is een risicofactor voor hart- en vaatziekten. Als je een licht verhoogde bloeddruk hebt, is verandering van leefstijl vaak genoeg om de bloeddruk gunstig te beïnvloeden. Er zijn diverse maatregelen die je kunt nemen om je bloeddrukwaarden op natuurlijke wijze te verlagen.

Gezonde voeding

Eet veel fruit, groenten, volle granen, vis, noten en vetarme zuivelproducten en beperk de consumptie van verzadigd (dierlijk) vet. Hiermee houd je je bloeddrukwaarden binnen de perken.

Gewichtscontrole

Streef naar een gezond lichaamsgewicht. Als je te dik bent, kan een afname in het lichaamsgewicht de bloeddruk verlagen. Het kwijtraken van één kilo leidt tot een afname van de bovendruk en onderdruk met respectievelijk gemiddeld 1,6 en 1,3 mmHg

Laag zoutgebruik

Verminder je zoutgebruik. Een deel van de personen met hoge bloeddruk lijkt gevoelig voor zout. Voor iedereen geldt dat je niet meer dan 5 gram zout per dag moet gebruiken, dat is ongeveer de helft van wat men gemiddeld gebruikt.

Kalium

Kalium heeft een positieve invloed op de bloeddruk. Dat blijkt uit onderzoek van de Wageningen Universiteit en Unilever, wat is verschenen in het tijdschrift Archives of Internal Medicine.1Arch Intern Med. 2010;170(16):1501-1502 Kalium komt vooral voor in groente en fruit, aardappelen en vlees, maar ook in brood, noten, melk en melkproducten.

Calcium

Bij sommige mensen heeft calcium een positieve invloed. Hypertensiepatiënten die gevoelig zijn voor zout (ongeveer de helft van alle personen met een verhoogde bloeddruk), reageren goed op calcium.

Fysieke activiteit of lichaamsbeweging

Regelmatige lichamelijke activiteit verlaagt de bloeddruk en kan helpen het gewicht onder controle te houden. Ten minste een half uur fysieke activiteit per dag is een minimum. Gezonde activiteiten zijn zwemmen, lopen en fietsen.

Matig alcoholgebruik

Er is een duidelijk verband tussen alcoholgebruik en verhoogde bloeddrukwaarden. Daarom dien je spaarzaam om te gaan met alcohol als je hoge bloeddruk hebt. Maximum één consumptie per dag voor vrouwen en mannen. Maar drink bij voorkeur helemaal geen alcohol.

Stoppen met roken

Over de relatie tussen chronisch roken en het ontwikkelen van verhoogde bloeddruk bestaat nog veel discussie, zo schrijft Nationaal Kompas Volksgezondheid.2Nationaal Kompas Volksgezondheid. Wat zijn de mogelijke oorzaken van een verhoogde bloeddruk? Versie 4.9, 27 september 2012. Wel bestaat er meer overeenstemming over het acute effect, tijdens of vlak na het roken: de bloeddruk stijgt en de stijfheid van de bloedwand neemt toe. Roken wordt vooralsnog niet beschouwd als een risicofactor voor verhoogde bloeddruk. Laat dit echter geen aanmoediging zijn om stug door te roken. Roken is een belangrijke risicofactor voor de ontwikkeling van atherosclerose en het vergroot daarmee de kans op hart- en vaatziektes sterk. Medicijnen tegen hoge bloeddruk werken bovendien minder goed bij rokers.

Leefregels om bloeddruk te verlagen
Leefregels om bloeddruk te verlagen / Bron: M.G. Sulman

Vegetarisch dieet

Vegetariërs hebben over het algemeen een lagere bloeddruk dan mensen die wel vlees eten, zo blijkt uit een onderzoek in JAMA Internal Medicine.3Harvard. Vegetarian diet linked to lower blood pressure. https://www.health.harvard.edu/heart-health/vegetarian-diet-linked-to-lower-blood-pressure- (ingezien op 2-8-2021) Vegetariërs vermijden vlees en eten voornamelijk plantaardig voedsel zoals groenten, fruit, granen en peulvruchten (bonen, peulvruchten en erwten). Volgens de onderzoekers kan het volgen van een vegetarisch dieet dan ook bijdragen aan het verlagen van bloeddrukwaarden. Je kan daarmee hoge bloeddruk behandelen zonder medicatie.

Reeds in 1931 verscheen over het verlagen van de bloeddruk middels een vegetarische leefwijze, een krantenberichtje:

Vegetarisch dieet en bloeddrukwaarden
Vegetarisch dieet en bloeddrukwaarden / Bron: De Telegraaf, Amsterdam, 05-04-1931, p. 9.

Plantaardig dieet

Nog beter dan een vegetarisch dieet, is een plantaardig dieet oftewel een ‘whole-foods-plant-based diet’, afgekort als WFPB. Zo’n dieet bestaat voornamelijk uit plantaardig voedsel (plant-based), waarbij de nadruk ligt op het gebruik van verse, volwaardige ingrediënten en zo min mogelijk bewerkte voeding (whole food) en toegevoegd zout, suiker en vet.

Er zijn verschillende mechanismen voorgesteld waardoor plantaardige voeding leidt tot een verlaging van de bloeddruk. Deze mechanismen zijn onder meer:

  • verbeterde vaatverwijding
  • hoger gehalte aan antioxidanten en ontstekingsremmende effecten
  • verbeterde insulinegevoeligheid
  • verminderde bloedviscositeit
  • veranderde baroreceptoren (het regelsysteem van het lichaam dat zorgt voor een stabiele bloeddruk in het lichaam)
  • modificaties in zowel het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS), wat in belangrijke mate de bloeddrukregulatie bepaald, als wel het sympathische zenuwstelsel, en modificatie van de darmmicrobiota4Alexander, S., Ostfeld, R. J., Allen, K., & Williams, K. A. (2017). A plant-based diet and hypertension. Journal of geriatric cardiology : JGC14(5), 327–330. https://doi.org/10.11909/j.issn.1671-5411.2017.05.014

Het consumeren van een dieet dat voornamelijk of uitsluitend plantaardig is, draagt in belangrijke mate bij aan de preventie en behandeling van hypertensie.

Webinar gezonde leefstijl

Ga jij ook voor optimale gezondheid? In deze webinar wordt uitgelegd hoe jij gezond ouder kan worden.

Lagere bloeddruk met geneeskrachtige planten

Natuurlijke bloeddrukverlagers

Er zijn verschillende huismiddeltjes voor hoge bloeddruk die naast de conventionele medische behandeling kunnen worden gebruikt. Veel planten hebben een bloeddrukverlagend effect. Hierbij gaat het om geneeskrachtige kruiden, evenals sommige voedingsmiddelen en specerijen, zoals:

  • knoflook
  • daslook of wilde knoflook
  • groene thee
  • sojabonen
  • rode biet
  • meidoorn
  • maretak
  • olijfbladeren
  • hibiscus
  • rauwolfia (slangenhout)
  • valeriaan
  • melisse (citroenmelisse)
  • lavendel
  • berkenbladeren

Thee ter verlaging van de bloeddruk

Een voorbeeld van een theemengsel dat kan worden gebruikt om hoge bloeddruk op natuurlijke wijze te verlagen is deze: Meng 25 gram van elk van de volgende geneeskrachtige planten: maretak, meidoornbladeren en -bloesems, berkenbladeren en citroenmelissebladeren. De zettijd is vijf tot tien minuten. Drink elke ochtend en avond een kopje.

Video over hibiscusthee ter verlaging van je bloeddruk

Hibiscusthee is op veel gebieden gezond. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat deze thee ervoor kan zorgen dat je bloeddruk wordt verlaagd:

Last Updated on 20 september 2021 by M.G. Sulman

Doe mee met de conversatie

1 reactie

  1. Ik voel me al een hele tijd niet in orde en bijna alles is gecontroleerd. Mijn bloeddruk is erg laag 107-62. Ik ben constant misselijk en voel me beroerd. Ik ben 82 jaar en wordt van de ene naar de andere arts gestuurd. 2x op de spoedeisende hulp gelegen maar daar kunnen ze ook niets vinden.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *